Language-specific Insights

Introduction to Esther (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The Novel about Esther

The Book of Esther is a novel more real than many historical books. Even if the events are fictitious, they express the anguish, the resentment and the hopes which, for centuries, were those of the dispersed Jews. Fear of the pagans, contempt for those who do not know God; constant attempts to obtain the favor of the authorities; persistent pleas to God who cannot allow his people to disappear; hope for the day when they can take revenge on their enemies for the greater glory of God.

At a time when the gospel is not yet known, the Book of Esther emphasizes God’s fidelity to his word: the Jewish people had to survive until the final redemption of the world.

The Jews had the custom of exchanging presents and celebrating a feast during the time of Purim. The novel supports this custom and justifies the feast by relating the story of a persecution during which the Jews were saved this same day by the intervention of Esther and Mordecai. It is interesting to note that 2Mac 15:36 speaks of the day of Mordecai: there is certainly a connection between the Jewish victory and what is related in the Book of Esther.

As we see, the Book of Esther is very Jewish, but it is also relevant for the Christians of today, persecuted or barely tolerated in many places.

The Book of Esther

In the Greek Bible the Book of Esther includes important passages – the most beautiful – not found in the Hebrew Bible. Some believe that these sections were added in the Greek Bible. Others, however, think that the Greek text is closer to the primitive one, and that later some passages were taken out for the Hebrew Bible.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

关于艾斯德尔的小说

《艾斯德尔传》是一本比许多史书还要真实的小说。即使事件是虚构的，也表达了几百年来流离失所、遭受迫害的犹太人的慎怒、怨恨和希望。其中有对外邦人的畏惧，对不知天主者的鄙视，以及不断努力想要获得当权者的恩惠，对不让子民消失的天主的不断请求，期望有一天能对敌人报复，好为天主争得更大的光荣。

在福音还未被知晓的当时，艾斯德尔传强调了天主对自己的话的忠信，犹太人必须活下去，直到基督的来临。

犹太人在过普陵节的时候，有交换礼物、宴饮欢庆的习俗。故事说到这个习俗，而且还说到犹太人曾经受到迫害，但却在这一天，因艾斯德尔和摩尔德开而获救。有趣的是加15:36提到2摩尔德开节：犹太人的胜利和艾斯德尔传所叙述的之间必然有种关联。

我们可以看出，《艾斯德尔传》非常有犹太风格，对于今天在许多地方受到迫害或难容于人的基督徒而言，也是很有意思的。

引言

希腊文版的艾斯德尔传包括一些重要段落，也是最美丽的，但希伯来文版的圣经中则没有。有些人认为这些是希腊文版的圣经加上去的，有些人则认为希腊文版较接近原来的经文，后来，希伯来文圣经去掉了一些段落。我们把只有希腊文版才有的经文章节，用斜体数字表示出来。

Translation: Tagalog

Ang Nobela ni Ester

Mas makatotohanang nobela ang aklat ni Ester kaysa maraming aklat ng kasaysayan. Kung kathang-isip man ang mga pangyayari, nalalahad naman sa mga ito ang dalamhati, sama ng loob at pag-asa sa mga dantaong nagkawatak-watak at pinag-usig ang mga Judio. Pagkatakot sa mga pagano, paghamak sa mga di-nakakakilala sa Diyos, walang tigil na pagsisikap na mamabuti ng mga nasa kapangyarihan, walang humpay na pagsamo sa Diyos na hindi makapapayag na maglaho ang kanyang bayan, paghihintay sa araw ng paghihiganti sa kanilang mga kaaway para sa higit na luwalhati ng kanilang Diyos.

Sa panahong hindi pa nalalaman ang ebanghelyo, binibigyang-diin ng Aklat ni Ester ang katapatan ng Diyos sa kanyang salita: kailangang manatili ang sambayanang Judio hanggang sa pagdating ni Jesus.

May kaugalian ang mga Judio na magregalo at magpiyesta sa mga araw ng Purim. Sa kaugaliang ito nakaugat ang nobela at binibigyang-katwiran nito ang piyestang ito sa pagsa-salaysay sa pag-uusig na naligtasan ng mga Judio, salamat sa pamamagitan nina Ester at Mardokeo nang araw ring iyon. Pansinin natin ang pagtukoy ng 2Mac 15:36 sa araw ni Mardokeo; talagang may kaugnayan ang tagumpay ng mga Judio at ang isinasalaysay sa Aklat ni Ester.

Makikita nating bagamat napaka-Judio ng Aklat ni Ester, makabuluhan pa rin ito sa mga Kristiyano ngayon na inuusig at halos di-pinahihintulutan sa maraming lugar.

Translation: Cebuano

Ang Nobela Mahitungod ni Ester

Ang Ester mubong nobela nga mas makasaysayanon pa kay sa ubang basahon sa kasaysayan sa Biblia. Kon naay mga hitabo dinhi nga minugna, nagpadayg lang ni sa kasakitan, sa mga kayugot ug paglaom nga sulod sa kapid-an ka siglo, gisagubang sa nagkatibulaag ug gilutos nga mga Judio. Ang kahadlok sa mga pagano; ang pagtamay sa wala makailag Diyos; ang way puas nga paningkamot nga mahatagag pabor sa awtoridad, ang makanunayong pagpangamuyo sa Diyos, nga dili makatugot nga mawala ang iyang katawhan; ang pagpaabot sa adlaw nga mapanimaslan nila ang ilang mga kaaway alang sa dugang himaya sa Diyos.

Kining tanan makapaikag sa kristyanos karon nga gilutos o gilisudlisod sa daghang kagamhanan. Apan dunay laing pagtulun-an nga napalutaw sa istorya ni Ester: kinahanglan nga maluwas ang mga Judio, bisag unsang kakuyaw ang ilang giatubang kay kon mawala ang mga Judio, mawala sab ang paglaom sa Mesiyas nga dugay na nilang gipaabot.

Dunay batasan sa mga Judio pagpadalag mga gasa ug pagsaulog sa pangilin atol sa mga adlaw sa Purim. Gigamit sa istorya kining maong batasan ug pangilin pinaagi sa pagsaysay sa panglutos diin naluwas ang mga Judio. Salamat sa pagpangilabot ni Ester ug ni Mardokeo sa maong adlaw.

Ang Basahon ni Ester

Daghang mga teksto sa basahon ni Ester dili mabasa sa Hebreo nga Biblia. Ang uban nagtoo nga kining bahina gidugang sa Griyego nga Biblia. Gitoohan sa ubang mga batid nga kining Griyego nga basahon maoy mas tukma sa karaang sinulat ug nga sa kadugayan ang ubang teksto gikutlo alang sa Hebreo nga Biblia.

Ang griyego nga mga teksto ining basahona gisulat sa italics.

Translation: Spanish

El libro de Ester es una novela más verdadera que muchos libros de historia. Pues si bien se cuentan acontecimientos ficticios, en ellos se expresan las angustias, los rencores y las esperanzas de los judíos dispersos y a veces perseguidos. Miedo a los paganos, juicio crítico sobre las locuras de los que no conocen a Dios; esfuerzo constante para conciliarse el favor de las autoridades; súplicas a Dios, que no puede permitir que desaparezca su pueblo; solidaridad estrecha con sus hermanos de raza; espera del día en que puedan vengarse de sus enemigos para mayor gloria de su Dios.

En ese contexto humano en donde no había entrado todavía el Evangelio, el libro de Ester pone de relieve la fidelidad de Dios a su palabra: el pueblo judío tenía que sobrevivir para que se realizara el plan de Dios sobre la humanidad.

Las dos versiones de Ester

No se sabe mucho sobre el origen de este libro. Los acontecimientos de que habla se situarían exactamente en el 483, bajo el reinado del emperador persa Jerjes, pero es cierto que el autor no presenta un trabajo histórico; se debe pensar, sin embargo, que, a pesar de la actitud muy tolerante de las autoridades persas, se conservaba el recuerdo de unos momentos difíciles.

Existía entre los judíos una costumbre de enviarse regalos y de celebrar una fiesta en los días de Purim. La novela toma pie de esta costumbre y justifica esta fiesta contando una persecución en que los judíos fueron salvados gracias a la intervención de Ester y de Mardoqueo, ese mismo día. En la realidad, esta fiesta era muy anterior a los acontecimientos narrados aquí, pues era el año nuevo de los Persas.

Originalmente el libro de Ester era, en la Biblia hebrea, un relato profano, y se ajustaba de tal manera a la fiesta popular que no contenía ni oraciones ni alusión alguna a las promesas de la Biblia: ni siquiera se nombraba a Dios.

Cuando el libro fue introducido en la Biblia griega de los Setenta, el traductor insertó en él algunas páginas magníficas y profundamente religiosas, junto con el “sueño de Mardoqueo”, al inicio y al final del libro, que situaba el alcance del drama en el contexto de la vocación de Israel. En el año 95 de nuestra era, al fijar la comunidad judia el canon de sus libros sagrados, conservó únicamente la versión primitiva. La Iglesia, en cambio, ha reconocido como libro inspirado la versión griega.

Ponemos en itálica los párrafos que son propios del griego. Esas páginas figuran a veces al final del libro hebreo y forman los capítulos 11 a 15. También se puede, como lo hemos hecho nosotros, insertarlas en su lugar correspondiente en el cuerpo del texto.

