Language-specific Insights

covenant

Click here to view graphically

The Hebrew, Greek, Ge’ez, and Latin that are translated as “covenant” in English are translated in a variety of ways. Here are some (back-) translations:

  • Mossi: “helping promise”
  • Vai: “a thing-time-bind” (i.e. “an arrangement agreed upon for a period of time”)
  • Loma (Liberia): “agreement”
  • Northwestern Dinka: “agreement which is tied up” (i.e. “secure and binding”)
  • Chol: “a word which is left”
  • Huastec: “a broken-off word” (“based on the concept of ‘breaking off a word’ and leaving it with the person with whom an agreement has been reached”)
  • Tetelcingo Nahuatl: “a death command” (i.e. “a special term for testament”)
  • Piro: “a promised word”
  • Eastern Krahn: “a word between”
  • Yaka: “promise that brings together” (source for this and all above: Bratcher / Nida)
  • Nabak: alakŋaŋ or “tying the knot” (source: Fabian 2013, p. 156)
  • Kâte: ʒâʒâfic or “tie together” (source: Renck 1990, p. 108)
  • Nyamwezi: ilagano: “agreement, contract, covenant, promise” (source: Pioneer Bible Translators, project-specific translation notes in Paratext)
  • Bariai: “true talk” (source: Bariai Back Translation)
  • Q’anjob’al: “put mouths equal” (representing agreement) (source: Newberry and Kittie Cox in The Bible Translator 1950, p. 91ff. )
  • Manikion, Indonesian: “God’s promise” (source: Daud Soesilo)
  • Natügu: nzesz’tikr drtwr: “oneness of mind” (source: Brenda Boerger in Beerle-Moor / Voinov, p. 164)
  • Tagalog: tipan: mutual promising on the part of two persons agreeing to do something (also has a romantic touch and denotes something secretive) (source: G. Henry Waterman in The Bible Translator 1960, p. 24ff. )
  • Tagbanwa: “initiated-agreement” (source: Tagbanwa Back Translation)
  • Cherokee: “that which is told” (source: Bender / Belt 2025, p. 16)
  • Guhu-Samane: “The concept [in Mark 14:24 and Matthew 16:28] is not easy, but the ritual freeing of a fruit and nut preserve does afford some reference. Thus, ‘As they were drinking he said to them, ‘On behalf of many this poro provision [poro is the traditional religion] of my blood is released.’ (…) God is here seen as the great benefactor and man the grateful recipient.” (Source: Ernest Richert in The Bible Translator, 1965, p. 81ff. )
  • Chichewa: pangano. This word can also be translated as a contract, agreement, or a treaty between two parties. In Chewa culture, two people or groups enter into an agreement to help each other in times of need. When entering into an agreement, parties look at the mutual benefits which will be gained. The agreement terms are mostly kept as a secret between the parties and the witnesses involved. (Source: Mawu a Mulungu mu Chichewa Chalero Back Translation)
Law (2013, p. 95) writes about how the Ancient Greek Septuagint‘s translation of the Hebrew berith was used by the New Testament writers as a bridge between the Old and New Testaments (click or tap here to read more):

“Right from the start we witness the influence of the Septuagint on the earliest expressions of the Christian faith. In the New Testament, Jesus speaks of his blood being a kaine diatheke, a ‘new covenant.’ The covenant is elucidated in Hebrews 8:8-12 and other texts, but it was preserved in the words of Jesus with this language in Luke 22:20 when at the Last Supper Jesus said, ‘This cup that is poured out for you is the new covenant in my blood. Jesus’s blood was to provide the grounds for the ‘new covenant,’ in contrast to the old one his disciples knew from the Jewish scriptures (e.g., Jeremiah 31:31-34). Thus, the earliest Christians accepted the Jewish Scriptures as prophecies about Jesus and in time began to call the collection the ‘Old Testament’ and the writings about Jesus and early Christianity the ‘New Testament,’ since ‘testament’ was another word for ‘covenant.’ The covenant promises of God (berith in Hebrew) were translated in the Septuagint with the word diatheke. In classical Greek diatheke had meant ‘last will, testament,’ but in the Septuagint it is the chosen equivalent for God’s covenant with his people. The author of Hebrews plays on the double meaning, and when Luke records Jesus’ announcement at the Last Supper that his blood was instituting a ‘new covenant,’ or a ‘new testament,’ he is using the language in an explicit contrast with the old covenant, found in the Jewish scriptures. Soon, the writings that would eventually be chosen to make up the texts about the life and teachings of Jesus and the earliest expression of the Christian faith would be called the New Testament. This very distinction between the Old and New Testaments is based on the Septuagint’s language.”

See also establish (covenant) and covenant (book).

Learn more on Bible Odyssey: Covenant in the Hebrew Bible .

making implicit plural form explicit (2 Samuel 11:17)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “(fought with) Joab,” the Tagalog translation translates “sina Joab” because the context of the text makes clear that Joab was with his troops. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to Genesis (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The more we move on in life the more interested we become in tracing our roots: where did our ancestors live? How did our parents come to know each other? Who influenced us in our first decisions? All people likewise have tried to reconstruct their past. No doubt they want to save it from oblivion, but more especially they hope to find in the past a confirmation of what they themselves believed. Relating their history surrounding them, has a way of affirming their own identity among the many nations, both great and small.

That is what we find in Genesis-a book that was gradually formed through several centuries. It finally took a definitive form in the fifth century B.C. when the Jewish people, having returned from the Babylonian captivity fixed forever the expression of their faith.

Genesis means beginning. We will not look so much at it as a document on the origins of the universe or of a sin committed by our first ancestors. Rather, from the first pages, we shall find through images all that is important for us.

The book has three parts. Chapters 1-11 attempt to span vast periods of time from the beginning of creation up to the first “ancestors of the faith” whose names have been remembered, the first of whom is Abraham.

The second part recalls the life of the nomadic clans who believed in a God who was near and compassionate, the “God of their ancestors.” This history (or these stories) take place in the land of Canaan at a time in which the Israelite people did not yet exist (between the 18th and 15th century before Christ). It shows how faith in God’s promises-promises he never fails to fulfill-is the soul of all our religious quest and is the subject of Chapters 12-38.

A third part, the history of Joseph, throws a first light on the meaning of our life and the tragedies that are the threads in the weaving of human existence. Human beings need a Savior and salvation comes first through those whom they have persecuted and rejected.

Who Wrote the Book of Genesis?

There was not one author, but several. The people of Israel were formed through time by the gathering of nomadic tribes, which neither knew how to read nor write. They brought along with them the memories of their forbears and the signs God realized among them; these memories were verbally transmitted.

When these tribes settled in Palestine, they slowly entered into a new culture of writing. Scribes surrounding the king wrote the laws and the beliefs of the nation. During Solomon’s reign (tenth century B.C.) an unknown writer often called “the yahwist” wrote a first history of God’s people. In doing so he freely used Babylonian literature and its poetry about the first couple and the Flood. The author used a part but deeply transformed them, so that these stories, as comparisons, would express God’s plans for his creation.

Later this old account was supplemented with others coming from different traditions. As a result, we sometimes find repetitions.

