Language-specific Insights

cross

Click here to view graphically

The Greek that is translated as “cross” in English is often referred to a visualization of the cross’ shape. In Mandarin Chinese and Japanese, for instance, it is translated as 十字架 (Chinese: shízìjià; Japanese: jūjika) — “10-character-frame” because the character for “10” has the shape of a cross) or in Ancient Greek manuscripts with the staurogram (⳨) a ligature of the Greek letters tau (Τ) and rho (Ρ) that was used to abbreviate stauros (σταυρός), the Greek word for cross, and may visually have represented Jesus on the cross.

A staurogram spelling of the word σταυρον (as Ϲ⳨ΟΝ) in Luke 14:27 (Papyrus Bodmer XIV, 2nd century). Source: Public domain, via Wikimedia Commons

 

Elsewhere it refers to the function, e.g. a newly coined term, like one made up of two Sanskrit words meaning “killing-pole” (Marathi NT revision of 1964), “wood to-stretch-out-with” (Toraja-Sa’dan), or “nailing pole” (Zarma). A combination of the two seems to be used in Balinese, which employs a word for the crossbeams in a house, derived from a verb that can refer both to a beam that stretches from side to side under a roof, and to a person stretched out for torture (source for this and above: Reiling / Swellengrebel). Similarly, in Lamba it is translated “with umutaliko — ‘a pole with a cross-piece, on which maize was normally tied’ from the verb ‘talika’ which, strangely enough, is used of ‘holding down a man with arms and legs stretched out, someone gripping each limb.'” (Source C. M. Doke in The Bible Translator 1958, p. 57ff. ).

“In Mongolian, the term that is used is togonoltchi mott, which is found in the top of a tent. The people on the steppes live in round felt-yurts and the round opening on the top of the tent serves as a window. The crosswood in that opening is called togonoltchi mott. ‘Crucified’ is translated ‘nailed on the crosswood.’ This term is very simple, but deep and interesting too. Light comes to men through the Cross. What a privilege to be able to proclaim such a message.” (Source: A. W. Marthinson in The Bible Translator 1954, p. 74ff. )

In Mairasi it is translated as iwo nasin ae: “chest measurement wood.” “This term refers to the process of making a coffin when a person dies. The man making the coffin takes a piece of bamboo and measures the body from head to heel. He then breaks the stick off at the appropriate point. For the width he measures the shoulders and then ties the two sticks together in the shape of a cross. As he works, he continually measures to make sure the coffin is the correct size. At the gravesite, the coffin is lowered. Then the gravecloth, palm leaves, and finally the chest measurement stick are laid on top of the coffin before the dirt is piled on. This term is full of meaning, because it is in the shape of a cross, and each person will have one. The meaning is vividly associated with death.” (Source: Enggavoter, 2004)

In Lisu it is translated as ꓡꓯꓼ ꓐꓳ ꓔꓶꓸ DU — lä bo tɯ du: “a place to stretch the arms across” (source: Arrington 2020, p. 215), in Noongar as boorn-yambo: “crossed tree” (source: Warda-Kwabba Luke-Ang), in Yagaria as malipu yava or “cross-wood,” Alekano as “cross-wise tree,” in Kuman (PNG) as endi pirake or “vertical and horizontal beam” (source for this and two above: Renck 1990, p. 81), and in Tibetan as rgyangs shing (རྒྱངས་​ཤིང་​།), lit. “stretch + wood” (“translators have adopted the name of this traditional Tibetan instrument of torture to denote the object on which Jesus died”) (source: gSungrab website ).

The English translation of Ruden (2021) uses “stake.” She explains (p. xlv): “The cross was the perpendicular joining of two execution stakes, and the English word euphemistically emphasized the geometry: a cross could also be an abstract cross drawn on paper. The Greeks used their word for ‘stake,’ and this carries the imagery of what was done with it, as our ‘stake’ carries images of burning and impaling. ‘Hang on the stakes’ for ‘crucify’ is my habitual usage.”

See also crucify, cross (carry), and this devotion on YouVersion .

the Jews (Jewish people)

In the English Good News Bible (2nd edition of 1992), this occurrence of the Greek hoi Ioudaioi, traditionally “the Jews” in English, is translated with a term that refers to the Jewish people or is not translated at all if it implicitly refers to the Jewish people (for example “Passover” instead of “Passover of the Jews”). For an explanation of the differentiated translation in English as well as translation choices in a number of languages, see the Jews.

burnt-offering

The Hebrew olah (עֹלָה) originally means “that which goes up (in smoke).” English Bibles often translates it as “burnt-offering” or “whole burnt-offering,” focusing on the aspect of the complete burning of the offering.