Introduction to Acts (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

During the three years of public life, Jesus set down the foundations of the Church: he gathered his first disciples and associated them with his mission (Mk 3:13-16). He put Peter in charge of the community (Mt 16:18) and made him the guardian of the faith (Lk 22:31) within the new People of God. He made the twelve apostles and the disciples a community of witnesses (Jn 15:16) and promised them the gift of the Spirit who would help them come to know the fullness of the Light which Jesus came to bring into the world (Jn 16:13).

Now, the Lord is risen, and from the pierced side of Jesus, a new people, a new world is born, like the child coming to life in the blood and water flowing from its mother’s womb (Jn 19:34). This gospel community, enlightened by the word of Jesus, enlivened by his Spirit, sets out to announce God’s marvelous deeds to the ends of the earth and to gather together in unity, the scattered children of God (Jn 11:52).

Two great giants stand out in this evangelization: Peter and Paul. Peter will devote himself in particular to the evangelization of the Jews, while Paul will become the apostle to the Gentiles (Gal 2:7-8).

Luke, the author of the third gospel, writes about this nascent Church in the book of the Acts of the Apostles, which was probably first called Acts of Apostles. If, as in the case of the gospels, earlier accounts of the Acts existed which Luke would have drawn upon to write his text, the harmony achieved in editing these various texts is indeed remarkable since it is very difficult to identify these different texts today.

Certain scholars believe that at the outset the Acts of the Apostles and the third gospel were one and the same text that was only divided up later. One point is certain, however: by the beginning of the second century, the Acts of the Apostles were already a separate text. However, the testimony concerning the beginnings of the Church has come down to us in two different forms: the “current text,” coinciding with the majority of ancient manuscripts of Syrian and Egyptian origin, and the said “Western text,” which is longer and where the disputes between the Jews and the first Christians are more in evidence.

The Book of the Acts does not follow a rigorous outline. One can, however, pick out some clear-cut divisions in the text which allow us to glimpse Luke’s project. Without focusing exclusively on Peter and Paul, Luke devoted the greater part of his work to them. In spite of many exceptions, Peter dominates the first twelve chapters, while Paul dominates the second part of the book.

From the geographical point of view, one can notice that the Acts bring us from Jerusalem, through Judea and Samaria, to Rome, thus following the mission to which Jesus appointed his apostles on ascension day (Acts 1:8). In the first seven chapters we are in Jerusalem, then in chapter 8 and those following, we see – of course, with some exceptions – the Church taking root in Judea, in Samaria and along the coastal plain; from chapter 13 onwards, we accompany Paul to Asia Minor and to Greece and finally, in chapter 28, to Rome, to the Palace of the Emperor, that is to say, to the heart of the pagan world.

There, the Book of the Acts ends abruptly, as if Luke, like the runner whose job is to accompany the Good News of salvation as it is spreading out from Jerusalem to the ends of the earth, has achieved his goal and thus fulfilled his contract. This in itself is sufficient to remind us that the Acts, no more than the gospels, do not pretend to be a biography of Peter and Paul, or a detailed history of the early Church, but a testimony to the work of the Holy Spirit.

Indeed, the Holy Spirit is the veritable actor in the birth of the Church: this is the reason why many commentators, ever since the first Christian centuries, have not hesitated to call this book “The Gospel of the Holy Spirit.” With only slight modification we could use here the words of John in Jn 20:3: “The Spirit has accomplished many other signs which have not been written of in this book. These have been recorded so that you may believe that the Spirit is at work in the Church of Jesus Christ.”

Luke’s intention in the Acts is to highlight, in particular through the diverse preaching of Peter and Paul, how the mystery of Christ and of the Church has been announced and prepared for in the Old Testament, but also how this double mystery — Christ and the Church — fulfills the Old Testament.

In this perspective, Luke readily highlights the parallels between Jesus and his Church, and also between the people of the Old Testament and the Church: by way of example, let us mention the parallels between the death of Stephen and that of Christ, between the journey to Jerusalem of Paul and that of Christ, but also the opposition between the Tower of Babel and Pentecost.

Continuing in this same line of inquiry, Jerusalem constantly flows from the pen of Luke, (58 times). As he has done in his gospel, where the Holy City is mentioned 30 times, Luke points to Jerusalem as the place where salvation is accomplished and from where the Good News is to be taken to all nations.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

在三年的传教生活中，耶稣奠定了教会的基础：他召集了第一批门徒，以他的使命把他们联结在一起（谷3:13-16）。他立伯多禄掌管整个团体（玛16:18），并让他在天主的新子民中做信仰的守卫者（路22:13）。耶稣以十二宗徒和许多门徒组成的团体作见证（若15:16），许诺他们圣神的恩赐，帮助他们懂得他带到世上来的光明的完满性（若16:13）。

现在，主已升天，从耶稣被刺穿的肋旁，诞生了一群新的子民和一个新的世界，正如婴儿伴著血和水从母腹中出生一样（若19：34）。这个被耶稣之言启发、被圣神赋予活力的福音团体从此出发，遍走世界，宣扬天主的奇异事迹，将分散的天主儿女聚集于一体（若11：52）。

在教会这个“新以色列”中，有两位突出的巨将：伯多禄和保禄。伯多禄献身于向犹太人宣讲福音，而保禄则成为非犹太人的宗徒（迦2：7-8）。

路加，第三部福音书的作者，将这新生的教会记载在《宗徒大事录》一书中。如果像福音那样在撰写《宗徒大事录》前早已存在某些有关宗徒事迹的文献，而路加选取了其中一些来编写此书的话，那我们要说这项编辑工作实在了不起，因为此书充满和谐，文意连贯，毫无破绽。至今仍无法说此书有抄袭之嫌。

某些学者认为《宗徒大事录》的开头与第三部福音书是相连的，两者可合二为一，只是后来对其相同的内容有所划分。然而有一点是可以肯定的：公元二世纪初，《宗徒大事录》已经自成一书了，只是有关教会形成的证明以两种不同的方式流传下来：一是“通行版本”，与叙利亚和古埃及的大量古代手抄本一致；二是人们所说的“西方版本”，它比较长，而且其中犹太人和早期基督的争论相当明显。

《宗徒大事录》并没有按严密的架构撰写。但人们仍能从书中找到一些鲜明的个人看法，从而得以一瞥路加设计的规划。路加几乎把全部注意力集中在伯多禄和保禄身上，作品的绝大部分是对这两位宗徒的极力刻划。尽管有些其他插曲，伯多禄仍是前十二章的主角，后半本书中保禄则成为主人公。

从地理角度看，我们可以看出《宗徒大事录》把读者从耶路撒冷带出，经过犹太和撒玛利亚到达罗马，引出耶稣升天之日指令他的宗徒要完成的使命（宗1：8）。前七章的事发生在耶路撒冷，在第八章及以后的章节中，我们读到（当然除了一些例外）教会在犹大、撒玛利亚和沿海平原上扎下了根；从十三章起，我们伴随著保禄去小亚细亚和希腊；最后在二十八章时到达罗马，到了皇宫，即当时所谓异教世界的心脏。

《宗徒大事录》在那里突然停笔，好像路加是一个马拉松运动员，任务是陪伴救赎的福音，从耶路撒冷一直传播到世界的尽头。既然他已到达目的地，便意味著完成了合约。我们从这里足以认识到：《宗徒大事录》与福音书一样，并没有假托为伯多禄和保禄的个人传记，也非早期教会的详细史籍，而是对圣神工作的一个证明。

事实上，圣神才是教会诞生名副其实的行动者：这就是为什么自早期起，众多的评注者已毫不犹豫地称此书为“圣神的福音”。只需少许的更改，我们可引用若望的话来表述：“圣神完成了其他许多神迹，只是这些神迹并没都被记载在这本书中。凡被记载下来的无非是要你们相信圣神在耶稣基督的教会内工作。”

路加《宗徒大事录》中是想特别通过伯多禄和保禄各不相同的传道，来强调基督和教会的奥秘神迹是如何被宣传，又是如何被安排在旧约的预言中，连贯地也强调了这双重的奥秘是如何在以色列历史中具有意义了。

从这一观点出发，路加机敏地强调了耶稣和他的教会之间的对比，以及旧约子民和教会子民之间的对比：例如，斯德望和耶稣的死亡的对比；保禄和耶稣赴耶路撒冷的旅程的对比;保禄和约纳的海上行程的对比，甚至巴贝耳塔与圣神降临的对比也可作为例证。

再继续同样的探究，我们可发现“耶路撒冷”不时出现在路加笔下，前后共五十八次。就像他在福音书中共提到过三十次“圣城”一样，路加指出耶路撒冷是完成救赎的所在，是福音向全世界传扬的出发地。

Translation: Tagalog

Maliwanag na sinasabi sa atin ng Ebanghelyo na sa kabila ng pagpapahayag ni Jesus ng pagdating ng Paghahari ng Diyos sa kanyang maliit na bansa, binigyang-pansin din niya ang paghubog sa mga “apostol” o mga isinugo niya upang palaganapin ang mensahe sa buong daigdig dahil sila ang pundasyon ng kanyang Iglesya.