Much later, when the Jews returned from Exile in Babylon (5th century before Christ), their priests added many paragraphs (…). The priests were the authors of the poem about creation in seven days, where Genesis and the Bible itself begin.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

创世纪：引言

年龄的增长常会激起我们“寻根”的渴望：“我们的祖先居于何处？父母的故里有什么样的文化传统？我们生活的重大决策受什么影响？”我们忆起过去是为了牢记过去的经验，但重要的是回忆过去能使我们今天确信不疑的信条得以证实，回顾历史能使我们从众多的大小民族中确认自己的身份。

这也正是我们将在《创世纪》中读到的。这本书经过几世纪的点点积累，到公元前五世纪正式成书，那时犹太人已经从流放之地归来，那次流放在他们的信仰表达上留下了永远的烙印。

创世纪的意思是“开始”。这本书记录的不是宇宙的起源或始祖父母犯下的“罪过”，从书的最初几页开始，我们将读到对生活最重要的启示。

《创世纪》是犹太人对自己民族起源的回顾，其目的有两个：一是从历史经验中确认自己的身份，以区别于当时周遭其他大小民族；二是回顾先祖与雅威的关系，从而揭示自己与其救主那种不断显现、不断发展的关系，这也是天主“启示”的过程。

本书收集了犹太人自己的传统和邻近国家如：埃及和巴比伦的其他类似文献（传说、诗篇和谚语等等），他们将这些材料经过修订和去芜存菁，来表明雅威与他们的正确关系。

这个启示的讯息可以帮助我们去修正、净化和贯通中国传统上有关宗教的观念，如天、上帝、太极、道、鬼神等等，以及宇宙的开始和人类与神灵的关系（盘古与女娲的传说，阴阳五行说，对神灵和鬼怪的通俗信仰，圣王和盛世等……)。

《创世纪》分三部分：

前编： 太古史（1至11章）：囊括一段漫长岁月，从万物的初创直到先祖的信德时代，这里记下了许多名字，第一位先祖是亚伯郎。

中编：圣祖史（12至36章）：从第十二章起充满了对以色列祖先的回忆，他们已经有了对一位可亲近、可依靠的天主，也就是对他们“祖先的天主”的信仰。本来这些崇拜与故事就流传在迦南的土地上，那时以色列这支民族尚未诞生呢（在公元前十八至十五世纪之间）！而对族长的回忆首先提到亚伯郎及其子孙。他们居于帐篷，没有固定土地，是与羊群、驴子为伍的游牧民族，逐水草而居。虽然城乡居民瞧不起他们，然而正是透过他们，显示了天主如何用跟亚伯郎和雅各伯的许诺来完成他救赎人类的伟大工程。

后编：若瑟小史（37至50章）：若瑟的事迹为我们人类生存意义的悲剧展现了一线曙光。人类需要一位“救主”；而且，人得先历经迫害，备受冷漠隔离的痛苦之后，才能获得随后而来的救恩。

谁写了《创世纪》？

本书由多位作者写成。切莫忘记，在圣经中提到的各邦民族都因追逐水草的生活方式，慢慢地、零零星星地聚成庞大的民族。他们不会读写，因而靠口述代代相传的方式，维持着他们的传统。

约公元前十一世纪左右，这些部族逐渐集中在巴勒斯坦地区并定居下来，渐渐进入拥有文字的新文化。史学家把发生在诸邦君王及其幕僚部属的大小事件都记录下来，同时也描述了他们当时的法律和邦国内的民间信仰。在所罗门时代（公元前十世纪），有位无名的作者，人们通常称他的作品为雅威典的作品，写下了天主子民的第一部历史。他用伊甸园的故事做历史的开端。此人可能也是撒慕尔上下两部书的作者，书中叙述了有关达味王的故事。

关于亚伯郎这个人物的塑造，雅威典自由选用了许多以前代代口传的故事和传说。就《创世纪》第一部分而言，这并非确切的史实。作者利用了更早的巴比伦文学素材，特别是巴比伦的诗歌，其中提到过始祖夫妇、失乐园、洪水……等等。作者虽使用了这些诗歌素材，却赋予他们完全不同的意义。这些故事在雅威典的笔下，承担了不同的使命和目的，以比拟的手法来揭开天主创造万物和救赎人类大业的计划。这些记载中又有其他的故事和传说插入，因而有些段落是重复的。

到了公元前五世纪，犹太人从巴比伦流放归来后，司祭们又在已成就的《创世纪》书中加了许多新段落。这些司祭写下了七日创造工程的伟大诗篇，为《创世纪》拉开了序幕，也可说是整部圣经的前奏曲。

Translation: Tagalog

INTRODUKSYON SA GENESIS

Mga Simula ang kahulugan ng Genesis. Hindi ibig sabihi’y ito ang pinakamatandang aklat ng Biblia, kundi sa aklat na ito inilalahad sa atin ang tungkol sa mga ninuno ng bayang Israel: kabanata 12-50. Binibigyan din tayo ng panimulang pananaw sa gawang pagliligtas ng Diyos sa mundo: kabanata 1-11.

Kabanata 12-50

Sa kabanata 12 nagsisimula ang pag-alaala sa mga Patriyarka o mga ninuno ng Israel. Nasa simula ng Banal na Kasaysayang ito na magpapabago sa mundo ang pamilyang sumasampalataya: si Abraham at ang kanyang mga anak. Mga nomad sila o mga taong walang sariling lupa at sa mga tolda lamang nakatira. Kasama nila ang kanilang mga tupa at mga asno, at laging naghahanap ng balon at pastulan para sa kanilang mga kawan. Ang mga nomad na ito na hinahamak ng mga tagalunsod at taganayon ang tumanggap sa pangakong Lupa at Pagpapala para sa lahat ng tao sa daigdig.

Kabanata 1-11

Isinulat ang mga unang kabanata ng Genesis para ituro sa atin ang kahulugan ng kasaysayan at ng mundong ating ginagalawan. Para saan ang sanlibutan? Ano ang tao? Para saan ang kamatayan? Hindi ito naglalahad ng kasaysayan ayon sa modernong pagkaunawa dahil hindi ito paglalarawan ng mga pangyayari at bagay-bagay na pangkasaysayan. Gayunpaman, ipinahihiwatig ng mga kuwentong ito na ang sangkatauhan ay saklaw ng iisang karanasan sa pagdanas nila ng presensya ng Diyos. Sina Adan, Eva, Noe ay ang sangkatauhan ng kahapon at ngayon: patuloy pa nating isinasabuhay ang kanilang dula.

Sino ang sumulat ng Genesis?

Hindi lamang isang manunulat kundi marami. Sa panahon ni Haring Solomon (ikasampung dantaon bago dumating si Kristo), isang di-kilalang manunulat na tinawag na Yawista ang sumulat ng unang kasaysayan ng Bayan ng Diyos na nagsimula sa kuwento ng Paraiso. Maaaring siya rin ang sumulat sa malaking bahagi ng kasaysayan ni David sa mga aklat ni Samuel.

Para makasulat tungkol kay Abraham, ginamit niya ang maraming alaala at mga alamat na bukambibig na ipinapasa ng mga Israelita sa mga sali’t salinlahi. Para sa unang bahagi ng Genesis na hindi naman talagang naglalahad ng kasaysayan, ginamit niya ang literatura ng Babilonia. Maraming dantaon nang may mga tula ang mga ito tungkol sa unang mag-asawa, nawalang paraiso, ang baha… Ginamit niya ang ilan sa mga ito pero kanya ring lubos na binago upang maipahayag ng mga istoryang ito bilang paghahambing ang mga plano ng Diyos sa kanyang sangnilikha.

Sa ika-9 na dantaon bago dumating si Kristo, isa pang manunulat na tinatawag namang Eloista ang sumulat sa mga alaala ng mga Patriyarka at ni Moises. Madalas niyang inuulit ang isinalaysay na ng Yawista sa naiibang paraan. Pagkatapos ay pinag-isa ang dalawang istoryang ito; may mga pagkakataong pinaghahalo ang mga pangungusap mula sa dalawang awtor kapag parehong pangyayari ang kanilang ikinukuwento.

Nang bumalik ang mga Judio mula sa Pagkatapon sa Babilonia pagkaraan ng mahabang panahon (ika-5 dantaon bago dumating si Kristo), maraming talata ang idinagdag ng kanilang mga pari na inilalagay naman natin dito nang pahilig. Sila ang sumulat sa tula ng pitong araw na paglikha, na siyang simula ng Genesis at ng buong Biblia.

Translation: Cebuano

Pasiuna sa Genesis

Nagkahulogan ang Genesis og Sinugdan, ug naghisgot sa katigulangan sa katawhan sa Israel: mga ulohan 12-50. Mabasa sab dinhi ang unang panglantaw sa plano sa Diyos sa pagluwas sa kalibotan: mga ulohan 1-11.