The Greek Septuagint and the Latin Vulgate Bibles translate it as holokautōma / holocautōsis (ὁλοκαύτωμα / ὁλοκαύτωσις) and holocaustum, respectively, meaning “wholly burnt.” While a form of this term is widely used in many Romance languages (Spanish: holocaustos, French: holocaustes, Italian: olocausti, Portuguese: holocaustos) and originally also in the Catholic tradition of English Bible translations, it is largely not used in English anymore today (the preface of the revised edition of the Catholic New American Bible of 2011: “There have been changes in vocabulary; for example, the term ‘holocaust’ is now normally reserved for the sacrilegious attempt to destroy the Jewish people by the Third Reich.”)

Since translation into Georgian was traditionally done on the basis of the Greek Septuagint, a transliteration of holokautōma was used as well, which was changed to a translation with the meaning of “burnt offering” when the Old Testament was retranslated in the 1980’s on the basis of the Hebrew text.

In the Koongo (Ki-manianga) translation by the Alliance Biblique de la R.D. Congo (publ. in 2015) olah is translated as “kill and offer sacrifice” (source: Anicet Bassilua) and in Elhomwe as “fire offering.” (Source: project-specific translation notes in Paratext)

The English translation of Everett Fox uses offering-up (similarly, the German translation by Buber-Rosenzweig has Darhöhung and the French translation by Chouraqui montée).

See also offering (qorban).

fell flat on his face

The now commonly-used English idiom “fell flat on his face” (meaning to make an embarrassing mistake) was first coined in 1530 in the English Pentateuch translation of William Tyndale (in the spelling fell flatt on his face). (Source: Crystal 2010, p. 278)

For other idioms in English that were coined by Bible translation, see here.

our daily bread

The Greek that is translated as “our daily bread” or similar in most English versions was translated in the Catholic English Douay-Rheims version (publ. 1582) as “our supersubstantial bread.”

In the Kölsch translation (Boch 2017) it is translated as wat mer Minsche zum Levve bruche or “what us humans need for sustenance.” (Source: Jost Zetzsche)

In the German New Testament translation by Berger / Nord (publ. 1999) it is translated as das Brot für den kommenenden Tag or “the breads for the day ahead.”

In French, the phrase pain quotidien (“daily bread”) is used as an idiom for daily necessities or daily-occurring events or experiences. (Source: Muller 1991, p. 18)

complete verse (Ruth 3:16 - 3:18)

Following are a number of back-translations of Ruth 3:16-18:

  • Noongar: “When Ruth came to her mother-in-law, Naomi asked her, ‘How did everything turn out, my daughter?’ Then Ruth told Naomi all that Boaz had done for her. She said, ‘Boaz gave me six baskets of wheat because he said, ‘Don’t go back to your mother-in-law holding nothing in your hands.’ ‘ Naomi replied, ‘Wait, my daughter, until you know what happens, because this man will not lie down this day, only when these things happen.’” (Source: Bardip Ruth-Ang 2020)
  • Eastern Bru: “Ruth went home to her mother in law, and her mother in law asked her: ‘How is it, child?’ And Ruth told her mother in law everything that Boaz had done. And Ruth said: ‘Here are six measures of grain he gave me to bring home to you. And he told me: ‘Don’t go home empty handed to your mother in law.’‘ Then Naomi answered: ‘ Child! Now we will wait until we know what will happen about this. Boaz is thinking about what to say to his kinsmen. But surely today he will finish this.’” (Source: Bru Back Translation)
  • Hiligaynon: “When Ruth arrived to her mother-in-law, she was-asked, ‘How-are-you(sg), child?’ Then Ruth told her everything Boaz had-done to/for her. And Ruth also said, ‘Boaz does- not -want me to go-home to you empty-handed/[lit. without nothing to bring], so he gave me these approximately/roughly six kilos of barley.’ Noemi said, ‘You(sg) just wait, child, until you(sg) will-know what really will-happen, for Boaz will- not [emphasis marker] -stop until he can facilitate this very day what you(sg) had-asked-for from him.’” (Source: Hiligaynon Back Translation)
  • English: “When Ruth arrived home, her mother-in-law asked her, ‘My daughter, how did things go/Boaz act toward you?’ Then Ruth told her everything that Boaz had done for her and said to her. She also said to Naomi, ‘He gave me all this barley, saying ‘I do not want you to return to your mother-in-law empty-handed.’’ Then Naomi said, ‘My daughter, just wait until we see what happens. I am sure that Boaz will take care of the matter of your marriage today.’” (Source: Translation for Translators)

Introduction to Daniel (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The Book of Daniel engages the reader’s imagination. We wonder how our ancestors could have been so naive as to believe that an old sage, called Daniel, had described centuries ahead of time all the ups and downs of history at the time of the Maccabees (Dn 11). But it is only an illusion. If we take the book to be historical, everything is unlikely and there are no links among the various chapters, nor any consistency in the person of Daniel, as a child (Dn 13), an adolescent (Dn 1), an adult (Dn 7) or when he is almost a hundred years old (Dn 5). Therefore, we have to find out what the author wanted to say.