Ano ang nangyari mula sa mga apostol hanggang sa atin? Mangangailangan tayo ng maraming libro para maisalaysay ang buhay ng ating mga kapatid sa pananampalataya sa loob ng dalawampung dantaong pagpapatuloy ng Iglesyang itinatag ni Kristo. Huwag tayong magtaka na walang sigla ang maraming Kristiyano: ito ang kalagayan ng tao. Ang mga karanasan at mga gawa ng mga tunay na sumasampalataya, ang mga apostol at mga martir, ang talagang mahalaga sa atin. Ang Mga Gawa ng mga Apostol ang unang aklat na nagsasabi sa atin tungkol dito. Sinulat ito mismo ng ebanghelistang si Lucas. Dito sinasabi sa atin ni Lucas ang tungkol sa mga unang yugto ng Iglesya sa mga taong kasunod ng muling pagkabuhay ni Kristo.

Interesado rin tayo sa aklat ng Mga Gawa sa isa pang dahilan: sa kasalukuyang mga taon, nasasaksihan natin ang pagbagsak ng maraming istrukturang dahilan ng pagiging malaking-malaking institusyon ng Iglesya. At may kutob tayo na muli lamang magkakaroong-sigla ang napakalaking katawang ito sa pamamagitan ng pagyabong at pagdami ng mga tunay na pamayanang Kristiyano. Itinuturo mismo sa atin ng aklat ng Mga Gawa kung paanong lumitaw ang mga unang komunidad sa pamamagitan ng paggawa ng mga apostol at pagkilos ng Espiritu Santo.

Hindi nasaksihan ni Lucas ang simula dahil pagano pa siya noon at nakatira sa labas ng Palestina sa Antiokiya. Ngunit nang maging Kristiyano siya, sumama siya kay Pablo sa mga misyon nito mula sa taong 50. Kayat parang may dalawang bahagi ang aklat ng Mga Gawa. Sa unang bahagi, mga kabanata 1-15, tinipon ni Lucas ang lahat ng puwede niyang malaman tungkol sa unang dalawampung taon ng Iglesya. Sa ikalawang bahagi naman, mga kabanata 15-28, iniwan niya sa atin, higit sa lahat, ang ulat tungkol sa nakita niyang ginagawa ng kanyang gurong si Pablo. Nagtatapos ang aklat sa taong 62.

Translation: Cebuano

Ang Ebanghelyo tatawng nagsulti nga samtang gisangyaw ni Jesus ang pag-abot sa gingharian sa Diyos sa gamay niyang nasod, mas nabalaka siya sa pag-umol sa “apostoles”, ang iyang gipadala aron pagsangyaw sa mensahe sa tibuok kalibotan, kay silay mahimong sukaranan sa iyang simbahan.

Unsay nahitabo gikan sa panahon sa mga apostol hangtod karon? Nagkinahanglan tag daghang libro nga makaasoy sa kinabuhi sa kauban natong magtotoo sulod ining 20 ka siglo sa kinabuhi sa simbahan ni Cristo. Ang importanti ining kasaysayana dili ang pagkaalang-alang ra sa mga kristyanos: kondisyon ning tawhanon. Ang tinuod nga makapainteres nato mao ang kahibawo sa kasinatian ug binuhatan sa matuod nga magtotoo nga mga apostoles ug martir. Ang unang libro nga naghisgot nila mao ang mga Buhat, sinulat ni Lucas, ang ebanghelista. Si Lucas nag-asoy dinhi sa unang mga ang-ang nga giagian sa simbahan sa katuigan human sa pagkabanhaw ni Cristo.

Interesado pod ta sa Mga Buhat tungod sa laing rason: sa dili pa dugay atong nakita ang pagkawagtang sa daghang istruktora nga naghimo sa simbahan nga institusyong dako kaayo, ug nagtoo ta nga kining dakong buok makakuhag balik sa iyang kusog kon ang tinud-anayng kristohanong katilingban motubo ug molambo. Ang Mga Buhat nagtudlo nato sa insakto giunsa sa unang katilingban pagkatukod: pinaagi sa trabaho sa mga apostoles ug sa paglamdag sa Espiritu Santo.

Si Lucas wala makasaksi sa sinugdan sa simbahan, kay pagano man siya nga nagpuyo gawas sa Palestina, sa Antioquia. Apan human siya makabig, miuban siya sa mga misyon ni Pablo, gikan sa tuig 50. Busa, may duha ka bahin ang Buhat. Sa una, mga kapitulo 11-15, gipundok ni Lucas ang tanan nga iyang nahibaw-an mahitungod sa unang 20 ka tuig sa simbahan. Sa ikaduha, mga kapitulo 15-28 nag-asoy si Lucas sa espesyal nga paagi sa kalihokan sa iyang maestro, si Pablo. Ang libro nahuman sa tuig 62.

Translation: Spanish

Durante los tres años de la vida pública, Jesús puso las bases de su Iglesia: reunió a sus primeros discípulos y los asoció a su misión (Mc 3,13-16); constituyó a Pedro como responsable de la «comunión» (16,18) y guardián de la fe (Lc 22,31) en este nuevo pueblo de Dios; hizo de los Doce y los discípulos un pueblo de testigos (Jn 15,16) y les prometió el don del Espíritu que les descubriría la plenitud de esa luz que había venido a traer a la tierra (Jn 16,13).

Hoy el Señor ya está resucitado; un pueblo nuevo y un mundo nuevo ha nacido del costado abierto de Jesús, como el niño nacido en la sangre y el agua que se escurren del vientre de su madre (Jn 19,34). Iluminado por la palabra de Jesús y animado por su Espíritu, este pueblo se pone en camino para anunciar a todas las naciones las maravillas de Dios y para reunir en la unidad a los hijos dispersos (Jn 11,52).

En esta hazaña apostólica se destacarán dos grandes figuras: Pedro y Pablo. Pedro se dedicará en especial a la evangelización de los Judíos, Pablo será puesto aparte para anunciar la Buena Nueva de la salvación a los paganos (Gal 2,7- 8).

Lucas, autor del tercer Evangelio, dará testimonio de ese nacimiento de la Iglesia en el libro llamado Los Hechos de los Apóstoles, o probablemente en su origen Hechos de Apóstoles. Si existieron para esta obra, como para los Evangelios, relatos más antiguos que Lucas utilizó para redactar su texto, la armonización de esos diversos documentos fue hecha de una forma tan notable que hoy resulta muy difícil distinguirlos. Algunos especialistas piensan que en un principio Los Hechos de los Apóstoles formaban un mismo y único libro con el tercer Evangelio, y que habría sido dividido posteriormente. Sin embargo se da por seguro que desde principios del segundo siglo, Los Hechos de los Apóstoles aparecen como un texto independiente.

Este testimonio sobre el nacimiento de la Iglesia nos ha llegado bajo dos formas diferentes: el texto «corriente», representado por la mayoría de los manuscritos antiguos de origen sirio y egipcio, y el texto llamado «occidental», más largo y muy marcado por las querellas que enfrentaban a los judíos y a los primeros cristianos. Pero realidad las diferencias se notan tan sólo en un número bastante reducido de versículos.

El libro de Los Hechos parece que no se desarrolla según un plan riguroso, pero se pueden distinguir algunas grandes divisiones de la obra, en que se resalta el proyecto de Lucas. Ciertamente Lucas ha asignado la mejor parte a Pedro y a Pablo, pero no se refiere a ellos en exclusividad. A pesar de numerosas excepciones, la figura de Pedro domina en los doce primeros capítulos, y la de Pablo en la segunda parte de la obra.

En el plano geográfico se puede advertir que Los Hechos de los Apóstoles nos conducen desde Jerusalén, pasando por Judea y Samaría, hasta Roma, siguiendo así la misión que Jesús fijó a sus apóstoles el día de su Ascensión (Hech 1,8). Los siete primeros capítulos nos sitúan en Jerusalén, después, en los capítulos ocho y siguientes, y siempre dando lugar a las excepciones, nos presenta la Iglesia que se desarrolla en Judea, en Samaría y en la llanura costera. A partir del capítulo 13, nos trasladan con Pablo a Asia Menor y a Grecia, para situarnos en el capítulo 28 en Roma, en el tribunal del emperador, es decir, en el corazón mismo del mundo pagano. Ahí se detiene bruscamente el libro de Los Hechos como si Lucas, cual si fuera un corredor encargado de acompañar la irradiación de la Buena Nueva de Salvación desde Jerusalén a los confines de la tierra, hubiese alcanzado su objetivo y cumplido su contrato.

Basta esto para darnos a entender que los Los Hechos, como tampoco los Evangelios, no se presentan como una historia detallada de la Iglesia primitiva o una biografía de Pedro o Pablo, sino como un testimonio de la obra del Espíritu Santo.

En efecto, el Espíritu Santo es el verdadero «Hechor» del nacimiento de la Iglesia, por lo que muchos comentaristas, ya desde los primeros siglos cristianos, no han vacilado en llamar a este libro como «El Evangelio del Espíritu Santo». Se podrían retomar aquí, pero modificándolas, las palabras de Juan: «El Espíritu llevó a cabo muchos otros signos que no han sido mencionados en este libro, pero estos han sido puestos por escrito para que ustedes crean que el Espíritu está actuando en la Iglesia de Jesucristo».