Mga Ulohan 12-50

Ang ulohan 12 nagsugod sa kaagi sa mga Patriarka, ang katigulangan sa Israel. Ang sinugdan ining Balaang Kasaysayan (nga mobag-o sa kalibotan), ang pamilya sa mga magtotoo: si Abraham ug ang mga anak niyang lalaki. Kay wala may kaugalingong yuta, walay permanenting kapuy-an gawas sa hinimo nilang mga tolda. Uban nila ang mga karnero ug asno, ug kanunayng nangitag mga atabay ug dapit nga kasibsiban sa kahayopan. Kay mga langyaw man, gitamay sila sa mga lumolupyo sa syudad ug kalungsoran. Apan sa tanang kanasoran sa kalibotan silay nakadawat sa yuta sa Saad ug Panalangin.

Mga Ulohan 1-11

Ang unang mga ulohan sa Genesis gisulat aron pagtudlo sa kahulogan sa kasaysayan ug sa kalibotan nga atong gipuy-an. Nganong dunay mga binuhat? Unsa man ang tawo? Nganong mamatay man siya? Kining bahina dili kasaysayan sumala sa atong pagsabot ini karon, kay wala ni ibasi sa tinuod nga panghitabo sa konkretong katawhan. Mga istorya ni ug sambingay nga nagdalag buhing mensahe sa pagtoo. Si Adan, si Eva, si Noe…mga tawo sa nangaging panahon ug sa ato karon.

Kinsay nagsulat sa Genesis?

Dili usa ra ka tawo ang tagsulat ini kondili, daghan. Sa panahon ni Hari Solomon (10 ka siglo sa wala pa si Cristo) ang wala mailhi nga tagsulat, apan kasagaran gitawag nga Yahwista, maoy nagsulat sa unang sugilanon sa katawhan sa Diyos ug gipasiunhan sa istorya sa Paraiso. Siguro nga siya ra poy nagsulat sa halos tanang istorya ni David sa mga basahon sa “Samuel”.

Sa pagsulat bahin ni Abraham, gigamit niya ang daghang handomanan ug kasugiran nga gipasapasa sa mga Israelita sa lainlaing kaliwatan. Alang sa unang bahin sa Genesis nga wala maghambin og kasaysayan, iyang gigamit ang mga istorya sa kaniadto, sa karaang Babilonia, nga may nabantog nga mga balak nga naghisgot sa unang magtiayon, sa paraiso, sa dakong lunop, ug ubp. Gikutlo sa tagsulat ang daghang bahin ini, apan gipangusab aron magpadayag nig lawom nga mensahe sa plano sa Diyos alang sa kalibotan.

Sa ikasiyam ka siglo sa wala pa si Cristo, dunay laing tagsulat nga gitawag og Elohista, ang nagsulat sa kasaysayan sa mga patriarka ug ni Moises. May mga higayon nga gisubli niya ang gisaysay na sa Yahwista, apan sa lahing pagkasulti. Dayon, gihiusa ang duha ug gisagol, labi na ang mga tudling nga naghisgot sa mao rang tema.

Sa ulahi nang panahon, sa nabalik na ang mga Judio gikan sa Pagkabihag sa Babilonia (5 ka siglo sa wala pa si Cristo), ang ilang mga Pari midugang og daghang parapo nga mailhan nato sa mga “italics.” Mga pari ang nagsulat sa balak sa pito ka adlaw nga pagmugna sa kalibotan - sinugdan sa Genesis ug sa tibuok Biblia.

Translation: Spanish

Cuanto más se avanza en la vida, más crece el interés por descubrir las propias raíces: ¿dónde vivían nuestros antepasados? ¿Cómo se conocieron nuestros padres? ¿Qué inspiró nuestras primeras decisiones? Todos los pueblos han tratado de reconstruir su pasado; ciertamente querían salvarlo del olvido, pero mucho más anhelaban encontrar en ese pasado la confirmación de tantas cosas en las que creían. Narrar su historia equivalía a afirmar la propia identidad en medio de los otros pueblos grandes o pequeños que los rodeaban.

Y esto precisamente es lo que está en el corazón del Génesis. En varias épocas, a lo largo de la historia, el pueblo de Dios sintió la necesidad de recuperar su pasado y de expresar cuál había sido desde los orígenes el plan de Dios que lo había escogido.

Génesis quiere decir “Origen”; pero no hay que buscar en los primeros capítulos un documento científico sobre los orígenes del universo o sobre un pecado que habría cometido el primer hombre; en cambio sí nos toparemos desde las primeras páginas, en forma de imágenes, con todo lo que es muy importante para nosotros.

Recorriendo el Génesis

El libro del Génesis tiene tres partes principales:

Los capítulos del 1 al 11 tratan de establecer un nexo a lo largo de los enormes períodos de tiempo que transcurrieron desde la creación hasta los primeros “padres de la fe”, cuyos nombres quedaron en la memoria, empezando por supuesto por Abraham. Personajes de leyenda como Caín, Lamec, Henoc, Noé, protagonizan las grandes experiencias de la humanidad. Las “genealogías” (5,1; 10,1; 11,10) nos llevan desde la primera pareja (Adán y Eva) hasta la nueva familia escogida por Dios (Abraham y Sara).

La segunda sección presenta en dos partes las historias de los antepasados de las tribus que formarían un día el pueblo de Israel. Los capítulos 12-14 se refieren a Abraham; los capítulos 25-36 a Isaac y Jacob: eran personajes nómadas que ya creían en un Dios cercano y en el que se podía confiar, el “Dios de mi padre”. Estas historias, que se ubican entre los siglos 18 y 15 antes de Cristo, nos muestran cómo Dios ya había preparado su obra de salvación.

La tercera parte, la historia de José, proyecta luz sobre las tragedias que entretejen la existencia humana. Los seres humanos necesitan un salvador, y la salvación les vendrá justamente por intermedio de aquellos que han perseguido y rechazado.

¿Quién escribió el Génesis? Los primeros autores

El pueblo de la Biblia se fue constituyendo poco a poco por la aglomeración de tribus nómadas que no sabían leer ni conocían la escritura. Llevaban consigo el recuerdo de sus antepasados y el recuerdo de signos o señales que Dios había realizado en su favor y sus tradiciones se transmitían oralmente. Al establecerse esas tribus en Palestina, poco a poco fueron creando una nueva cultura: entorno al rey los escribas iban fijando por escrito las leyes y las creencias del reino. Y así en el siglo X antes de Cristo, un escritor desconocido, comúnmente llamado el yavista, se propuso redactar una historia del pueblo de Dios, mostrando cómo el plan de Dios se había desarrollado desde los orígenes hasta la monarquía gloriosa de David y de Salomón, en que según parecía, se habían cumplido las promesas de Dios a Abraham.

Puso por escrito los recuerdos y leyendas referentes a Abraham y su familia que los israelitas se habían transmitido de padres a hijos. Para hablar de tiempos anteriores utilizó en parte la literatura de los Babilonios y sus poemas referentes a la primera pareja y al Diluvio, pero los transformó profundamente para que expresaran la visión del mundo que procedía de su fe.

Este relato fue completado posteriormente con otras tradiciones, repitiéndose a veces los mismos hechos, que son fácilmente identificables porque nombran a Dios (en hebreo Elohim), mientras que el primer relato habla de Yavé, el nombre revelado a Moisés. Por eso se habla de relatos eloístas y yavistas.

La obra de los sacerdotes

Esta primera obra, que data del tiempo de los reyes, no se ha conservado tal cual. En el siglo V, al conocer el pueblo judío la gran prueba de la destrucción del reino y del destierro de Babilonia, los sacerdotes añadieron muchos párrafos, que en el texto ponemos en letra cursiva. A ellos se debe en especial el poema de la creación en siete días con el que empieza el Génesis, y en cierto sentido toda la Biblia.

En los momentos críticos que vivía Israel a raíz de la desaparición del reino del Sur junto con todas sus instituciones, la figura de Dios y la fe en él estaban seriamente en peligro de desaparecer; mientras que la religión de los nuevos amos del mundo amenazaba con suplantar en la mente de los israelitas la religión y la fe yavista, pues hacían ver la debilidad y falsedad de Yavé, incapaz de defender a su rey, su ciudad y su templo, lugar de habitación.

Como reacción un grupo de sacerdotes, siguiendo la enseñanza del profeta Ezequiel, se dio a la tarea de levantar al pueblo de sus ruinas. Comenzaron de nuevo a reflexionar sobre los orígenes del pueblo y la especial predilección de Dios con ellos; sobre la alianza con sus padres, sus promesas y su paciencia histórica. Trataban así de levantar los ánimos del resto creyente de Israel, transmitiéndoles la idea de la fidelidad de Dios, que aunque castiga no abandona.