The Hasidean Period

The Book of Daniel must have been written around 165 B.C. In all likelihood, its author belonged to the Hasidean (or Hasidim) movement, that began twenty or thirty years before. It was going to renew the Jewish faith and the author was its witness.

To begin with, it seems that religion and faith in Israel had become rigid around the year 200 B.C. For two centuries, there had been a theocracy (a social system led by priests) and people lived in the past: the patriarchs, especially Moses, the laws and a religion planned in every detail with the Temple and its liturgies at the center. Priests were at the top of the social pyramid. Their only concern was to maintain the established order. What about God’s promises and the expectation of a just world? The answer was that these promises had been fulfilled with the return from the Exile: the Temple had been rebuilt, the people observed the Law and there was nothing else to wait for.

However, the people were crushed by the large landowners who had undertaken to pass on the wealth of the country to the kings of Egypt. Yet, the people did not know how to react. Young people, especially priests, were looking for something new and they were only offered what came from Greek culture: sports, art and culture, international relations and money. Their Israelite heritage seemed passé and uninteresting to them. They became caught up in materialism and when the time of persecution came, they were ready to give up their now useless religious heritage.

It was then that the Hasideans (the pious ones) emigrated spiritually and went to the desert where they devoted themselves to praying and inner searching. They went straight to the prophetic books to discover the secrets of God’s work in the present and his plans for the future. Because the priests had forgotten the prophets and, in their eyes, the Scripture that consecrated their preeminence was totally found in the Law, the Canon of the time.

And people were relearning the art of hope. They yearned for revealed wisdom, rather than the wisdom taught in Proverbs and by sages. They cultivated the science of the periods of history. Wasn’t the time when God would reclaim the world at hand? They were no longer satisfied, like the prophets, with an era of justice but instead, they wanted another world, the only definitive world. They no longer accepted to disappear and they began to be interested in the fate of human beings, rather than just in the prosperity of Israel whose days have no end. Moreover, since they recalled the debates of the Greeks about the existence of the soul, they began to believe in the resurrection of the dead.

The Book of Daniel bears witness to this experience and it inaugurated the age of apocalyptic literature. Therefore, it contains secrets although they are not where readers are tempted to look for them. The title “son of man ” the Gospels use for Jesus has its origin from the Book of Daniel (Dn 7:13).

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

本书的作者必是一位律法教师，在玛加伯时代的大迫害期间，他激励同胞们以精神来抵抗，而且他一定将自己列入了天主将以特殊方式给予报偿的信仰导师之列（11:33和1:20）。玛加伯家族以武力来对抗压迫者，而律法宗师则对政治和武器持怀疑的态度，提出只要忠于天主的盟约和律法就够了。

本书作者的讯息核心在第7-12章，摘要如下：

1）对犹太人的大迫害是天主救恩计划的一部分；

2）迫害犹太人的列王，特别是安提约古，曾多次以象征手法被提及。虔诚的人民是毁灭不了的；

3）迫害之后，天主的国将来临。

在第1-6章中，作者也用了一些故事，为教导住在异国、侍奉当地君王的犹太人：对于信仰的要求和律法的实践不可有一丝妥协，不论是为求温饱（1:8），还是在拒绝拜偶像方面（第2、6章），都要坚定立场。

是否真有达尼尔此人？

犹太团体在编纂圣经时，没有将本书归入公元前二世纪（即达尼尔所处的时代）的先知书之列，而是放在公元前二世纪有关宗教教诲的书卷中。他们这样做是意识到达尼尔的故事和神视并非史实，只是文学虚构。

在公元前二世纪，这种以天主将当时发生的事件启示给以前的名人的叙述方式是很流行的。他们就这样述说此人的神视，预测发生在当时的事件，告诉我们这位见了异象的人是如何从天主处获得有关这一切的宗教诠释：这是在实现天主的救恩计划。

当时，利用象征性的数字和象征性的颜色（白色是胜利的标志）以及讲述天使干预一类的书籍被称为启示录或默示录。圣经中有两部：达尼尔和若望的默示录。

在东方的作品中，达尼尔是古代圣者的名字（则14:14），从此源头发展出达尼尔这个角色，他是先知，又是圣人，和被流放的人生活在巴比伦。他的言辞和典范是为启发生活在外邦人中间的犹太人的。

书中有三段很有名的经文：

7:9-14提到人子。耶稣说到自己为人子时，曾提及此经文（谷13:26和14:62）；

12:13宣告复活；

9:21-27的预言引发了许多对世界末日的看法，但是其中虽提到很多事，却没有真正有关世界末日的。

Translation: Tagalog

Malamang na isa sa mga guro ng Batas ang sumulat ng aklat ni Daniel. Siya ang nagpasigla sa espirituwal na oposisyon ng kanyang bayan sa mga araw ng matinding pag-uusig sa panahon ng mga Macabeo. At tiyak na ibinilang niya ang kanyang sarili sa mga gabay sa pananam¬palataya ng gagantimpalaan ng Diyos sa espesyal na paraan (Dn 11:33 at 12:3). Pinamumunuan ng mga Macabeo ang sandatahang panghihimagsik sa mga maniniil. Subalit dala ng kawalang-tiwala ng mga guro ng Batas sa pulitika at armas, nilimitahan naman ng mga ito ang kanilang sarili sa pagbibigay-halimbawa sa katapatan sa Tipan ng Diyos at sa kanyang mga batas.