En este libro de Los Hechos aparecen además otros rasgos importantes, y en primer lugar que la Iglesia está enraizada en la experiencia y en la tradición de la fe de Israel. Se manifiesta la misma convicción que ya encontramos en los Evangelios: «Jesús cumplió las Escrituras», es decir, llevó a su plenitud y transfiguró en su propia persona todas las realidades del Antiguo Testamento: la realeza de David, la predicación de los profetas, el Templo, el maná, el cordero, etc. etc.

En Los Hechos de los Apóstoles, a través de las diversas predicaciones de Pedro, y en particular de Pablo, Lucas se dedica a señalar cómo el misterio de Cristo y de la Iglesia fueron anunciados y preparados en el Antiguo Testamento, pero también e inseparablemente, cómo este doble misterio devuelve todo su sentido a la historia de Israel.

En esta perspectiva Lucas destaca expresamente los paralelos entre Jesús y su Igle sia, pero también entre el pueblo del Antiguo Testamento y la Iglesia; citemos, a manera de ejemplo, los paralelos entre la muerte de Esteban y la de Jesús, la subida de Pablo a Jerusalén y la de Jesús, o también el contraste entre la torre de Babel y Pentecostés.

Siempre en el mismo sentido, Jerusalén aparece a cada momento bajo la pluma de Lucas (58 veces). Tal como también lo hace en su Evangelio, donde la ciudad santa, a diferencia de los otros Evangelistas, es nombrada 30 veces, Lucas presenta a Jerusalén como el lugar donde se cumplió la salvación y de donde debe partir el anuncio de la Buena Nueva a todas las naciones.

making implicit plural form explicit (1 Samuel 26:13)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “David (went),” the Tagalog translation translates “sina David” because the context of the text makes clear that David was with his men. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

making implicit plural form explicit (1 Chronicles 18:4)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “David (took from him)” and “David (hamstrung all the chariot horses)” the Tagalog translation translates both times with “nina David” because the context of the text makes clear that David did not do this alone. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to Jeremiah (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Those Who Make History

Kings and generals are in the foreground; priests and charlatans provide the people with the kind of truth they want to hear. Wars and famines have brought people to their knees: who is carrying forward the mission of Israel, the instrument of God in the world?

God looks for someone to whom he may give authority not over Israel, but over all the nations, and he entrusts him, not with the mission to speak, but to uproot and destroy, to build and to plant. In a word, God gives him the mission to speed up history. This man will be Jeremiah, a boy from Anathoth, who comes from a family of priests.

It was Jeremiah who has pronounced the discourses found in this book, but it is also he who lived the events as witness to God. He cooperated with God – the word should not frighten us – in his supreme decisions which gave direction to history.

If indeed history is the result of many known and unknown forces, it is God who draws everything together and guides events in such a way that one fails while another succeeds. God is at work in history through the works, words, writings and prayers of countless people. He also stirs up more profound forces that shake up lifeless hearts and strengthen the yearning for justice in the world. In the spheres of activity which God has reserved for himself, only those who totally surrender to him are able to cooperate with him.

God’s friends share in his sovereign rule over events: Abraham (Gen 18:16), Moses (Ex 32:14), the martyrs (Rev 20:4). Jeremiah, the quiet and peaceful lad from Anathoth became one of them because he was emptied of his own will to such an extent that God revealed to him his jealous love for Israel and his anger over sin. So he was able to utter condemnations of Israel which would become reality and to foretell the times of the New Covenant.

The Jews of later times believed that, after his death, Jeremiah was present before God interceding for them (2 Mac 2:1 and 14:14). When prophets after him spoke of a suffering Savior, they remembered Jeremiah’s trials.

Historical Background

Between Isaiah’s last prophecies (690 B.C.) and Jeremiah’s call from God (around 626) there is a span of sixty years, almost fifty of which correspond to Manasseh’s reign. This ruler persistently offended the faith of the Jews (2 K 21). Then in 640 a child, Josiah, came to the throne and the embers of faith were slowly rekindled.

This was the time when the discovery of the Book of the Law brought about a religious renewal, Josiah’s Reform (2 K 22). A few years before that, God had called Jeremiah.

Then, the events which followed and which Jeremiah witnessed, took a tragic turn. They are related in 2 Kings 23:25 and repeated in Jeremiah 39.

Outline of the Book of Jeremiah

It is difficult to say who drew up the book of Jeremiah and how. It seems that Baruch, the “secretary”, meaning the chancellor of the king, had an important part in it, and that Jeremiah himself dictated much of it to him. Various indications suggest that there has been a fusion of two texts which are partly overlapped.

The book has four parts:

– Prophecies against Judah and Jerusalem: chapters 1–25.
– Prophecies against the nations. Announced at the end of chapter 25, they form chapters 46–51.
– Promises of happiness: chapters 29–35.
– Jeremiah’s sufferings: chapters 36–45.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

创造历史的人

君王将相在政治舞台上奔忙，司祭们和演说者只讲人们喜欢听的道理，战争和饥荒使人丧失了尊严。在这种时刻，谁能来继续承担以色列在各民族中肩负的使命呢？天主在寻找一个人，一个能振奋以色列精神、影响全人类历史的人。天主委托他的不只是传道的使命，而是去根除，去摧毁，去建造，去栽培。天主给了他加快历史速度的使命，这人就是耶肋米亚，他出自司祭世家，生在阿纳托特。

人们在创造着历史，但是天主配合并引导事情发展的方向，因而有人跌落，有人兴起。天主借着无数人的工作、言论、写作和祈祷来参与历史。祂也会激起人文精神及道义的力量去震撼那些毫无生气的心灵，加强人们对人间正义的渴望。在天主的工程中，只有那些已全心奉献的人，才能知道怎样与天主合作。

天主的朋友分享祂神秘的工作：亚伯郎（创18:16），梅瑟（出32:14）以及众多殉道者（默20：4）。耶肋米亚，这位来自阿纳托特、安静和气的男孩，成为分享天主计划的人。因为他能空其心志，天主便能对他讲出自己对以色列的挚爱，对罪恶的痛恨。为此，耶肋米亚能向以色列讲预言，这些预言都将成真，预示了新约时代的到来。耶肋米亚死后，犹太人相信他去了天主面前说情（加下2:1；14:14）。后来的先知在提到受难的救世主时，总会记得耶肋米亚的苦难。

历史背景

从依撒意亚最后的预言（公元前690年）到耶肋米亚受召（公元前626年），时隔大约六十年。其中近五十年是在默纳协的统治下。这位君王曾一意孤行地迫害过犹大人的信仰（列下21）。到了公元前640年，一位叫约史雅的孩童即位，信仰的余烬才开始复燃。这时人们发现了法律书，这一发现为以色列带来了宗教改革，史称约史雅改革（列下22）。在这之前的几年，天主已召叫了耶肋米亚。

而后，耶肋米亚所看到的事情却有了悲剧性的转变。这些事迹在列下23；25有所叙述，在耶39又再重复。

很难说到底是谁写了耶肋米亚或这部书是怎么写成的。大多数人认为巴路克这位“秘书”对此书的写成有过重要贡献，其实他是国王的首相。

而耶肋米亚本人也亲自叙述了书中的不少内容。

耶肋米亚书大纲

耶肋米亚的言辞并没有依照所说时间的先后加以记录。本卷分为四部分：

一编：神谕集：1-25章。

二编：预言与纪事：26-35章。

三编：耶路撒冷毁灭前后：36-45章。

四编：反对各国的预言：46-51章。

Translation: Tagalog

Ang mga Nagpapagalaw sa Kasaysayan

Abala sa pulitika ang mga hari at mga heneral; ibinibigay ng mga pari at mga nagpapanggap sa bayan ang uri ng katotohanang gusto nilang marinig; inilulugmok ng mga digmaan at gutom ang mga tao. Sino ang nagdadalang pasulong sa misyon ng Israel na instrumento ng Diyos sa daigdig?

Naghahanap ang Diyos ng isang enkargado hindi para sa Israel kundi para sa mga bansa, at pagkakatiwalaan hindi ng misyong magsalita kundi bumunot at magwasak, magtayo at magtanim. Anupa’t ipinagkakatiwala sa kanya ng Diyos ang misyong pabilisin ang takbo ng kasaysayan. Ang taong ito ay si Jeremias, isang batang lalaking taga-Anatot, buhat sa isang angkan ng mga pari.

Si Jeremias ang bumigkas ng mga salitang nasa aklat na ito, ngunit siya rin ang nagsabuhay ng mga pangyayari bilang tagapagpatotoo sa Diyos. Nakipagtulungan siya sa Diyos – hindi natin dapat katakutan ang salitang ito – sa kanyang pinakadakilang mga pasiya na nagbibigay ng direksiyon sa kasaysayan.

Kung ang kasaysayan nga ay ginagawa ng mga manggagawa, militante, palaisip at lahat ng uri ng responsableng tao, ang Diyos naman ang naglalapit sa lahat ng puwersa at pumapatnubay sa mga pangyayari sa paraang may nabibigo at may nagtatagumpay. Gumagawa ang Diyos sa kasaysayan sa pamamagitan ng mga gawain, salita, sinulat at panalangin ng napakaraming tao. Ngunit pinupukaw rin niya ang mas malalalim na puwersang nagpapasigla sa mga mahinang puso at nagpapalakas sa paghahangad ng katarungan ng tao sa daigdig. Sa mga larangan ng gawaing inilaan ng Diyos para sa sarili, ang mga tao lamang na lubusang nagpapaubaya ng sarili sa kanya ang nakikipagtulungan sa kanya.