A esta época corresponde el sentido y mensaje que hay detrás no sólo del libro del Génesis, sino de todo el Pentateuco en su configuración actual. Tras esta reordenación, los capítulos 1-11 del Génesis hacen las veces de portada, de prólogo a la historia de los orígenes de Israel. Ubican en la historia del mundo el plan de Dios que quiere salvar a la humanidad y su fidelidad eterna frente a la infidelidad de los hombres, como aparece en la historia de la primera pareja y de las siguientes generaciones.

Del Génesis al Apocalipsis

En la nota sobre La Escritura, al final del libro, recordamos que la colección y el reconocimiento oficial de los setenta y tres libros de la Biblia fueron en muchos casos fruto de circunstancias casuales. Sin embargo la familiaridad con el libro sagrado nos enseña con el tiempo que, por ser la Biblia el sacramento de la Palabra de Dios, no faltó la guía del Espíritu. La lectura cristiana del Génesis, tal como lo leyeron los apóstoles y los evangelistas, mostrará que el misterio de Cristo ya se expresaba en él. También habrá que acercar este primer libro al último de toda la Biblia, el Apocalipsis, donde se revela plenamente el plan del Dios que salva y que sus promesas desde Adán hasta Abraham se cumplen más allá de todo lo que se podía esperar.

Introduction to Daniel (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The Book of Daniel engages the reader’s imagination. We wonder how our ancestors could have been so naive as to believe that an old sage, called Daniel, had described centuries ahead of time all the ups and downs of history at the time of the Maccabees (Dn 11). But it is only an illusion. If we take the book to be historical, everything is unlikely and there are no links among the various chapters, nor any consistency in the person of Daniel, as a child (Dn 13), an adolescent (Dn 1), an adult (Dn 7) or when he is almost a hundred years old (Dn 5). Therefore, we have to find out what the author wanted to say.

The Hasidean Period

The Book of Daniel must have been written around 165 B.C. In all likelihood, its author belonged to the Hasidean (or Hasidim) movement, that began twenty or thirty years before. It was going to renew the Jewish faith and the author was its witness.

To begin with, it seems that religion and faith in Israel had become rigid around the year 200 B.C. For two centuries, there had been a theocracy (a social system led by priests) and people lived in the past: the patriarchs, especially Moses, the laws and a religion planned in every detail with the Temple and its liturgies at the center. Priests were at the top of the social pyramid. Their only concern was to maintain the established order. What about God’s promises and the expectation of a just world? The answer was that these promises had been fulfilled with the return from the Exile: the Temple had been rebuilt, the people observed the Law and there was nothing else to wait for.

However, the people were crushed by the large landowners who had undertaken to pass on the wealth of the country to the kings of Egypt. Yet, the people did not know how to react. Young people, especially priests, were looking for something new and they were only offered what came from Greek culture: sports, art and culture, international relations and money. Their Israelite heritage seemed passé and uninteresting to them. They became caught up in materialism and when the time of persecution came, they were ready to give up their now useless religious heritage.

It was then that the Hasideans (the pious ones) emigrated spiritually and went to the desert where they devoted themselves to praying and inner searching. They went straight to the prophetic books to discover the secrets of God’s work in the present and his plans for the future. Because the priests had forgotten the prophets and, in their eyes, the Scripture that consecrated their preeminence was totally found in the Law, the Canon of the time.

And people were relearning the art of hope. They yearned for revealed wisdom, rather than the wisdom taught in Proverbs and by sages. They cultivated the science of the periods of history. Wasn’t the time when God would reclaim the world at hand? They were no longer satisfied, like the prophets, with an era of justice but instead, they wanted another world, the only definitive world. They no longer accepted to disappear and they began to be interested in the fate of human beings, rather than just in the prosperity of Israel whose days have no end. Moreover, since they recalled the debates of the Greeks about the existence of the soul, they began to believe in the resurrection of the dead.

The Book of Daniel bears witness to this experience and it inaugurated the age of apocalyptic literature. Therefore, it contains secrets although they are not where readers are tempted to look for them. The title “son of man ” the Gospels use for Jesus has its origin from the Book of Daniel (Dn 7:13).

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

本书的作者必是一位律法教师，在玛加伯时代的大迫害期间，他激励同胞们以精神来抵抗，而且他一定将自己列入了天主将以特殊方式给予报偿的信仰导师之列（11:33和1:20）。玛加伯家族以武力来对抗压迫者，而律法宗师则对政治和武器持怀疑的态度，提出只要忠于天主的盟约和律法就够了。

本书作者的讯息核心在第7-12章，摘要如下：

1）对犹太人的大迫害是天主救恩计划的一部分；

2）迫害犹太人的列王，特别是安提约古，曾多次以象征手法被提及。虔诚的人民是毁灭不了的；

3）迫害之后，天主的国将来临。

在第1-6章中，作者也用了一些故事，为教导住在异国、侍奉当地君王的犹太人：对于信仰的要求和律法的实践不可有一丝妥协，不论是为求温饱（1:8），还是在拒绝拜偶像方面（第2、6章），都要坚定立场。

是否真有达尼尔此人？

犹太团体在编纂圣经时，没有将本书归入公元前二世纪（即达尼尔所处的时代）的先知书之列，而是放在公元前二世纪有关宗教教诲的书卷中。他们这样做是意识到达尼尔的故事和神视并非史实，只是文学虚构。

在公元前二世纪，这种以天主将当时发生的事件启示给以前的名人的叙述方式是很流行的。他们就这样述说此人的神视，预测发生在当时的事件，告诉我们这位见了异象的人是如何从天主处获得有关这一切的宗教诠释：这是在实现天主的救恩计划。

当时，利用象征性的数字和象征性的颜色（白色是胜利的标志）以及讲述天使干预一类的书籍被称为启示录或默示录。圣经中有两部：达尼尔和若望的默示录。

在东方的作品中，达尼尔是古代圣者的名字（则14:14），从此源头发展出达尼尔这个角色，他是先知，又是圣人，和被流放的人生活在巴比伦。他的言辞和典范是为启发生活在外邦人中间的犹太人的。

书中有三段很有名的经文：

7:9-14提到人子。耶稣说到自己为人子时，曾提及此经文（谷13:26和14:62）；

12:13宣告复活；

9:21-27的预言引发了许多对世界末日的看法，但是其中虽提到很多事，却没有真正有关世界末日的。

Translation: Tagalog

Malamang na isa sa mga guro ng Batas ang sumulat ng aklat ni Daniel. Siya ang nagpasigla sa espirituwal na oposisyon ng kanyang bayan sa mga araw ng matinding pag-uusig sa panahon ng mga Macabeo. At tiyak na ibinilang niya ang kanyang sarili sa mga gabay sa pananam¬palataya ng gagantimpalaan ng Diyos sa espesyal na paraan (Dn 11:33 at 12:3). Pinamumunuan ng mga Macabeo ang sandatahang panghihimagsik sa mga maniniil. Subalit dala ng kawalang-tiwala ng mga guro ng Batas sa pulitika at armas, nilimitahan naman ng mga ito ang kanilang sarili sa pagbibigay-halimbawa sa katapatan sa Tipan ng Diyos at sa kanyang mga batas.

Nasa mga kabanata 7-12 ang pinakasentro ng kanyang mensahe, at mabubuod ito sa mga sumusunod:

– bahagi ng planong pagliligtas ng Diyos ang matinding pag-uusig sa sambayanang Judio;

– hindi magtatagumpay sa pagwasak sa bayang sumasampalataya ang mga haring nag-uusig lalo na si Antioko Epifanes na madalas na ginigunita sa malarawang paraan.

Ngunit iniayon din ng may-akda sa kanyang mensahe ang mga kuwentong nasa mga kabanata 1-6. Itinuturo ng mga kuwentong ito sa mga Judiong nakatira sa ibang bansa, at kung minsa’y naglilingkod sa mga hari doon, na sa anumang kundisyo’y hindi nila makokompormiso ang mga hinihingi ng pananampalataya at ang mga kaugalian ng Batas maging tungkol man sa pagkain (1:8) o sa pagtatakwil sa pagsamba sa mga diyus-diyusan (2 of 6).

