Introduction to Titus (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Like Timothy, Titus is one of Paul’s assistants officially consecrated to the service of the Gospel, who visited the churches with the very authority of Paul.

The commentary will be brief since this letter is very similar to the two letters to Timothy.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

弟铎和弟茂德一样，也是保禄的助手，献身于福音工作，并借着保禄的权威拜访各教会。

因为这封信和给弟茂德的那两封信非常相似，所以注释很简短。

Translation: Tagalog

Si Tito, tulad ni Timoteo, ay isa sa katulong ni Pablo, opisyal na itinalaga sa paglilingkod sa Ebanghelyo at dumalaw sa mga simbahan, na ang taglay na kapangyarihan ay tulad ng kay Pablo.

Translation: Cebuano

Sama ni Timoteo, kaabag ni Pablo si Tito nga gitudlo sa Simbahan aron pag-alagad sa Ebanghelyo. Nagduaw siya sa mga simbahan dala ang awtoridad ni Pablo.

Mubo lang ang mga komentaryo ining sulata kay susama ra ni sa duha ka sulat alang ni Timoteo.

Translation: Spanish

Es el comienzo del año 58 y han transcurrido pocos meses desde el envío de la Carta a los Romanos. Pablo piensa que ya no hay más trabajo para él en la parte oriental del imperio romano y se prepara para ir a Roma y evangelizar desde allí la parte occidental del imperio, especialmente España. Pero Dios ha previsto las cosas de otra manera: dentro de poco Pablo será detenido en Jerusalén y, después de varios años de cautiverio en Cesarea, será llevado a Roma para ser allí juzgado en el tribunal del emperador.

Pablo se ha despedido de las comunidades de Grecia y de “Asia”, la provincia del imperio que corresponde a Turquía occidental (He 20,25). Tal vez fue antes de su entrevista con los presbíteros (ancianos) de la región de Éfeso, que tuvo lugar en Mileto (He 20,1), cuando Pablo redactó esta carta, que presta una atención especial a esos pastores de las comunidades cristianas. Los otros puntos importantes de la carta se refieren a las obligaciones de los cristianos según su situación en la sociedad, al respeto por sus obligaciones sociales y a la sumisión a las autoridades. Pablo retoma o desarrolla aquí lo que había expuesto en la segunda parte de la carta a los Romanos. Esa misma carta le inspira algunas pinceladas sobre el plan de Dios que encontramos en 1,3-4; 2,11-34; 3,4-7

Pablo está ya pensando en su viaje a Roma. Una de las paradas será Nicópolis, en la costa occidental de Grecia, un sector que había evangelizado Pablo (Rom 15,19), y donde se encontrará con Tito, que está en Creta.

Introduction to Joshua (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

An Immigrant People

Moses’ mission finished at Mt. Nebo. As we see in the Book of Deuteronomy, Moses had been called by God to ‘bring up the people’, from the slavery of Egypt to the gates of the Promised land. The people are there facing this territory and it is now Joshua, the first Jesus — Joshua and Jesus are one and the same word in Hebrew — who is to lead the people into the land of promise.

Can we even speak of a people? Actually there are no more than a few clans guided by Moses across the desert, increased doubtless by new elements they have met at the holy place Qadesh-Barné. However few in number, these nomads carry such a religious experience that it will become, after meeting other tribes that did not leave Palestine, the spiritual heritage of them all.

Facing the Canaanites who inhabit the towns and cultivate the surrounding land, those nomads gradually become aware of their identity. He who revealed himself on Mt. Sinai and multiplied marvels in favor of these escapees from Egypt, Yahweh – God, has made a covenant with this nomadic people; he has entrusted to them at the same time his promises. From now on they are the people he has chosen; and he is their God. It is during this period of Joshua and the Judges that the people of Israel will be truly formed.

Although laden as they are with favors from Yahweh, these nomads cannot but admire the Canaanites among whom they live. This period of the second millennium before Jesus Christ has doubtless been the most prestigious period of Palestine history from a cultural point of view. Compared to the Canaanite towns with their ramparts, their temples and palaces with cedar panelling and inlaid ivory the nomads cut a poor figure. The contrast was the same on the religious level; the Canaanites in the towns multiplied celebrations, feasts and rituals under the eyes of tribes who hadn’t even a temple.

The books of Joshua and Judges as well as Samuel and Kings show us how easily the Israelites let themselves be influenced. Attracted by this brilliant civilization, they abandoned their customs and faith to adopt the cults of the country.

The Reality of a Conquest

A people seduced by Canaanite culture, leaders who resist and proclaim a call to fidelity — such is the permanent conflict presented by the Bible texts of this period. The Book of Joshua seems to present a systematic conquest of the country led by Joshua at the head of the clans; but actually it must have happened quite differently.

Town dwellers and nomads were certainly very different and the obligation of both to cohabit on common land did not prevent conflicts: at one time the Canaanites were stronger, at another the nomads. But gradually the tribes imposed their law on the former inhabitants of the land, and at the time of Saul, the one-time nomads, now citizens of the country had the power to rule. David and later Solomon were to confirm such a situation.