Ang mga kaibigan ng Diyos ay nakikibahagi sa kanyang ganap na pamamahala sa mga pangyayari: si Abraham (Gen 18:16), si Moises (Ex 32:14), ang mga martir (Pag 20:4). Napabilang sa kanila si Jeremias, ang tahimik at mabait na binatang taga-Anatot, sapagkat inalisan siya ng sarili niyang kalooban hanggang sa puntong maihayag sa kanya ng Diyos ang selosong pag-ibig nito sa Israel at ang pagkapoot sa kasalanan. Kaya nagawa niyang magsabi ng mga parusang magkakatotoo sa Israel at mahulaan ang panahon ng Bagong Tipan.

Naniwala ang mga Judio ng sumunod na panahon na pagkamatay ni Jeremias, naroon siya sa harap ng Diyos, at siyang namamagitan sa kanila (2 Mac 2:1 at 14:14). Nang ang mga propetang sumunod sa kanya ay magsalita tungkol sa nagdurusang Tagapagligtas, ginunita nila ang mga pagsubok na dinanas ni Jeremias.

Tungkol sa Kasaysayan

May animnapung taon ang pagitan ng mga huling propesiya ni Isaias (690 B.C.) at ng pagkatawag ng Diyos kay Jeremias (mga taong 626), na halos limampu ang saklaw ng paghahari ni Manases. Ginawa ng haring ito ang kanyang makakaya para wasakin ang pananampalataya ng mga Judio (tingnan ang 2 H 21). At noong 640, isang bata, si Yosias, ang lumuklok sa trono, at unti-unti muling nagningas ang namamatay na alab ng pananampalataya.

Iyon ang panahon na ang pagkadiskubre sa aklat ng Batas ay nagbigay-daan sa pagpapanibagong-sigla sa relihiyon, ang Reporma ni Yosias (2 H 22). Ngunit ilang taon pa bago iyon nang tawagin ng Diyos si Jeremias.

Naging malagim ang sumunod na mga pangyayari na nasaksihan ni Jeremias. Isinasalaysay ang mga ito sa 2 Hari 23:25 at inuulit sa Jeremias 39.

Balangkas ng Aklat ni Jeremias

Ang mga salita ni Jeremias ay hindi nakatala ayon sa pagkakasunud-sunod ng petsa ng pagpapahayag. May apat na bahagi ang aklat:

– Mga propesiya laban sa Juda at Jerusalem: kabanata 1-25.
– Mga propesiya laban sa mga bansa. Ipinapahayag sa wakas ng kabanata 25, ang mga iyon ang bumubuo sa mga kabanata 46-51.
– Mga pangako ng kaligayahan: kabanata 29-35.
– Mga pagdurusa ni Jeremias: kabanata 36-45.

Translation: Cebuano

Ang Nagpalihok sa Kasaysayan

Ang mga hari ug heneral linga kaayo sa panahon sa politika; ang mga pari ug tabian mihatag sa katawhan sa tipo sa kamatuoran nga ganahan nilang madungog. Ang gubat ug ang gutom nakapalup-og sa katawhan; kinsay nagdala pag-una sa misyon sa Israel, ang instrumento sa Diyos dinhi sa kalibotan?

Busa, ang Diyos nangita sa tawo nga Iya untang kahatagan og katungod dili labaw sa Israel, apan labaw sa tanang kanasoran, ug Iyang isalig niya, dili ang misyon pagsulti, apan pagluka ug pagpukan, pagpabarog ug pagtanom. Sa usa ka pulong, ang Diyos naghatag niya sa tahas pagpadagan og kusog sa kasaysayan. Siya si Jeremias, ang batang lalaki sa Anatot, sa kaliwat sa mga pari.

Ang mahinugdanon, dili kay si Jeremias naghimog mga diskurso nga mabasahan ining libroha kondili, kay mibulig siya sa Diyos sa mga balaanong hukom mahitungod sa pagdumala sa kasaysayan.

Kon tinuod man nga ang kasaysayan gihimo sa mga mamumuo, mga militanti, mga maalamon, ug uban pang tipo sa mga responsabling tawo; ang Ginoo nagtipon sa tanan ug migiya sa panghitabo, sa ingon nga ang usa mapakyas samtang ang lain molampos. Ang Diyos naglihok sa kasaysayan pinaagi sa mga buhat, pulong, sulat ug mga pag-ampo sa dili maihap nga katawhan. Apan nagpalihok siya sa lawom nga mga pwersa nga nakatay-og sa patayng kasingkasing ug nakalig-on sa pangandoy alang sa hustisya ining kalibotana. Sa naglibot nga kalihokan diin ang Diyos naggahin sa Iyang kaugalingon, ang mga tawo lang nga dunay pagtoo ang mibulig Niya, labi na gyod ang pipila nga hingpit nga mitugyan kaniya sa kaugalingon.

Ang mga higala sa Diyos miambit sa Iyang pagmando sa panghitabo; si Abraham (Gen 18-16), si Moises (Ex 32:14), ang mga martir (Reb 20:4). Si Jeremias, ang hilomon ug malinawon nga batang lalaki sa Anatot usa nila kay nahaw-asan siya sa kaugalingon niyang kabubut-on sa paagi nga ang Diyos makapahayag sa Iyang igihan nga gugma alang sa Israel, ug sa iyang kapungot sa kasal-anan nakatunglo siya sa Israel nga natinuod, ug nakatagna sa panahon sa Bag-ong Kasabotan.

Ang mga Judio sa ulahing panahon nagtoo nga human sa iyang kamatayon, si Jeremias diha sa atubangan sa Diyos nga nangama alang nila (Mc 2:1 ug 14:14). Diha nga ang mga propeta human siya naghisgot sa kasakitan sa Manluluwas, ilang nahinumdoman ang mga pagsulay ni Jeremias.

Ang Nagpaluyo sa Kasaysayan

Taliwala sa kataposang panagna ni propeta Isaias (690, B.C.) ug ang pagtawag sa Diyos kang Jeremias (626) dunay gidugayon nga 60 ka tuig, mga 50 ini mitukma sa paghari ni Manases ug Amon. Gihimo nila kutob sa mahimo aron pagpukan sa pagtoo sa mga Judio (2 K 21). Unya, sa 640, usa ka bata, si Oseas, miabot sa trono ug sa hinayhinay ang kainit sa pagtoo nahaling pag-usab.

Mao kini ang panahon kanus-a nakaplagan ang libro sa balaod nga nagdala sa relihiyosong reporma ni Yosias (2 K 22). Apan pipila ka tuig sa wala pa ni mahitabo ang Diyos mitawag ni Jeremias.

Unya, nahitabo ang makalilisang nga mga butang nga nasaksihan ni Jeremias. Gisaysay kini sa 2 H 23:25 ug gisubli sa Jeremias 39.

Ang Latid sa Libro ni Jeremias

Ang mga pulong ni Jeremias wala masulat sa panahon kanus-a gipanulti ni. Ang libro dunay upat ka bahin:

– Ang mga panagna batok sa Juda ug Jerusalem: kapitulo 1-25
– Ang mga panagna batok sa kanasoran nga gipahibalo sa kataposan sa kapitulo 25, ug naglangkob sa mga kapitulo 46-51.
– Ang mga panaad sa kalipay: kapitulo 29-35.
– Ang kasakitan ni Jeremias: kapitulo 36-45.

Translation: Spanish

Es difícil hablar de Jeremías sin oponerle a Isaías. Quizás sea un error centrar todo en la diferencia de reacciones de ambos ante la llamada de Dios, o sea, el entusiasmo de Isaías (Is 6, 8) frente al temor de Jeremías (Jer 1, 6). Puede que se trate solamente de una diferencia de temperamentos. Su respectiva vocación y misión deberían ser complementarias, tanto en lo que se refiere a sus vidas y a sus escritos como en la influencia que posteriormente ejercieron ambos en el seno del pueblo creyente.

Isaías es la profecía, mientras que Jeremías es el profeta. Ambas caras del profetismo son complementarias e igualmente necesarias para reorientar la historia. Isaías representa el mensaje al que se habrá de recurrir siempre para reafirmar la fe. Jeremías es el ejemplo siempre presente del sufrimiento de un ser humano en cuya vida ha irrumpido Dios.

No cabe, pues, una visión sentimental de un joven Jeremías, pacífico y sin defensa que sufre en silencio la maldad de sus perseguidores. Hay en el profeta atisbos de violencia (11, 20-23). A pesar de que ha pasado a la historia por el hecho mismo de sus sufrimientos, no siempre ha sido víctima de las calamidades que anunció.