Totoo ba si Daniel?

Nang tipunin ng pamayanang Judio ang mga aklat ng Biblia, inilagay nila ang Aklat ni Daniel sa mga libro ng ikalawang dantaon bago kay Kristo at hindi sa mga propeta ng ikaanim na dantaon (ang panahon ni Daniel). Hindi isinama sa mga propeta ang libro kundi sa mga akda o sinulat tungkol sa aral panrelihiyon. Ganito ang ginawa nila dahil alam nila ang “kuwento” ni Daniel at ng kanyang mga pangitain ay hindi pagsasalaysay ng naganap na pangyayari kundi kathang pampanitikan.

Dapat nating malaman na sa dalawang dantaon bago kay Kristo, usung-uso ang paraang ito ng pagsasalita tungkol sa kasalukuyang mga pangyayari na para bang ibinunyag ng Diyos ang mga ito sa ilang kilalang tao ng lumipas na panahon. Kayat isasalaysay nila ang mga pangitain ng taong ito, ihuhula ang mga pangyayaring naga¬ganap na sa kasalukuyan, at sasabihin kung paano tinanggap ng nakakita ng pangitain mula sa Diyos ang panrelihiyong pagbibigay-kahulugan ng mga pangyayaring ito: nagkakaroong-katarungan ang planingpagliligtas ng Diyos.

Nang panahong iyon, mayroon silang sining ng paggamit ng mga bilang (tatlo at kalahati, anim, pito, sampu) at mga kulay (ang puti ay tanda ng tagumpay), na may kahulugan at ng pagtulong ng mga anghel. Tinatawag na apokalipsis o pagbubunyag ang klaseng ito ng mga libro. May dalawa nito sa Biblia: ang apokalipsis ni Daniel at ni Juan.

Sa mga akdang Silanganin, ang Daniel ay pangalan ng isang matandang pantas (Ez 14:14). Mula rito’y nabuo ang katauhan ni Daniel na propeta at pantas at nabuhay kasama ng mga ipinatapon sa Babilonia. Layunin ng kanyang mga salita at halimbawa na magbigay-liwanag sa mga Judiong nakikisalamuha sa mga pagano.

May tatlong tanyag na bahagi sa aklat na ito. Nasa 7:9-14 ang tekstong tumutukoy sa Anak ng Tao. Ang tekstong ito ang tinutukoy ni Jesus nang ipakilala niyang siya ang Anak ng Tao (Mc 13:26 at 14:62). Sa isa pang teksto, Dn 12:13, inilalahad naman ang pagbabalita sa pagkabuhay na muli ng mga patay. At pati na ang propesiya sa 9:21-27 na ginagamit sa maraming komentaryo tungkol sa katapusan ng mundo. Pero makikita natin na tumutukoy ito sa maraming bagay liban sa katapusan ng daigdig.

Translation: Cebuano

Dakog purohan nga ang nagsulat sa Daniel usa sa mga magtutudlo sa Balaod. Sa mga adlaw sa grabing panglutos sa panahon sa mga Macabeo, miawhag siya sa iyang katawhan sa espiritwal nga pagsupak. Sigurado nga giapil niya ang kaugalingon nga usa sa mga giya sa pagtoo nga gantihan sa Diyos sa espesyal nga paagi (Dn 11:33 ug 12:3). Gipangulohan sa mga Macabeo ang armadong pakigbisog batok sa mga madaugdaogon. Sa laing bahin, kining nga batid sa Balaod nga matahapon sa politika ug armas, mibutang og utlanan alang sa ilang kaugalingon. Kutob ra sila sa paghatag og panig-ingnan sa ilang kamatinud-anon sa Kasabotan sa Diyos ug sa iyang mga balaod.

Ang sentro sa iyang mensahe makita sa kapitulo 7-12 ug masumada ining paagiha:

– kabahin sa maluwasnong plano sa Diyos ang grabing panglutos batok sa mga Judio;

– dili molampos sa pagdaot sa katawhang matoohon ang mga haring nanglutos, ilabi na si Antioko Epifanes nga sa makadaghan gihinumdoman sa malarawanong paagi;

– paglabay sa taas nga panahon human ang panglutos, moabot ang gingharian sa Diyos.

Apan gipahaom sa mensahe sa nagsulat ang mga sugilanon nga makita sa kap. 1-6. Kining mga sugilanon nagtudlo sa mga Judio nga nagpuyo sa langyawng mga nasod, nga usahay mialagad sa mga hari didto, nga sa bisan unsang kahimtang dili gyod nila makompromiso ang pagtoo ug ang mga tulumanon sa Balaod, bisan kon kini may kalabotan sa pagkaon (1:8) ug sa pagsimba sa mga diosdios (kap 2 ug 6).

Tinuod ba si Daniel?

Ang mga Judio nga mitapok sa mga libro sa Biblia mibutang sa Daniel, dili uban sa mga propeta sa siglo 6 (ang panahon ni Daniel), kondili sa mga libro sa ikaduhang siglo sa wala pa si Cristo. Wala mabutang ang libro nga uban sa mga propeta, apan sa mga sinulat bahin sa relihiyosong pagtulon-an. Gihimo nila kini kay nasayod man sila nga ang “sugilanon” ni Daniel ug ang iyang mga panan-awon dili makasaysayanon, kondili literaryong sugilambong.

Angay natong masayran nga sa mga duha ka siglo sa wala pa si Cristo uso kining matanga sa paghisgot sa mga kasamtangang panghitabo nga daw ang Diyos mipadayag na ini sa usa ka bantogang tawo sa karaang panahon. Busa, ilang hisgotan ang mga panan-awon ining tawhana, tagnaon ang mga panghitabo nga sa kasamtagan nahinabo na, ug unya iasoy giunsa niya pagdawat sa relihiyosong kahulogan ining mga panghitabo gikan sa Diyos: ang maluwasnong plano sa Diyos natuman.

Niadtong mga adlawa, dinhay arteng migawas nga migamit og mga numero nga nagdalag mga simbolo (tulo og tunga, unom, pito, napulo), ug mga bulok nga may simbolo pod (ang puti timaan sa kadaogan), ug sa pag-apil-apil sa mga anghel. Kining matang sa mga libro gitawag og apokalipsis o rebelasyon. Duha ini ang naa sa Biblia: ang apokalipsis ni Daniel ug ni Juan.

Sa mga sinulat sa Silangan, ang Daniel pangalan sa usa ka karaang maalamon (Ez 14:14). Gikan didto mitumaw ang tawong Daniel, usa ka propeta ug maalamon, nga gitoohang nagpuyo uban sa mga bihag didto sa Babilonia. Ang iyang mga pulong ug panig-ingnan nakahatag og kahayag sa mga Judio nga nakiglambigit sa mga pagano.

Adunay tulo ka teksto ining libroha nga ilado kaayo. Sa 7:9-14 makita ang teksto nga naghisgot sa Anak sa Tawo (ang Tawhanong Linalang). Mihisgot si Jesus ining tekstoha dihang gipresentar niya ang kaugalingon nga ang Anak sa Tawo (ang Tawhanong Linalang) (Mc 13:26 ug 14:62). Sa laing teksto, (Dn 12:13), gihimo ang pahayag sa pagkabanhaw sa mga patay. Ang propesiya sa 9:21-27 nahimong dugokan sa daghang komentaryo bahin sa kataposan sa kalibotan. Hinuon, atong makita nga kini nagpasabot og daghang butang gawas sa kataposan sa kalibotan.

Translation: Spanish

El libro de Daniel juega con el lector. Uno se pregunta cómo nuestros padres han podido ser tan ingenuos como para creer que Daniel había descrito, muchos siglos antes, todas las peripecias de la historia en tiempo de los Macabeos (Dn 11). Pero eso no es más que un detalle. Si se lo toma por historia, todo es inverosímil, y no hay trabazón entre los diversos capítulos, ni coherencia en el personaje de Daniel, ya se trate de un niño (Dn 13), un adolescente (Dn 1), un adulto (Dn 7) o un casi centenario (Dn 5). Hay que buscar, por consiguiente, lo que quería decir el autor, y para empezar, las circunstancias que lo movieron a escribir.