Nasa mga kabanata 7-12 ang pinakasentro ng kanyang mensahe, at mabubuod ito sa mga sumusunod:

– bahagi ng planong pagliligtas ng Diyos ang matinding pag-uusig sa sambayanang Judio;

– hindi magtatagumpay sa pagwasak sa bayang sumasampalataya ang mga haring nag-uusig lalo na si Antioko Epifanes na madalas na ginigunita sa malarawang paraan.

Ngunit iniayon din ng may-akda sa kanyang mensahe ang mga kuwentong nasa mga kabanata 1-6. Itinuturo ng mga kuwentong ito sa mga Judiong nakatira sa ibang bansa, at kung minsa’y naglilingkod sa mga hari doon, na sa anumang kundisyo’y hindi nila makokompormiso ang mga hinihingi ng pananampalataya at ang mga kaugalian ng Batas maging tungkol man sa pagkain (1:8) o sa pagtatakwil sa pagsamba sa mga diyus-diyusan (2 of 6).

Totoo ba si Daniel?

Nang tipunin ng pamayanang Judio ang mga aklat ng Biblia, inilagay nila ang Aklat ni Daniel sa mga libro ng ikalawang dantaon bago kay Kristo at hindi sa mga propeta ng ikaanim na dantaon (ang panahon ni Daniel). Hindi isinama sa mga propeta ang libro kundi sa mga akda o sinulat tungkol sa aral panrelihiyon. Ganito ang ginawa nila dahil alam nila ang “kuwento” ni Daniel at ng kanyang mga pangitain ay hindi pagsasalaysay ng naganap na pangyayari kundi kathang pampanitikan.

Dapat nating malaman na sa dalawang dantaon bago kay Kristo, usung-uso ang paraang ito ng pagsasalita tungkol sa kasalukuyang mga pangyayari na para bang ibinunyag ng Diyos ang mga ito sa ilang kilalang tao ng lumipas na panahon. Kayat isasalaysay nila ang mga pangitain ng taong ito, ihuhula ang mga pangyayaring naga¬ganap na sa kasalukuyan, at sasabihin kung paano tinanggap ng nakakita ng pangitain mula sa Diyos ang panrelihiyong pagbibigay-kahulugan ng mga pangyayaring ito: nagkakaroong-katarungan ang planingpagliligtas ng Diyos.

Nang panahong iyon, mayroon silang sining ng paggamit ng mga bilang (tatlo at kalahati, anim, pito, sampu) at mga kulay (ang puti ay tanda ng tagumpay), na may kahulugan at ng pagtulong ng mga anghel. Tinatawag na apokalipsis o pagbubunyag ang klaseng ito ng mga libro. May dalawa nito sa Biblia: ang apokalipsis ni Daniel at ni Juan.

Sa mga akdang Silanganin, ang Daniel ay pangalan ng isang matandang pantas (Ez 14:14). Mula rito’y nabuo ang katauhan ni Daniel na propeta at pantas at nabuhay kasama ng mga ipinatapon sa Babilonia. Layunin ng kanyang mga salita at halimbawa na magbigay-liwanag sa mga Judiong nakikisalamuha sa mga pagano.

May tatlong tanyag na bahagi sa aklat na ito. Nasa 7:9-14 ang tekstong tumutukoy sa Anak ng Tao. Ang tekstong ito ang tinutukoy ni Jesus nang ipakilala niyang siya ang Anak ng Tao (Mc 13:26 at 14:62). Sa isa pang teksto, Dn 12:13, inilalahad naman ang pagbabalita sa pagkabuhay na muli ng mga patay. At pati na ang propesiya sa 9:21-27 na ginagamit sa maraming komentaryo tungkol sa katapusan ng mundo. Pero makikita natin na tumutukoy ito sa maraming bagay liban sa katapusan ng daigdig.

Translation: Cebuano

Dakog purohan nga ang nagsulat sa Daniel usa sa mga magtutudlo sa Balaod. Sa mga adlaw sa grabing panglutos sa panahon sa mga Macabeo, miawhag siya sa iyang katawhan sa espiritwal nga pagsupak. Sigurado nga giapil niya ang kaugalingon nga usa sa mga giya sa pagtoo nga gantihan sa Diyos sa espesyal nga paagi (Dn 11:33 ug 12:3). Gipangulohan sa mga Macabeo ang armadong pakigbisog batok sa mga madaugdaogon. Sa laing bahin, kining nga batid sa Balaod nga matahapon sa politika ug armas, mibutang og utlanan alang sa ilang kaugalingon. Kutob ra sila sa paghatag og panig-ingnan sa ilang kamatinud-anon sa Kasabotan sa Diyos ug sa iyang mga balaod.