En su primer anuncio dice que Dios le ha dado autoridad para arrancar y derribar, edificar y plantar, precisando que la misión que se le había encomendado abarcaba no solamente a su pequeño país, sino a “las naciones”. Podría extrañarnos la magnitud de una tal tarea asignada a un hombre sin títulos; sin embargo, es aquí donde aparece el dedo de Dios. Con la ruina del reino de Judá, seguida del Exilio, hasta llegar a los tiempos del Evangelio, Dios irá revelando su manera de salvar al mundo, su fuerza que se manifiesta en la debilidad, y la victoria del Amor. Todo esto supone siempre un sufrimiento aceptado.

No sin razón los judíos creyeron, en tiempos posteriores, que Jeremías, después de muerto, estaba delante de Dios intercediendo por ellos (2Mac 2, 1; 14,14). Pero dicha intercesión no era lo más importante y será el “segundo Isaías” el que lo adivinara: encontraremos un poco de Jeremías en los poemas del Siervo de Yavé (49,1; 50,4; 52,13).

La predicación de Jeremías

Las primeras profecías de Jeremías tienen sus raíces en el descubrimiento del Deuterónomio (2Re 23; Jer 11). El Deuterónomio enfatiza la alianza concluida entre Dios e Israel, una alianza que ha hecho de Israel un pueblo aparte, dotado de una sabiduría propia. Yavé es un Dios personal que quiere ser servido y amado.

Jeremías entra en escena en el momento en que Israel se refugia en la protección infalible que le aseguran su Dios y su templo. Jeremías es perseguido porque niega que Dios se identifique con un templo de piedra (Jer 7 y 26), lo mismo que ocurrirá con Jesús y sus apóstoles (Mc 14, 58; He 6,13). Jeremías no quiere otro Dios que aquel que se descubre en la verdad. Su predicación (y la del Deuterónomio) no es ya la misma que la de Josué y los Jueces, es decir, “ustedes poseerán la tierra si obedecen y la perderán si desobedecen”, o: “todo va mal porque no cumplen la Ley”... Jeremías pide que el hombre se convierta a la sabiduría (Jer 9,22; 10) y habla de un retorno a la fidelidad que significa, ante todo, un cambio de corazón (Jer 17, 5).

El anuncio de la Nueva Alianza, que es la cumbre del mensaje de Jeremías (Jer 31,31), es la consecuencia natural de los capítulos que sólo hablan de muerte y de ruina. Era necesario que desaparecieran todos los vestigios de una vida donde Dios está ausente, para que el pueblo, o mejor, los corazones, se abran a una otra dimensión de la existencia humana. Después de la ruina del reino de Israel, el pueblo de Dios entrará en una nueva era.

Las promesas de felicidad, que forman parte de la profecía de Jeremías (Jer 29; 31), no se pueden comprender sin esta transformación interior. Jeremías no se deja llevar por la imaginación de Ezequiel para reconstruir una Palestina ideal con un templo purificado. La lógica consecuencia de las promesas hechas a Jeremías no son los esfuerzos de Esdras para publicar la Ley y organizar el Judaísmo, sino simplemente el Evangelio.

Datos históricos

En el año 626 Jeremías, proveniente de una familia de sacerdotes de Anatot, a las puertas de Jerusalén, recibe su llamada. Unos años después, el descubrimiento de la Ley ocasiona una renovación religiosa (2Re 22,1). Durante los casi cuarenta años que va a durar el ministerio de Jeremías (la fecha de la muerte del profeta habrá que situarla hacia el 586), los cambios se suceden a un ritmo impresionante, tanto la reforma religiosa de Josías como el renacimiento nacional que la acompaña (622-609). Después, sobrevienen tres guerras: contra Egipto en el 609, contra Babilonia en el 597 y 587, seguidas de tres deportaciones (597, 587 y 582).

EL LIBRO DE JEREMÍAS

El año 604, Jeremías dicta a Baruc, que es a la vez “secretario” del rey y secretario de Jeremías, una parte de su predicación. Con mucha probabilidad estas profecías se encuentran en los capítulos 1-20. Otro documento debe haber sido el que narraba los sufrimientos de Jeremías: cap. 26-44. Otro habrá reunido sus profecías contra las naciones (caps. 46-51). Se les juntaron otras colecciones referentes a los reyes (21-23), o a los profetas (23,9-40), o a la nueva alianza (30-33).

Libro de Jeremías: 1,1—20,18 (la conclusión está en: 25,1-38)

Profecías contra los reyes y los profetas: 21,1—24,10

El libro de la nueva alianza: 26,1—33,26

Continua rebelión de Israel: 34,1—36,18

Los sufrimientos de Jeremías: 36,1—45,5

Oráculos contra las naciones: 46,1—51,64

Conclusión: fin del reino de Judá (52,1–34)

Introduction to 2 Timothy (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

What we have said in the Introduction to the First Letter to Timothy is equally suitable for this second letter. It is supposed to have been written by Paul from his prison in Rome, shortly before his death. There is no reason for doubting the authenticity of a few details that Paul gives on his situation while awaiting his sentence. As for the rest, both Paul and Timothy are only pseudonyms: the counsels and the warnings are actually those the unknown author wanted to give the ministers of the Church, some decades after the death of the apostle.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

弟茂德前书引言中所讲述的也适用于本书。人们认为本信是保禄在罗马的狱中，临死前不久写成的。其中一些细节的真实性不容置疑，保禄谈到自己在等待判决的处境。其他的内容，是本信不知名作者借用保禄和弟茂德之名建议和警告当时教会的首领们。那时，宗徒伯多禄已去世好几十年了。

Translation: Tagalog

Tingnan ang Introduksyon sa 1 Timoteo. Sa ikalawang liham na ito kay Timoteo ay nababasa natin ang ilang talatang sinulat ni Pablo mula sa isang piitan sa Roma. Parang naging isang pamamaalam ito, sa isang sandaling matindi ang nadarama niyang kalungkutan at ipinalalagay na tinalikuran na siya ng mga mananampalataya. Nakikini-kinita niya ang nalalapit na paghatol sa kanya ng kamatayan, at tinawag niya si Timoteo.

Sa takdang sandaling iyon, ipinakita ni Pablo ang kanyang ganap na pagtitiwala sa Panginoon at tinangka niyang ipabatid ang kanyang diwa kay Timoteo.

Translation: Cebuano

Kining ikaduhang sulat alang ni Timoteo gisulat ni Pablo sa prisohan sa Roma. Sulat-panamilit ni sa panahon nga gibati si Pablo sa tumang kamingaw ug ang paghunahuna nga gipasagdan siya sa mga magtotoo. Nalantaw niyang daan nga hapit na siya silotan sa kamatayon, mao nga misangpit siya ni Timoteo.

Ining higayona, gitugyan ni Pablo ang tibuok pagsalig sa Ginoo; ug pinaagi sa hunahuna misulay siya pagpadalag mensahe kang Timoteo.

Translation: Spanish

Mientras la Primera Carta a Timoteo mostraba a un Pablo todavía libre en sus movimientos, ésta la escribe desde una de sus prisiones. Una reflexión de Pablo respecto de un amigo fallecido (2Tim 1,17) parecería indicar que estaría entonces en Roma. Se estaría pues en los años 61-63, o más tarde aún, durante un segundo y dudoso cautiverio de Pablo. Pero esta interpretación se basaba en una mala traducción.

Los temas de esta carta invitan a pensar que haya sido escrita desde Cesarea, donde Pablo estaba detenido por el gobernador Félix (He 24). La carta sería del año 58 y por lo tanto posterior a la primera en algunos meses.

El comienzo de la carta tiene puntos de contacto muy notables tanto con el discurso de Pablo en He 26 como con la carta a los Romanos. Sin embargo no es tan sencillo interpretar las aproximaciones del tema o de vocabulario para sugerir que 2Tim tiene el mismo autor que la carta a los Romanos; quien piense que la carta fue escrita más tarde por otra persona, dirá que los pasajes paralelos fueron copiados de las cartas anteriores de Pablo, para hacer creer en su autenticidad. Y al revés, cuando encuentre una idea un poco novedosa verá en ella la prueba de que el autor no es el mismo. Tales comparaciones y referencias exigen un enorme trabajo y honradez para ser interpretadas correctamente.

Pablo habla de su nueva condición de prisionero, que parecía que iba a prolongarse. Concentra entonces su atención en el lugar que tienen el fracaso y el sufrimiento en el plan de Dios. Fracaso aparente de muchas vidas cristianas después de una conversión y de comienzos prometedores; sufrimiento del apóstol encadenado por causa del Evangelio. Por momentos imagina lo peor y se muestra dispuesto a sacrificar su vida, como en Fil 1,20. Pero en otros momentos vuelve a la certeza, que también se leía en Fil 1,19: ese cautiverio forma parte de su misión y le permitirá dar testimonio del Evangelio frente a las más altas autoridades del imperio romano.

No olvidemos que desde su partida de Mileto, y en una forma más radical después de su detención en el Templo (He 21,27), Pablo dio vuelta a la página: se despidió tanto del mundo judío como del mundo griego de Oriente que conocía y amaba. No se equivocaba cuando veía el porvenir bastante sombrío. La presente carta retoma varios temas del discurso de Pablo en Mileto: Pablo prevé la difusión de los errores dentro de la Iglesia y la formación de sectas.