Las historias contadas en los capítulos 1-6, que forman una primera parte, son ficticias, a pesar de que resumen y expresan con mucha veracidad experiencias parecidas de los creyenåtes perseguidos. Esta primera parte, como también el capítulo 7, está redactada en arameo, el lenguaje que los judíos adoptaron a partir del siglo IV. Y es imposible confundir estas historias con las visiones que forman los capítulos 7-12.

Esta segunda parte pertenece a la literatura apocalíptica floreciente en los dos siglos anteriores a Jesús. Esta clase de revelaciones siempre se atribuía a personajes famosos del pasado. Lo mismo que había un apocalipsis de Noé, otro de Henoc, otro de Isaías, también éste se atribuía a Daniel, un sabio famoso (Ez 14,14). Los maestros judíos de aquel tiempo, pues, no colocaron el libro entre los profetas antiguos, sino entre los últimos escritos de la Biblia.

Las controversias en torno al carácter propio del libro de Daniel se deben en parte a las teorías respecto a un tiempo “intertestamentario” entre el Antiguo y el Nuevo Testamento, teorías que ya no se pueden sostener sin negar las evidencias.

Si aceptamos que el libro fue escrito en tiempo de los Macabeos, poco antes de la paz provisoria que los judíos consiguieron en el año 171 antes de Cristo, debemos concluir que su mensaje, sus cifras, sus visiones, sus aparentes secretos se refieren a esos años. Y aquí surge otra dificultad con los párrafos 7,9-14 y 9,20-27, como lo notaremos en el comentario. Será ésta la ocasión para conocer mejor la profecía bíblica.

Los capítulos 13-14 de Daniel forman una tercera parte. Sólo se encuentran en la Biblia griega y fueron añadidos posteriormente. Los integraron sin dificultad en el libro, pues eran del mismo tenor que las historias que ocupan los capítulos 1-6: por ficticias que sean, nos ayudan sin embargo a reconocer la justicia de Dios en la realidad sucia de la vida diaria.

El autor de Daniel: el tiempo de los Asideos

Con mucha probabilidad el autor pertenecía al movimiento de los asideos (o Hassidim), nacido unos veinte o treinta años antes, que iba a renovar la fe judía. Y pintó a Daniel como un testigo de la fe de los asideos.

Desde hacía dos siglos (desde Esdras) la provincia de Judá vivía bajo un régimen político dirigido por sacerdotes y sólo se hablaba de mantener las instituciones del pasado. El cimiento de la comunidad era el culto del Templo. Los sacerdotes dominaban la pirámide social y sólo se pensaba en mantener el orden establecido.

Pero Dios ¿no había prometido tiempos nuevos, un mundo de justicia? La respuesta oficial se daba en las Crónicas: las promesas de Dios se habían cumplido con el regreso del exilio y la reconstrucción del Templo. ¿No se debía esperar un Mesías? Por supuesto que aguardaban tiempos mejores, pero dicha esperanza bien poco se traslucía en la vida religiosa.

Importantes cambios políticos y culturales, sin embargo, afectaban a la provincia judía. Los generales de Alejandro se habían repartido las provincias persas. Palestina constituía la parte norte del lote atribuido a los Lágidas de Egipto, a la frontera de las tierras de los Seléucidas de Siria. Mientras los grandes propietarios saqueaban las riquezas del país por cuenta de los soberanos de Egipto, los jóvenes, los sacerdotes sobre todo, se dejaban convencer por las novedades de la cultura griega: el deporte, el arte, las relaciones internacionales y el dinero. Su herencia israelita les parecía pasada de moda y se volvían materialistas..

Es entonces cuando los asideos (los piadosos) emigran espiritualmente o van al desierto. Allí se consagran a la oración y la búsqueda interior. Van a los libros proféticos para encontrar los secretos de la acción de Dios y sus proyectos para el porvenir. Porque los sacerdotes habían olvidado a los profetas y para ellos la Escritura estaba antes que nada en la Ley.

Los asideos aspiran a una sabiduría revelada, no a la que enseñan los sabios. Cultivan la ciencia de las épocas: ¿no está próximo el tiempo en que Dios volverá a tomar en sus manos las riendas de la historia? Ya no se contentan con la era de justicia a que aspiraban los profetas; quieren otro mundo, el único definitivo. No se interesan solamente por la prosperidad de Israel, sino por la suerte final de los individuos y, como han leído las discusiones de los griegos sobre la existencia del alma, se empieza a hablar de una resurrección de los muertos.

Éste es el momento en que los soberanos de Siria quieren imponer a sus pueblos una religión única y empiezan las persecuciones y la rebelión de los Macabeos. El autor del libro de Daniel ha sido testigo de estas tragedias y su fe lo mueve a escribir: escribirá un apocalipsis.

La hora de los apocalipsis

Los apocalipsis son una forma de literatura de la que se tienen ejemplos en la Biblia (Za 12-14), pero más todavía en los escritos judíos de los dos siglos anteriores al evangelio. Todos pretenden revelar el sentido de la historia que se está viviendo y la meta hacia la que se dirige. Al final, siempre hay un juicio de Dios que inaugura cielos nuevos y tierra nueva.

Apocalipsis quiere decir: revelación. Al autor no le parece malo o falso atribuir esa revelación a uno de los grandes profetas del pasado. Luego, hará lo necesario para que dicha revelación sea digna de Dios y de su contenido. Es divina, por eso todo será revelado por ángeles; habla de un juicio, por tanto habrá clamor de trompetas, truenos, fuego y granizo... Se transmiten misterios divinos, por eso será conveniente usar un lenguaje grandioso y expresar todo lo que se puede con figuras y símbolos: los colores, las cifras tendrán un valor simbólico.

Es necesario saber estas cosas para no buscar secretos donde no hay. El autor del presente libro lo dijo todo en algunos párrafos de los capítulos 7, 9 y 12, y los incrustó en las largas descripciones de los capítulos 7-12. Ahí dio a entender bajo diferentes formas que Dios había ordenado el curso de la historia; las persecuciones presentes eran las últimas antes de la venida del reino del Pueblo de Dios, y entonces habría una resurrección de los muertos. No pudo dar este mensaje sin que apareciera en su libro, especialmente en 7,14, el nombre y la personalidad divina de Cristo -- a pesar de que, seguramente, nunca tuvo una idea clara de quién sería el Mesías.

Introduction to James (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Is this James, the “brother of the Lord”? He is barely mentioned in the Gospel (Mk 6:3), and yet, a few years after Pentecost, appears as the leader, we might say the bishop of the Jerusalem community. Then, when the Gospel spread, it seems he was viewed as the one responsible for all Christian communities having a majority of Jews, which were established in Palestine, Syria and Cilicia (see Acts 15:13-29).

Of all the apostles, he was the most attached to Jewish traditions (the extreme opposite of Paul). In speaking to the faithful in Jerusalem, he taught them simple, practical things, inspired by the wisdom of the Old Testament. We hear the echo of his Sunday preaching in this letter addressed to the Christians of Jewish origin living in his huge diocese.

They are called “the twelve tribes scattered among the nations,” a name which was given to Jews who had settled outside their homeland. The letter was probably written between the years 50 and 60 after Christ.