Ang sentro sa iyang mensahe makita sa kapitulo 7-12 ug masumada ining paagiha:

– kabahin sa maluwasnong plano sa Diyos ang grabing panglutos batok sa mga Judio;

– dili molampos sa pagdaot sa katawhang matoohon ang mga haring nanglutos, ilabi na si Antioko Epifanes nga sa makadaghan gihinumdoman sa malarawanong paagi;

– paglabay sa taas nga panahon human ang panglutos, moabot ang gingharian sa Diyos.

Apan gipahaom sa mensahe sa nagsulat ang mga sugilanon nga makita sa kap. 1-6. Kining mga sugilanon nagtudlo sa mga Judio nga nagpuyo sa langyawng mga nasod, nga usahay mialagad sa mga hari didto, nga sa bisan unsang kahimtang dili gyod nila makompromiso ang pagtoo ug ang mga tulumanon sa Balaod, bisan kon kini may kalabotan sa pagkaon (1:8) ug sa pagsimba sa mga diosdios (kap 2 ug 6).

Tinuod ba si Daniel?

Ang mga Judio nga mitapok sa mga libro sa Biblia mibutang sa Daniel, dili uban sa mga propeta sa siglo 6 (ang panahon ni Daniel), kondili sa mga libro sa ikaduhang siglo sa wala pa si Cristo. Wala mabutang ang libro nga uban sa mga propeta, apan sa mga sinulat bahin sa relihiyosong pagtulon-an. Gihimo nila kini kay nasayod man sila nga ang “sugilanon” ni Daniel ug ang iyang mga panan-awon dili makasaysayanon, kondili literaryong sugilambong.

Angay natong masayran nga sa mga duha ka siglo sa wala pa si Cristo uso kining matanga sa paghisgot sa mga kasamtangang panghitabo nga daw ang Diyos mipadayag na ini sa usa ka bantogang tawo sa karaang panahon. Busa, ilang hisgotan ang mga panan-awon ining tawhana, tagnaon ang mga panghitabo nga sa kasamtagan nahinabo na, ug unya iasoy giunsa niya pagdawat sa relihiyosong kahulogan ining mga panghitabo gikan sa Diyos: ang maluwasnong plano sa Diyos natuman.

Niadtong mga adlawa, dinhay arteng migawas nga migamit og mga numero nga nagdalag mga simbolo (tulo og tunga, unom, pito, napulo), ug mga bulok nga may simbolo pod (ang puti timaan sa kadaogan), ug sa pag-apil-apil sa mga anghel. Kining matang sa mga libro gitawag og apokalipsis o rebelasyon. Duha ini ang naa sa Biblia: ang apokalipsis ni Daniel ug ni Juan.

Sa mga sinulat sa Silangan, ang Daniel pangalan sa usa ka karaang maalamon (Ez 14:14). Gikan didto mitumaw ang tawong Daniel, usa ka propeta ug maalamon, nga gitoohang nagpuyo uban sa mga bihag didto sa Babilonia. Ang iyang mga pulong ug panig-ingnan nakahatag og kahayag sa mga Judio nga nakiglambigit sa mga pagano.

Adunay tulo ka teksto ining libroha nga ilado kaayo. Sa 7:9-14 makita ang teksto nga naghisgot sa Anak sa Tawo (ang Tawhanong Linalang). Mihisgot si Jesus ining tekstoha dihang gipresentar niya ang kaugalingon nga ang Anak sa Tawo (ang Tawhanong Linalang) (Mc 13:26 ug 14:62). Sa laing teksto, (Dn 12:13), gihimo ang pahayag sa pagkabanhaw sa mga patay. Ang propesiya sa 9:21-27 nahimong dugokan sa daghang komentaryo bahin sa kataposan sa kalibotan. Hinuon, atong makita nga kini nagpasabot og daghang butang gawas sa kataposan sa kalibotan.

Translation: Spanish

El libro de Daniel juega con el lector. Uno se pregunta cómo nuestros padres han podido ser tan ingenuos como para creer que Daniel había descrito, muchos siglos antes, todas las peripecias de la historia en tiempo de los Macabeos (Dn 11). Pero eso no es más que un detalle. Si se lo toma por historia, todo es inverosímil, y no hay trabazón entre los diversos capítulos, ni coherencia en el personaje de Daniel, ya se trate de un niño (Dn 13), un adolescente (Dn 1), un adulto (Dn 7) o un casi centenario (Dn 5). Hay que buscar, por consiguiente, lo que quería decir el autor, y para empezar, las circunstancias que lo movieron a escribir.