Timoteo fue el primero de los asistentes de Pablo en el tiempo y al que más amaba. Con esta carta Pablo quiere transmitirle su fuerza y su convicción apostólica. Por eso le recuerda que la base, tanto de la vida de fe como de la actividad apostólica, radica en la meditación y el conocimiento de la Palabra de Dios.

making implicit plural form explicit (2 Chronicles 14:10)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “Asa (went out),” the Tagalog translation translates “sina Asa” because the context of the text makes clear that Joab went with his troops. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to Judges (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Judges for us is a book of beautiful stories: Deborah, Gideon, Samson and Delilah, Jephthah and his daughter, and towards the end the woman cut into pieces and the priest who sets his own business with the idols of his patron. These narratives that were passed on as popular stories serve as imaged history of an epoch which, although important, is not well known. How were the nomadic Hebrews, who entered Palestine after Moses, able to settle down as simple tillers of the land? And how were they to maintain their identity as a people chosen by God?

The land of Canaan with its fertile plains was most attractive; as was its religion—close to nature where sexual liberty was calmly accepted. Foreign entrants to the country were quickly at home in their new environment. What would become of the intransigent religion of an invisible God? These were dark ages from every point of view, when one might conclude that the fire of Mt. Sinai was truly extinguished.

The liberators

What was to save the future for the tribes of Israel, was first of all, the aggressiveness of several among them (we have in mind the tribe of Ephraim whose feats are related in the book of Joshua); another factor was their being oftentimes at the mercy of plunderers and other nomads from the desert hoping to take their place. They remained faithful to Yahweh, having experienced on many occasions his saving intervention.

In their difficulties, the Israelites, unorganized and divided into rival camps, were to group themselves around the judges of tribes or around emerging born-leaders of the people, sometimes simple peasants but capable of achieving remarkable victories (see chapters 4 and 5).

These men are known in history as the “Shofetim,” a word that means both “chiefs” and “judges.” We must remember that in Hebrew culture and even in the Gospel, the word “to judge” also means “to govern” (Mt 19:28). For that reason those who may have never been members of a tribunal are called “judges.” Perhaps we should understand the word “judges” in another way: these persons were the instruments of God’s justice. The judges were not saints in the meaning we ordinarily give this word. Nevertheless Israel saw in them the saviors that God in his mercy was sending. To slay an enemy chief or kill the Philistines is no longer a religious act for us. If we keep in mind their time and their milieu, these persons had faith and were courageous amidst much cowardice. In awakening the passivity of their companions, they were preparing for a new phase of their history.

The coals under the ashes

The reading of the Book does not give us a very lofty idea of the moral and religious level of the Israelites of that time when the traditional framework of the family and the nomadic tribe was losing its value. Yet a profound renewal was underway. Two words showing this transformation enter the religious vocabulary: heritage and sanctuary.

Heritage: now nomads have their land. He have to see it as a gift from God, cultivate it, and they have to hand it down to their children. Their whole religion is going to be linked to the land that God has given to them and that they will keep as long as they remain faithful.

Sanctuary: the Israelites who never had a Temple in the desert discover the places of worship of the Canaanites. So, they too would get used to gather in places of worship where the Levites, the priests, keep the sacred traditions and the teaching of Moses.

The example of a period when everything is being rediscovered is very interesting to us at a time when the moral and religious structures that our parents experienced are collapsing. We may think that under the layer of the triumphant materialism, many things are developing, and that they are preparing the rebirth of a Christianity that is more aware of itself in an urbane, planetary, post-industrial and post-modern society.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

民长纪：引言

对我们而言，民长纪是一部充满美丽故事的书：德波辣、基德红、三松和德里拉、依弗大和他的女儿。在书的结尾，女人被砍成碎片，而司祭则解决了他的赞助人的偶像问题。这些都被当作通俗故事流传下来，成为一个虽为重要但不很为人所知的时代的假想历史。在梅瑟之后进入巴勒斯坦的希伯来游牧民族，是如何安于成为土地的耕种者的呢？他们又是怎样维持天主选民的身份的呢？

迦南这块土地和其肥沃的平原是最吸引人的；其宗教也同样吸引人：接近自然，默许性自由。来到这个国家的外国人很快就适应了新环境。不与他教妥协、信仰不可见天主的这个宗教该何去何从呢？无论从哪一个角度来看，这都是一个黑暗的时代，人们可以下断论：西乃山的火不折不扣地熄灭了。

解救者

拯救以色列支派未来的，首先是其中几个支派采取的进攻行动（如厄弗辣因支派，其功绩记录在若苏厄书中）；另外便是时常有受制于掠夺者和其他来自沙漠、希望取代他们地位的游牧民族的危险。他们始终忠于雅威，多次体验了他救赎的干预。

未经组织且分属于敌对阵营的以色列人，在困难的时候会围绕在支派的民长、或是民众中新兴的天生领袖的身边，有时候这些领袖只是纯朴的农夫，但是却能赢得大胜利（见第四章和第五章）。

这些人在历史上称为“民首”（Sofetim），这个词同时有“首领”和“民长”的意思。在希伯来文化中，在福音里，“审判”这个词，也有“统治”的意思（玛19:28）。因此，那些从来没有当过执事的人会被称为“民长”（Judge，另一义为法官）。也许我们还可以以别种方式来理解“民长”这个词：这些人是天主正义的工具。民长并不是我们所认为的圣人，以色列人却把他们视为天主以其悲悯派遣给他们的解救者。屠杀敌人的首领或培肋舍特人对我们而言，都算不上是宗教行为。但是如果我们考虑到他们所处的时代和环境，就可以看出这些人在那么多的懦夫当中，体现了信心和勇气，他们唤醒了兄弟姊妹的积极情绪，为历史的新纪元做了准备。

灰烬下面的煤

在读这部书的时候，我们不要以为以色列人有高尚的道德和宗教情操，因为当时家庭和游牧部落的传统结构正在丧失其价值。但是一项有深度的革新也正在开始。宗教词汇新增加了两个词：传统和圣所。

传统：牧民现在有了土地，他必须将此视为来自天主的恩赐，耕作并传给子孙。他的宗教与天主赐给他们的土地有关，天主会依其忠诚来保护这块土地。

圣所：以色列人未曾在迦南人敬拜的沙漠中有过圣殿。他们渐渐地也在肋未人和司祭保存神圣传统和梅瑟教诲的地方组织起来进行礼拜。对于我们这些生活在一个我们父母曾赖以为生的道德和宗教结构都已崩溃的时代中的人来说，一个凡事都必须重新发现的时代实在很有意思。在物质主义获胜之后，许多事情正在萌芽，为基督宗教的复兴做准备，在一个都市化的、迁移不定的后工业社会中，更能感受到这一点。

Translation: Tagalog

Isang aklat ng magagandang kuwento ang Mga Hukom para sa atin: sina Debora, Gideon, Samson, Delila, si Yefte at ang kanyang anak na babae, at huwag nating kalimutan sa huling bahagi ang babaeng pinagputol-putol, ang paring bumawi sa pamamagitan ng mga diyus diyusan ng kanyang tagapagtaguyod. Ang mga salaysay na ito na ipinasa bilang mga popular na kuwento ay nagsisilbing isinalarawang kasaysayan ng isang panahon na bagamat mahalaga ay hindi tanyag. Paano nanirahan bilang mga simpleng magsasaka ang mga lagalag na Hebreong pumasok sa Palestina pagkamatay ni Moises? At paano nila naingatan ang kanilang pag kakakilanlan bilang bayang hinirang ng Diyos? Talagang kaakit-akit ang mayayamang kapatagan ng lupain ng Kanaan; gayundin ang relihiyon nito - malapit sa kalikasan at panatag na tinatanggap ang kalayaang sekswal. Madaling nakibagay ang mga dayuhan sa kanilang bagong kapaligiran sa lupain. Anong nangyayari sa di nakikipagkompromisong relihiyon ng di-nakikitang Diyos? Panahon ito ng kadiliman kahit paano tingnan, na maipapalagay na ang apoy ng Bundok Sinai ay tuluyang namatay.

Ang mga Tagapagpalaya Ang nagliligtas sa kinabukasan ng mga tribu ng Israel, una sa lahat, ay ang pananalakay ng marami sa kanila (nasa isip natin ang tribu ng Efraim na ang mga kabayanihan nito ay isinasalaysay sa aklat ni Josue); ang isa pang dahilan ay ang panganib na malimit nilang hinaharap sa kamay ng mga mandarambong at iba pang mga lagalag mula sa disyerto na gustong umagaw sa kanilang puwesto. Nananatili silang tapat kay Yawe, sa pagdanas nila sa maraming pagkakataon ng kanyang pagliligtas.

Sa kanilang mga kahirapan, ang mga Israelitang di-organisado at nahahati sa magkakaribal na kampo, ay nagkakasama-sama sa pamumuno ng mga hukom ng mga tribu o ng mga lumilitaw na mga pinunong-likas ng bayan, mga simpleng magbubukid kung minsan pero may kakayahang umani ng malalaking tagumpay (tingnan ang mga kabanata 4 at 5).
Tinawag nilang Sofetim ang mga taong ito, salitang nangangahulugan ng pinuno at hukom.

Kaya nakagawian nang tawaging Mga Hukom ang mga pinunong ito na kailanma'y hindi naupo sa hukuman. Pero dapat sigurong intindihin ang salitang "hukom" sa ibang kahulugan: ang mga taong ito ang naging mga instrumento ng katarungan ng Diyos.