Since the letter does not contain much doctrinal teaching, some people have looked down on it. It does in fact contain very valuable and relevant moral teaching, especially in reference to justice.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

这位雅各伯，“主的兄弟”是谁？福音书中很少提到他，，除了提到他的母亲（谷6:3，15:40和16:1），然而，他却享有复活耶稣的特别显现（格前15:7）。五旬节之后的几年中，他以领袖的姿态出现，可以说他是耶路撒冷教区的主教。很有可能是伯多禄授权于他，当时，随着福音的传播，他似乎被看成是所有基督徒团体的负责人，其中大部分团体成员是犹太人，分布在巴勒斯坦、叙利亚和基里基雅（宗15:13-29）。

在所有宗徒中，他最谨守犹太传统，和保禄正好相反。不过，后者即使批评雅各伯周围人的某些做法，对他本人，保禄却持有绝对的尊重。雅各伯教导耶路撒冷的信徒简单和实际的事物，其中的灵感得自旧约的智慧。在给居住在广大教区之内的犹太基督徒的信中，我们可以听到他在安息日传道的回响。

他们被称为“散布在万国的十二支派”，这个名称用来称呼那些在自己家园之外安身的犹太人。这封信的写作年代可能是在公元50-60年之间。

这封信并没有太多教义性的内容，所以遭到一些人的轻视。实际上它包含着非常宝贵、意义重大的道德训诲，特别是有关正义方面。

Translation: Tagalog

Sino itong si Jaime, ang “kapatid ng Panginoon?” Halos hindi siya nababanggit sa Ebang¬helyo (Marcos 6:3), ngunit magkagayunman, ilang taon makaraan ang Pentekostes, lumitaw siya bilang namumuno, at maaaring sabihing siya ang obispo ng pamayanang Jerusalem. Pagkatapos, nang lumalaganap na ang Ebanghelyo, waring siya ang itinuturing na may kina¬laman sa lahat ng pamayanang Kristiyano na ang nakararami ay mga Judio, na itinatag sa Palestina, Siria at Cilicia (tingnan ang Gawa 15:13-29).

Sa lahat ng apostol, siya ang lalong napailalim sa mga tradisyong Judio (na kabaligtaran ni Pablo). Sa pagpapahayag niya sa mga mananampalataya ng Jerusalem, tinuruan niya ang mga iyon ng mga payak at praktikal na bagay, na pinasigla ng karunungan ng Matandang Tipan. Naririnig natin ang alingawngaw ng kanyang pangangaral kung Linggo sa liham na iniukol niya sa mga Kristiyano ng lahing Judio na naninirahan sa kanyang malaking diyosesis.

Tinatawag ang mga ito na “labindalawang lipi na ikinalat sa mga bansa,” isang pangalang ikinapit sa mga Judio na namalagi sa labas ng bayang tinubuan. Sinulat marahil ang liham sa pagitan ng mga taong 50 at 60 pagkasilang ni Kristo.

Sapagkat hindi nagtataglay ang liham ng mga pangangaral ng doktrina, hinamak iyon ng iba. Ngunit, ang totoo, ang liham ay nagtataglay ng pinakamahalaga at makabuluhang katuruang moral, laluna ang may kinalaman sa katarungan.

Translation: Cebuano

Kinsa si Jaime, ang “igsoon sa Ginoo”? Panagsa ra siyang hisgotan sa Ebanghelyo (Mc 6:3), apan sa pipila ka tuig human sa Pentekostes, mitumaw siya isip pangulo, ang obispo sa katilingban sa Jerusalem. Unya, sa mikaylap na ang Ebanghelyo, giila siyang responsabli sa tanang Kristohanong katilingban, kadaghanan mga Judio nga natukod sa Palestina, Siria, ug Cilicia (tan-awa ang Mga Buhat 15:13-29).

Sa tanang Apostol, siyay labing nalambigit sa mga tradisyon (ang kaatbang nga lahi ni Pablo). Sa pakig-istorya niya sa mga magtotoo sa Jerusalem, nagtudlo siya sa mga yano ug praktikong butang dinasig sa Kaalam sa Daang Kasabotan. Atong mabati ang kalanog sa wali sa Dominggo sa iyang sulat nga gipadala alang sa mga Judiong Kristyanos nga nanimuyo sa dako niyang dyosesis.

Sila “ang 12 ka tribo nga nakatag sa tanang kanasoran” – ang ngalan nga gihatag sa mga Judio nga nagpuyo gawas sa yutang natawhan. Gibanabana nga nasulat ni sa mga tuig 50-60 human sa kamatayon ni Jesus.

Kay ang maong sulat wala man maghisgot og mga doktrina, nagkamenos ini ang ubang tawo. Apan sa pagkatinuod naghupot ni sa bililhon ug haom nga pagtulon-ang moral, ilabina bahin sa hustisya.

Translation: Spanish

¿Quién es Santiago? Con toda probabilidad este nombre se refiere a Santiago, hermano del Señor. Fue favorecido con una aparición privada de Jesús resucitado (1Co 15,7) y al parecer fue a él a quien Pedro confió la Iglesia de Jerusalén (He 12,17; 15,13; 21,18) en el momento de pasar a la clandestinidad. Posteriormente fue considerado como el responsable de todas las comunidades cristianas de mayoría judía establecidas en Palestina, Siria y Cilicia (véase He 15,13-29).

Esta carta es el escrito del Nuevo Testamento que denota el mayor parentesco con el Evangelio de Mateo, aun cuando se traten temas que son comunes a todos los escritos apostólicos; se encontrarán en particular los ecos del Sermón del monte. Lo que revela de las comunidades judías de Palestina y de Siria complementa y corrige la imagen que se pudiera tener de ellas, si se atiene a las dificultades que experimentaban muchos de sus miembros para liberarse de la ley de Moisés. La carta de Santiago recuerda, al igual que el Evangelio de Mateo, que la Ley educa para la libertad (2,12). A su manera es un verdadero camino (2,8) para los que buscan la perfección.

Uno de los puntos de esta carta que más ha llamado la atención es la insistencia muy fuerte de Santiago en la inutilidad de la fe que no se traduce en obras (2,14-26). Esta in sistencia contrasta con las afirmaciones de Pablo quien, especialmente en Gál 5 y Rom 4, afirma que somos salvados por la fe y no por las obras. Es imposible negar la intención de corregirse el uno al otro; más aún, un estudio comparado de las epístolas obliga a decir que Santiago conocía la primera carta de Pablo a los Corintios cuando escribió la suya, y que Pablo, a su vez, conoció la carta de Santiago antes de responderle en Gálatas y en 2Corintios.

Los textos de los Hechos relativos al concilio de Jerusalén invitan a no acentuar en demasía la oposición entre ambos (véanse las notas de He 15); Pablo, que critica duramente el entorno de Santiago, parece que tuvo por él personalmente más que un simple respeto. Santiago, al dirigirse a los fieles de Jerusalén, enseña cosas sencillas y prácticas, inspiradas en la sabiduría del Antiguo Testamento. La religión auténtica se reconoce en la forma de vivir y de tratar a los que nos rodean.

La carta de Santiago, habida cuenta de lo que acabamos de decir, debe haber sido escrita el año 56 o 57. Se sabe que Santiago murió apedreado el año 62.

making implicit plural form explicit (Genesis 19:23)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that determines their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as the object, i.e. the one that is acted upon (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “Lot (arrived in Zoar),” the Tagalog translation translates “sina Lot” because the context of the text makes clear that Lot was not alone. (Source: Kermit Titrud)

making implicit plural form explicit (Mark 9:28)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “he (had entered),” the Tagalog translation translates “sina Jesus” because the context of the text makes clear that Jesus entered with his disciples. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to 2 Kings (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The second Book of Kings continues to look at the progressive decline of the two kingdoms to the North and to the South, Israel and Judah.

It would be a mistake to believe that the nation prospered at first because it had good and just kings, David and Solomon, and that after them the bad kings ruined everything; or that the Jewish people who were destroyed by the Chaldeans were more sinful than David’s contemporaries.

When we read attentively, we realize that the author of the book does not judge the founders of the kingdom and their successors with the same severity. Was Jeroboam II, who restored prosperity and independence to Israel and brought peace for forty years, inferior to Solomon? Was he, perhaps, less of a believer? And yet, the first Book of Kings delights in describing Solomon’s luxury, vanity and greatness, whereas the second Book of Kings treats Jeroboam II only one paragraph, as if the fact of having a temple other than the one in Jerusalem was a priori a condemnation of all his achievements.