Las historias contadas en los capítulos 1-6, que forman una primera parte, son ficticias, a pesar de que resumen y expresan con mucha veracidad experiencias parecidas de los creyenåtes perseguidos. Esta primera parte, como también el capítulo 7, está redactada en arameo, el lenguaje que los judíos adoptaron a partir del siglo IV. Y es imposible confundir estas historias con las visiones que forman los capítulos 7-12.

Esta segunda parte pertenece a la literatura apocalíptica floreciente en los dos siglos anteriores a Jesús. Esta clase de revelaciones siempre se atribuía a personajes famosos del pasado. Lo mismo que había un apocalipsis de Noé, otro de Henoc, otro de Isaías, también éste se atribuía a Daniel, un sabio famoso (Ez 14,14). Los maestros judíos de aquel tiempo, pues, no colocaron el libro entre los profetas antiguos, sino entre los últimos escritos de la Biblia.

Las controversias en torno al carácter propio del libro de Daniel se deben en parte a las teorías respecto a un tiempo “intertestamentario” entre el Antiguo y el Nuevo Testamento, teorías que ya no se pueden sostener sin negar las evidencias.

Si aceptamos que el libro fue escrito en tiempo de los Macabeos, poco antes de la paz provisoria que los judíos consiguieron en el año 171 antes de Cristo, debemos concluir que su mensaje, sus cifras, sus visiones, sus aparentes secretos se refieren a esos años. Y aquí surge otra dificultad con los párrafos 7,9-14 y 9,20-27, como lo notaremos en el comentario. Será ésta la ocasión para conocer mejor la profecía bíblica.

Los capítulos 13-14 de Daniel forman una tercera parte. Sólo se encuentran en la Biblia griega y fueron añadidos posteriormente. Los integraron sin dificultad en el libro, pues eran del mismo tenor que las historias que ocupan los capítulos 1-6: por ficticias que sean, nos ayudan sin embargo a reconocer la justicia de Dios en la realidad sucia de la vida diaria.

El autor de Daniel: el tiempo de los Asideos

Con mucha probabilidad el autor pertenecía al movimiento de los asideos (o Hassidim), nacido unos veinte o treinta años antes, que iba a renovar la fe judía. Y pintó a Daniel como un testigo de la fe de los asideos.

Desde hacía dos siglos (desde Esdras) la provincia de Judá vivía bajo un régimen político dirigido por sacerdotes y sólo se hablaba de mantener las instituciones del pasado. El cimiento de la comunidad era el culto del Templo. Los sacerdotes dominaban la pirámide social y sólo se pensaba en mantener el orden establecido.

Pero Dios ¿no había prometido tiempos nuevos, un mundo de justicia? La respuesta oficial se daba en las Crónicas: las promesas de Dios se habían cumplido con el regreso del exilio y la reconstrucción del Templo. ¿No se debía esperar un Mesías? Por supuesto que aguardaban tiempos mejores, pero dicha esperanza bien poco se traslucía en la vida religiosa.

Importantes cambios políticos y culturales, sin embargo, afectaban a la provincia judía. Los generales de Alejandro se habían repartido las provincias persas. Palestina constituía la parte norte del lote atribuido a los Lágidas de Egipto, a la frontera de las tierras de los Seléucidas de Siria. Mientras los grandes propietarios saqueaban las riquezas del país por cuenta de los soberanos de Egipto, los jóvenes, los sacerdotes sobre todo, se dejaban convencer por las novedades de la cultura griega: el deporte, el arte, las relaciones internacionales y el dinero. Su herencia israelita les parecía pasada de moda y se volvían materialistas..

Es entonces cuando los asideos (los piadosos) emigran espiritualmente o van al desierto. Allí se consagran a la oración y la búsqueda interior. Van a los libros proféticos para encontrar los secretos de la acción de Dios y sus proyectos para el porvenir. Porque los sacerdotes habían olvidado a los profetas y para ellos la Escritura estaba antes que nada en la Ley.

Los asideos aspiran a una sabiduría revelada, no a la que enseñan los sabios. Cultivan la ciencia de las épocas: ¿no está próximo el tiempo en que Dios volverá a tomar en sus manos las riendas de la historia? Ya no se contentan con la era de justicia a que aspiraban los profetas; quieren otro mundo, el único definitivo. No se interesan solamente por la prosperidad de Israel, sino por la suerte final de los individuos y, como han leído las discusiones de los griegos sobre la existencia del alma, se empieza a hablar de una resurrección de los muertos.

Éste es el momento en que los soberanos de Siria quieren imponer a sus pueblos una religión única y empiezan las persecuciones y la rebelión de los Macabeos. El autor del libro de Daniel ha sido testigo de estas tragedias y su fe lo mueve a escribir: escribirá un apocalipsis.