Translation: Cebuano

Sa nakapadayag na ang Diyos sa kaugalingon kang Moises sa Sinai, naghulagway ang Mga Maghuhukom og kalibotang dili kaayo masanagon. Ayohon ta nig basa aron madiskobrehan ang natagong himaya nga natisok dinhi. Human sa talagsaong kasinatian sa Exodo, ang Mga Maghuhukom nagtudlo nga ining kalibotana karon, dili masinati ang matuod nga kagawasan gawas kon makigbisog ta aron pag-angkon ini. Pagtulon-an ni sa atong kasinatian. Kay bisag nagdala nato si Cristo sa kalingkawasan, gikinahanglan gihapon ni sa pagtahan sa kaugalingon ug pagsakripisyo alang sa mithi nga atong gipakabililhon. Busa, bisag naangkon na sa atong katigulangan ang nasodnong kalingkawasan, gikinahanglan gihapon nga makigbisog ug andam tang mosakripisyo alang sa katungod nato sa pagpakabuhi.

Sa sinugdan ining basahona, milampos ang mga Israelita sa pag-angkon sa labing biniyaan nga kabungtoran sa Canaan ug maibogon silang naglantaw sa tabunok nga patag nga gipuy-an sa mga pagano. Bisan pa ini, sulod sa kapid-an ka siglo sa pagbinantay sa mga karnero, inanay silang nangahimo nga gagmayng mag-uuma sa nahimutangan nilang pinuy-anan. Nagkahulogan nig lawom nga kausabang katilingbanon; ug sama sa bisag unsang kausaban, mahitabo gyod nga mogula ang krisis sa bag-ong mga bili ug panglantaw.

Ang Mga Maghuhukom naghatag og espesyal nga gibug-aton sa tintasyon sa pagsimba og mga diosdios. Ang mga mag-uumang Kananeo may madahinong tinoohan nga nagsaulog sa mga pwersa sa kinabuhi ug maayong ani. Sa mga pangilin naghiusa sila ug nagbansay sa ritwal sa balaang panghilawas diin nangamuyo sila sa ilang mga dios, sa mga baal, nga panalanginan sila alang sa ulan ug abundang ani. Ining kasaulogana, lisod makadumili ang mga Israelita sa pag-apil sa paganong mga silingan.

Gawas pa, ang mga Israelita biktima sab sa lainlaing matang sa pagdaugdaog nga nakapasamot sa ilang pag-antos.

Ang mga Manluluwas

Ining kahimtanga sa mga Israelita isip katawhang nabahinbahin ug wala magkahugpong, may mitumaw nga mga pangulo sa taliwala nila nga kasagaran taga bukid. Sa pipila ka higayon nasinati nila ang daghang kadaogan (basaha ang mga ulohan 4 ngadto sa 5).

Naila sila nga Sofetim sa ato pa, mga pangulo o maghuhukom. Mahitabo nga may mga pangulo nga wala mangatungdanan sa husgado, apan gitawag og Maghuhukom. Apan kahatagan og laing kahulogan ang “maghuhukom”: mga dalan sila sa hustisya sa Diyos.

Ang mga Maghuhukom dili santos. Apan bisan pa ini, giila sila sa Israel nga mga manluluwas, gasa sa kaluoy ni Yahweh. Tinuod nga dili diyosnong buhat ang pagpatay sa pangulo sa kaaway o sa mga Pilisteo. Apan kon lantawon nato ang ilang palibot, nagpakita silag kaisog ug pagtoo taliwala sa katawhan diin naghari ang katalaw. Gisugdan nila ang laing yugto sa kasaysayan pinaagi sa pagbuntog sa nagpasulabing kahadlok sa ilang kaigsoonan.

Ang bayanihong mga buhat sa mga Maghuhukom malipayong gibalikbalik og handom sulod sa daghang katuigan, hangtod nga nahimong kasugiran. Apan, ang tagsulat nga naghiusa ining mga istoryaha sa usa ka basahon, nakamatngon sa kumon nga mga rason nga nakalangay sa kalingkawasan.

Nakamatikod siya ining han-aya sa mga hitabo:
– Ang mga Israelita mibiya ni Yahweh ug misimbag mga diosdios.
– Busa, gitugyan sila ni Yahweh sa mga kaaway.
– Ang mga Israelita miila sa ilang kasaypanan ug misangpit ni Yahweh.
– Unya, si Yahweh mituboy og manluluwas.

Apan sa naangkon na nila ang kadaogan ug human sa dyotayng kalinaw, malimot na pod sila sa ilang misyon. Ining kalibotana, dili makab-ot ang piho ug hingpit nga kalingkawasan.

Translation: Spanish

Los Jueces son para nosotros un libro de bellas historias: Débora, Gedeón, Sansón y Dalila, Jefté y su hija, sin olvidar al final a la mujer cortada en trozos ni al sacerdote que se aviva con los ídolos de su patrón. Pero estas historias transmitidas como relatos populares no hacen más que poner en imágenes la historia de una época tan importante como desconocida. ¿De qué manera los hebreos nómadas que entraron en Palestina después de Moisés se transformaron en un pueblo de pequeños agricultores? Y ¿cómo guardaron su identidad de pueblo elegido por Dios?

La tierra de Canaán, con sus fértiles praderas, lo tenía todo para seducir; lo mismo ocurría con sus religiones, cercanas a la naturaleza y donde la libertad sexual se expresaba con la mayor tranquilidad. Todos los pueblos que habían entrado allí se habían fundido con ella; ¿qué pasaría con la religión intransigente del Dios que no se ve? Fueron sin duda siglos oscuros desde cualquier punto de vista, en los cuales durante mucho tiempo se pudo pensar que el fuego del Sinaí se había extinguido.

Los libertadores

Lo que va a salvar el porvenir de las tribus de Israel será, por una parte, la agresividad de varias de ellas (pensemos en la tribu de Efraím cuyas campañas son narradas en el libro de Josué), y, por otra, el hecho de que con frecuencia estuvieron a merced de merodeadores y de otros nómadas venidos del desierto. Pero permanecieron fieles a Yavé porque en muchas ocasiones tuvieron la experiencia del Dios que salva.

En medio de sus dificultades, los israelitas, desorganizados y divididos en grupos rivales, se reagrupan alrededor de los “jueces” de tribus, o jefes innatos surgidos del pueblo, a veces campesinos que obtendrán grandes victorias (véanse Jue 4,1 y 5,1).

Esos hombres pasaron a la historia como los “sofetim”, una palabra que designa tanto a jefes como a jueces. Hay que saber que en la cultura hebrea, e incluso en el Evangelio, la palabra “juzgar” quiere decir también gobernar (Mt 19,28). De ahí que se llame jueces a hombres que no han tomado jamás parte en un tribunal.

Las brasas bajo la ceniza

La lectura del libro no nos da una idea muy elevada del nivel moral y religioso del Israel de aquel tiempo en que los marcos tradicionales de la familia y de la tribu nómada perdían su valor. Sin embargo se estaba gestando una renovación profunda. Dos palabras que muestran esa transformación: heredad y santuario, entran en el vocabulario religioso,.

– Heredad: el nómada tiene ahora una tierra. Deberá considerarla como un don de Dios, cultivarla y transmitirla a sus hijos. Toda su religión estará ligada a la tierra que Dios le ha dado y que conservará en la medida en que sea fiel.

– Santuario: los israelitas, que nunca tuvieron un templo en el desierto, descubren los lugares de culto de los cananeos. Se van, pues, a acostumbrar a agruparse también en lugares de culto en donde los levitas, los sacerdotes, guardan las tradiciones sagradas y las enseñanzas de Moisés.

Este ejemplo de un período en que se redescubre todo, está lleno de interés para nosotros en un tiempo en que se derrumban todas las estructuras morales y religiosas en que habían vivido nuestros padres. Podemos pensar que bajo la capa del materialismo triunfante están madurando muchas cosas que preparan el renacimiento de un cristianismo más consciente de sí mismo en una sociedad urbana, planetaria y postindustrial.

EL LIBRO DE LOS JUECES

Como los libros de Josué, de Samuel y de los Reyes, el libro de los Jueces es parte de la historia de espíritu profético redactada por los llamados “deuteronomistas”: ver la Introducción a Josué.

Al autor del libro se deben los dos primeros capítulos en que desarrolla su interpretación de los hechos que sucedieron durante los primeros tiempos de la penetración de los israelitas en Palestina. Luego ordenó una serie de historias en que cada tribu conservaba el recuerdo de sus héroes. Las juntó de tal forma que estos héroes aparecieran como los salvadores de todo Israel, y luego las puso como ejemplos de lo que quería enseñar: el pueblo no puede salvarse y vencer a sus enemigos si no demuestra su fidelidad a Yavé.

Es difícil encontrarle una estructura al libro de los Jueces. Se nota la diferencia entre los llamados pequeños jueces y los grandes jueces. Los primeros son jefes de clan cuya actuación desbordó los límites de su parentela y cuya autoridad fue reconocida por su tribu. Los grandes, en cambio, parecen haber sido personajes carismáticos que protagonizaron proezas militares en la lucha contra los propietarios del país o, al revés, contra los nuevos inmigrantes.