Here we must see God’s way of teaching. At first he encourages his people with the possibility of achieving independence and prosperity, because they live in the historical moment when this conquest must be accomplished. God does not show them all the negative aspects of what they are doing; he does not point out Solomon’s faults or the vanity of his luxury. But, later, God invites his people to observe with a critical eye, and while the great dream of Solomon’s kingdom is vanishing, God teaches them to seek another more lasting and important conquest, that of the Reign of Justice.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

列王纪下：引言

列王纪下继续叙述以色列和犹大南北两大王国的渐渐没落的过程。

信德的教诲

读者常认为：这个国家初期的繁荣应归功于达味和所罗门这样懂仁政的明君，而后来的世道不仁，是昏君断送了大好江山，或者是加色丁毁灭的犹太人比达味那时候的百姓更罪大恶极。其实这是一种错觉。读者不要忘了我们在读的列王纪不单是一部历史书籍，更是一本有宗教目的和意义的教诲书。

如果我们用心来读的话，我们就会了解本书的作者并没有用同样严厉的尺度，来评断王国的创始君主和他后来的继承人。难道恢复了以色列的繁荣独立，并带来四十年和平的雅洛贝罕二世会比不上所罗门吗？作者没有提他是因为他的信仰不够虔诚吗？在列王纪上里作者用了大量篇幅津津乐道描写所罗门在物质上的繁荣富贵。到了列王纪下里对雅洛贝罕的描写只有一段。作者似乎在暗示我们，雅洛贝罕在圣城外建过一座圣殿，这一举动将他的其他成就几乎一笔勾销了。

天主教诲人的方式

我们从这样的叙述中可以了解天主教诲人的方式，或者说人们对天主这种教育方式的理解。天主最初用王国的独立和繁荣来鼓励祂的子民，因为人无法超越历史而生活。人们对自己生存时代的踪影无法自知，因为我们的归属感限制了我们的超越性，天主并没有指出所罗门的过错，或是那奢华的虚荣心理。后来的作者们开始用一种批判的眼光来看过去的历史，反思历史的对否。而且随着所罗门国王伟大梦想的逐渐消逝，天主呼唤子民去追求一个更加持久而且更重要的王国，那便是正义的王国。

Translation: Tagalog

2 Mga Hari Introduksyon

Patuloy na tinitingnan ng ikalawang Aklat ng Mga Hari ang palalang pagkabulok ng dalawang kaharian sa hilaga at sa timog, ang Israel at ang Juda.
Ngunit magiging pagkakamali kung iisiping sumagana ang bansa sa simula dahil nagkaroon sila ng mga haring mabuti at matuwid na sina David at Solomon. At pagkatapos ay mga masamang hari naman ang sumira ng lahat. O kaya’y mas makasalanan ang bayang Judio na winasak ng mga Kaldeo sa mga kapanahon ni David.

Kung babasahin natin ito nang mabuti, maiintindihan nating hindi parehong mahigpit ang paghuhusga ng sumulat ng libro sa mga nagtatag ng kaharian at sa mga kahalili nila. Mas mahina nga kaya kay Solomon si Yeroboam II na muling nagtayo ng isang masagana at malayang Israel at naghatid ng apatnapung taong kapayapaan? Mas mahina nga kaya ang kanyang pananampalataya? Gayunpama’y nasisiyahan ang unang Aklat ng Mga Hari sa paglalarawan sa luho at kadakilaan ni Solomon, na pawang mga materyal na bagay lamang. Samantalang iisang talata lamang ang inilalaan ng ikalawang Aklat ng Mga Hari para kay Yeroboam II na para bang ang pagkakaroon ng templong iba kaysa nasa Jerusalem ang mula sa simula’y isa nang paghatol sa lahat niyang mga gawa.

Kailangang makita natin dito ang paraan ng pagtuturo ng Diyos. Sa simula’y pinasisigla niya ang kanyang bayan na puwedeng makamit ang kasaganaan at kalayaan. At dahil ang mga taong ito ay nasa sandali ng kanilang kasaysayan na kailangang isagawa ang pagkakamit na ito, hindi ipinakikita sa kanila ng Diyos ang lahat ng negatibong aspekto ng kanilang ginagawa. Hindi niya binibigyang-diin ang mga depekto ni Solomon o ang kawalang-saysay ng kanyang luho. Ngunit pagkatapos ay inaanyayahan naman ng Diyos ang kanyang bayan na magmasid nang may mapanuring diwa. At sa paglalaho ng mataas na pangarap ng kaharian ni Solomon, tinuturuan sila ng Diyos na hangarin nilang kamtin ang mas tumatagal at mas mahalaga – ang Paghahari ng Katarungan.

Translation: Cebuano

Ang ikaduhang basahon sa mga Hari nagpadayog saysay sa inanay nga pagkaut-ot sa duha ka gingharian sa Amihanan ug sa Habagatan, ang Israel ug ang Juda.

Sayop ang panghunahuna nga kadtong pag-uswag sa ilang nasod gikan sa pagbaton nilag maayo ug tarong nga mga hari sama ni David ug Solomon ug nga human nila, ang nakasunod nga mga hari nakaguba ining tanan; o nga ang mga Judio nga gipukan sa mga Kaldeo mas makasasala kay sa katawhan sa panahon ni David.

Kon ayohon natog basa kining basahon, mamatikdan nga dili parehas og gibug-aton ang gipahamtang sa tagsulat ngadto sa mga hari ug sa ilang sumusunod. Mas ubos ra ba si Yeroboam II, nga mipabangon sa Israel sa kauswagan, sa kaugalingnan ug sa kalinaw sulod sa 40 ka tuig kay ni Solomon? O menos ba kaha siya nga magtotoo? Ug gani, sa unang basahon sa mga Hari, mahimut-on nga gisaysay sa tagsulat ang kaluho ug kabantog ni Solomon: mga butang materyal. Samtang ang ikaduhang basahon sa mga Hari, pipila ra ka tudling ang gigahin alang ni Jereboam II bahin sa pagtukod niya og laing templo gawas sa Jerusalem, paagi nga nagpasabot nga tungod ining iyang gibuhat, nawad-ag bili ang tanang kaayohan nga iyang nahimo.

Pinaagi ini, makita nato unsaon sa Diyos pagtudlo: una, dasigon niya ang iyang katawhan sa pagpaningkamot aron pagkab-ot sa kaugalingnan ug kauswagan, kay kining maong katawhan naa man sa kahimtang diin kinahanglan gyod nga modaog sila. Pasagdan sa Diyos nga sila magkasayupsayop. Wala niya badlonga si Solomon nga nagpuyo sa tumang kaluho. Apan unya, sa paglabay sa panahon, hinayhinay nga matukas sa ilang atubangan ang gingharian nga ilang gidamgo ug gipangandoy nga nag-anam og kahanaw. Nagmata sila ug nakaamgo; nakakat-on silag pagtulon-an gikan sa Diyos sa pagpangitag gingharian nga molungtad ug malukpanon, diin maghari ang Hustisya.

Translation: Spanish

El segundo libro de los Reyes (dijimos que son las dos partes de un mismo libro) sigue contemplando la historia de los dos reinos del norte y del sur, Israel y Judá.

El autor quiere demostrar que su decadencia fue el castigo de su infidelidad a la alianza de Dios. Sería un error, sin embargo, pensar que los últimos reyes fueron peores que los primeros. Al leer atentamente, nos damos cuenta que el autor no juzga con la misma severidad a los próceres del reino y a sus sucesores. ¿Acaso Jeroboam II, que restableció un Israel próspero e independiente, y le aseguró cuarenta años de paz, era inferior a Salomón? ¿Acaso era menos creyente? Sin embargo, el primer libro de los Reyes se complace en describir el lujo y la grandeza de Salomón, cosas muy materiales en definitiva, mientras que el segundo no dedica más que un párrafo a Jeroboam II, como si el hecho de tener otro templo que el de Jerusalén condenara a priori toda su obra.

Se debe ver en esto la pedagogía de Dios que, al comienzo, entusiasma a su pueblo con la posibilidad de conquistar independencia y prosperidad, y porque estos hombres están en el momento histórico en que deben realizar esta conquista, Dios no les muestra todos los aspectos negativos de lo que están haciendo; no insiste en los defectos de Salomón o en la vanidad de su lujo. Pero, más tarde, Dios invita a su pueblo a que mire con espíritu crítico y, mientras el gran ensueño del reino de Salomón se va desvaneciendo, les enseña a buscar otra conquista más duradera e importante, que es la del Reino de Justicia.

Dios es el gran educador, y su pedagogía se manifiesta en el decurso de la historia como en el de las etapas sucesivas de nuestra propia vida.