La hora de los apocalipsis

Los apocalipsis son una forma de literatura de la que se tienen ejemplos en la Biblia (Za 12-14), pero más todavía en los escritos judíos de los dos siglos anteriores al evangelio. Todos pretenden revelar el sentido de la historia que se está viviendo y la meta hacia la que se dirige. Al final, siempre hay un juicio de Dios que inaugura cielos nuevos y tierra nueva.

Apocalipsis quiere decir: revelación. Al autor no le parece malo o falso atribuir esa revelación a uno de los grandes profetas del pasado. Luego, hará lo necesario para que dicha revelación sea digna de Dios y de su contenido. Es divina, por eso todo será revelado por ángeles; habla de un juicio, por tanto habrá clamor de trompetas, truenos, fuego y granizo... Se transmiten misterios divinos, por eso será conveniente usar un lenguaje grandioso y expresar todo lo que se puede con figuras y símbolos: los colores, las cifras tendrán un valor simbólico.

Es necesario saber estas cosas para no buscar secretos donde no hay. El autor del presente libro lo dijo todo en algunos párrafos de los capítulos 7, 9 y 12, y los incrustó en las largas descripciones de los capítulos 7-12. Ahí dio a entender bajo diferentes formas que Dios había ordenado el curso de la historia; las persecuciones presentes eran las últimas antes de la venida del reino del Pueblo de Dios, y entonces habría una resurrección de los muertos. No pudo dar este mensaje sin que apareciera en su libro, especialmente en 7,14, el nombre y la personalidad divina de Cristo -- a pesar de que, seguramente, nunca tuvo una idea clara de quién sería el Mesías.

Introduction to James (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Is this James, the “brother of the Lord”? He is barely mentioned in the Gospel (Mk 6:3), and yet, a few years after Pentecost, appears as the leader, we might say the bishop of the Jerusalem community. Then, when the Gospel spread, it seems he was viewed as the one responsible for all Christian communities having a majority of Jews, which were established in Palestine, Syria and Cilicia (see Acts 15:13-29).

Of all the apostles, he was the most attached to Jewish traditions (the extreme opposite of Paul). In speaking to the faithful in Jerusalem, he taught them simple, practical things, inspired by the wisdom of the Old Testament. We hear the echo of his Sunday preaching in this letter addressed to the Christians of Jewish origin living in his huge diocese.

They are called “the twelve tribes scattered among the nations,” a name which was given to Jews who had settled outside their homeland. The letter was probably written between the years 50 and 60 after Christ.

Since the letter does not contain much doctrinal teaching, some people have looked down on it. It does in fact contain very valuable and relevant moral teaching, especially in reference to justice.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

这位雅各伯，“主的兄弟”是谁？福音书中很少提到他，，除了提到他的母亲（谷6:3，15:40和16:1），然而，他却享有复活耶稣的特别显现（格前15:7）。五旬节之后的几年中，他以领袖的姿态出现，可以说他是耶路撒冷教区的主教。很有可能是伯多禄授权于他，当时，随着福音的传播，他似乎被看成是所有基督徒团体的负责人，其中大部分团体成员是犹太人，分布在巴勒斯坦、叙利亚和基里基雅（宗15:13-29）。

在所有宗徒中，他最谨守犹太传统，和保禄正好相反。不过，后者即使批评雅各伯周围人的某些做法，对他本人，保禄却持有绝对的尊重。雅各伯教导耶路撒冷的信徒简单和实际的事物，其中的灵感得自旧约的智慧。在给居住在广大教区之内的犹太基督徒的信中，我们可以听到他在安息日传道的回响。

他们被称为“散布在万国的十二支派”，这个名称用来称呼那些在自己家园之外安身的犹太人。这封信的写作年代可能是在公元50-60年之间。

这封信并没有太多教义性的内容，所以遭到一些人的轻视。实际上它包含着非常宝贵、意义重大的道德训诲，特别是有关正义方面。

Translation: Tagalog

Sino itong si Jaime, ang “kapatid ng Panginoon?” Halos hindi siya nababanggit sa Ebang¬helyo (Marcos 6:3), ngunit magkagayunman, ilang taon makaraan ang Pentekostes, lumitaw siya bilang namumuno, at maaaring sabihing siya ang obispo ng pamayanang Jerusalem. Pagkatapos, nang lumalaganap na ang Ebanghelyo, waring siya ang itinuturing na may kina¬laman sa lahat ng pamayanang Kristiyano na ang nakararami ay mga Judio, na itinatag sa Palestina, Siria at Cilicia (tingnan ang Gawa 15:13-29).

Sa lahat ng apostol, siya ang lalong napailalim sa mga tradisyong Judio (na kabaligtaran ni Pablo). Sa pagpapahayag niya sa mga mananampalataya ng Jerusalem, tinuruan niya ang mga iyon ng mga payak at praktikal na bagay, na pinasigla ng karunungan ng Matandang Tipan. Naririnig natin ang alingawngaw ng kanyang pangangaral kung Linggo sa liham na iniukol niya sa mga Kristiyano ng lahing Judio na naninirahan sa kanyang malaking diyosesis.

Tinatawag ang mga ito na “labindalawang lipi na ikinalat sa mga bansa,” isang pangalang ikinapit sa mga Judio na namalagi sa labas ng bayang tinubuan. Sinulat marahil ang liham sa pagitan ng mga taong 50 at 60 pagkasilang ni Kristo.

Sapagkat hindi nagtataglay ang liham ng mga pangangaral ng doktrina, hinamak iyon ng iba. Ngunit, ang totoo, ang liham ay nagtataglay ng pinakamahalaga at makabuluhang katuruang moral, laluna ang may kinalaman sa katarungan.

Translation: Cebuano

Kinsa si Jaime, ang “igsoon sa Ginoo”? Panagsa ra siyang hisgotan sa Ebanghelyo (Mc 6:3), apan sa pipila ka tuig human sa Pentekostes, mitumaw siya isip pangulo, ang obispo sa katilingban sa Jerusalem. Unya, sa mikaylap na ang Ebanghelyo, giila siyang responsabli sa tanang Kristohanong katilingban, kadaghanan mga Judio nga natukod sa Palestina, Siria, ug Cilicia (tan-awa ang Mga Buhat 15:13-29).

Sa tanang Apostol, siyay labing nalambigit sa mga tradisyon (ang kaatbang nga lahi ni Pablo). Sa pakig-istorya niya sa mga magtotoo sa Jerusalem, nagtudlo siya sa mga yano ug praktikong butang dinasig sa Kaalam sa Daang Kasabotan. Atong mabati ang kalanog sa wali sa Dominggo sa iyang sulat nga gipadala alang sa mga Judiong Kristyanos nga nanimuyo sa dako niyang dyosesis.

Sila “ang 12 ka tribo nga nakatag sa tanang kanasoran” – ang ngalan nga gihatag sa mga Judio nga nagpuyo gawas sa yutang natawhan. Gibanabana nga nasulat ni sa mga tuig 50-60 human sa kamatayon ni Jesus.

Kay ang maong sulat wala man maghisgot og mga doktrina, nagkamenos ini ang ubang tawo. Apan sa pagkatinuod naghupot ni sa bililhon ug haom nga pagtulon-ang moral, ilabina bahin sa hustisya.

Translation: Spanish

¿Quién es Santiago? Con toda probabilidad este nombre se refiere a Santiago, hermano del Señor. Fue favorecido con una aparición privada de Jesús resucitado (1Co 15,7) y al parecer fue a él a quien Pedro confió la Iglesia de Jerusalén (He 12,17; 15,13; 21,18) en el momento de pasar a la clandestinidad. Posteriormente fue considerado como el responsable de todas las comunidades cristianas de mayoría judía establecidas en Palestina, Siria y Cilicia (véase He 15,13-29).

Esta carta es el escrito del Nuevo Testamento que denota el mayor parentesco con el Evangelio de Mateo, aun cuando se traten temas que son comunes a todos los escritos apostólicos; se encontrarán en particular los ecos del Sermón del monte. Lo que revela de las comunidades judías de Palestina y de Siria complementa y corrige la imagen que se pudiera tener de ellas, si se atiene a las dificultades que experimentaban muchos de sus miembros para liberarse de la ley de Moisés. La carta de Santiago recuerda, al igual que el Evangelio de Mateo, que la Ley educa para la libertad (2,12). A su manera es un verdadero camino (2,8) para los que buscan la perfección.

Uno de los puntos de esta carta que más ha llamado la atención es la insistencia muy fuerte de Santiago en la inutilidad de la fe que no se traduce en obras (2,14-26). Esta in sistencia contrasta con las afirmaciones de Pablo quien, especialmente en Gál 5 y Rom 4, afirma que somos salvados por la fe y no por las obras. Es imposible negar la intención de corregirse el uno al otro; más aún, un estudio comparado de las epístolas obliga a decir que Santiago conocía la primera carta de Pablo a los Corintios cuando escribió la suya, y que Pablo, a su vez, conoció la carta de Santiago antes de responderle en Gálatas y en 2Corintios.

Los textos de los Hechos relativos al concilio de Jerusalén invitan a no acentuar en demasía la oposición entre ambos (véanse las notas de He 15); Pablo, que critica duramente el entorno de Santiago, parece que tuvo por él personalmente más que un simple respeto. Santiago, al dirigirse a los fieles de Jerusalén, enseña cosas sencillas y prácticas, inspiradas en la sabiduría del Antiguo Testamento. La religión auténtica se reconoce en la forma de vivir y de tratar a los que nos rodean.

La carta de Santiago, habida cuenta de lo que acabamos de decir, debe haber sido escrita el año 56 o 57. Se sabe que Santiago murió apedreado el año 62.