Active minorities are the ones that make history: when we speak of the Church and its impact on the world it is often a matter of a minority of the faithful. The prophets who, several centuries after Joshua, assemble the traditions and documents on the “conquest,” made no pretense of giving us an exact account and complete history. Let us not be deceived by the triumphal tone of these accounts where Joshua and all Israel won fantastic victories. The Book of Joshua narrates small events that make up great history.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

若苏厄：引言

梅瑟的使命在乃波山壮丽地结束了。如同我们在《申命纪》中看到的：梅瑟受天主的召唤引领民众逃离奴役之地埃及，辗转来到许诺之地的大门前。人民面对著这片沃土以及自己的新领袖：若苏厄、第一个耶稣――在希伯来文中若苏厄和耶稣是同一个名字，正是他带领以色列民众踏上了许诺之地。

游牧的民族

我们在这里谈的其实还够不上一个民族。事实上，跟随梅瑟穿越沙漠的只是几个家族而已，后来在圣地卡德士巴尔乃亚他们遇到了新的族群，人数才有所增加。然而这些族群却是特殊的，人员虽少，但他们的宗教经验将会与没有离开巴勒斯坦的以色列人共同分享，成为他们共同的精神遗产。

面对著生活在城镇中、在周围土地上耕作的迦南人，以色列人开始慢慢觉察到自己的生活方式的不同。雅威天主曾在西乃山默示自己的旨意，祂多次行奇迹帮助以色列民众逃离了埃及；祂又与这个游牧民族立下了盟约，把这片土地许诺给自己的子民。从此他们是祂的选民，祂是这民众的唯一天主。正是在若苏厄和民长的时代，以色列民众开始作为天主的子民而生活。

虽然这个游牧民族沐浴著雅威的恩泽和甘露，他们却无法不羡慕周围的迦南人。就文化的深度而言，大约公元前两千至一千年的这段时间，无疑是巴勒斯坦历史上最辉煌的时期。迦南人的城镇中已经有了城堡、圣殿和以杉树镶边、以象牙嵌饰的王宫，比较起来，游牧民族就显得寒酸多了。这样的对比同样也表现在宗教生活中：城镇中的迦南人在那些连圣殿都没有的以色列民族面前，大肆举行庆典和各种宗教仪式。

《若苏厄》、《民长纪》、《撒慕尔》和《列王纪》向我们描绘了迦南文化是多么优越，又是多么容易对客居那里的以色列产生巨大影响。以色列各部落被迦南的灿烂文化吸引，抛弃了自己的习俗和信仰，接受了他们的礼拜仪式;先知们不断地提醒人们要记住盟约，要忠诚于雅威。

征服的真相

这个时期经文所描绘的持久冲突，正是发生在受迦南文化诱惑的以色列

民众和他们的倡导忠实不苟的领袖之间的冲突。此书叙述了以色列的新领袖若苏厄如何引领子民有系统有步骤地征服圣地，然而史实却与此大有出入。

城镇居民和游牧民族的生活方式迥然不同。两者必须生活在同一块土地上，冲突就无可避免。时而迦南人占优势，时而以色列人占上风。随著时间的推移，渐渐地，以色列部落用自己的律法侵入到迦南文化中。到了撒乌耳时代，曾为游牧民族的以色列人成了这片土地的新主人，达味和所罗门更巩固了这种局势。

创造历史的是那些活跃的少数人：当我们谈到教会和教会对世界的影响时，大多是指少数真正有信德的信徒们。若苏厄后几百年的先知们，在收集编写有关“征服”的故事时，已显示出他们所记载的并不是确切完整的历史。我们尽可以受此书的征服气概和胜利的喜悦感染，却不要为之所影响，以为若苏厄和整个以色列都赢得了胜利。若苏厄书叙述的只是组成浩荡历史之河的小事件。

Translation: Tagalog

Pangalawang Batas ang ibig sabihin ng Deuteronomio. Ganito ang itinawag dito dahil sa pagkakalagay nito sa ating Biblia pagkatapos ng kabuuan ng mga batas na nasa mga aklat ng Levitico at Mga Bilang. Subalit unang isinulat ang Deuteronomio kaysa mga ito. Para pag isahin ang mga utos at mga kaugalian ang unang layunin nito at para ibigay sa Israel ang Batas na katatagpuan nito ng buhay.

At nang inedit ang Deuteronomio, sa ika-7 dantaon bago dumating si Kristo, higit sa limandaang taon na ang lumipas mula nang makipagtagpo si Moises sa Diyos. Nasakop na ang lupain ng Kanaan, naitatag na ang Kaharian nina David at Solomon at pagkatapos ay nahati.

Bumagsak na ang mas malaki at mas masaganang probinsya sa hilaga na tinatawag na Kaharian ng Israel. At gayon ding kapalaran ang nagbabanta nang mga taong iyon sa Kaharian ng Juda na probinsya sa timog.

Noon ipinagbigay-alam ang Batas na ito ni Yawe. Inilantad nito sa kanyang bayan ang dahilan ng kanilang mga pagkatalo at iniaalok ang isang pagkakataon para maligtas. Matagal na itong nalimutan sa Templo sa panahon ng pag-uusig ni Manases. Ngunit ang pagkatuklas dito sa taong 622 (2 H 22) ang siyang pinakaugat ng reporma ni Yosias.

Si Moises at ang Deuteronomio Tinanggap ng bayan ng Israel at ng kanilang mga pastol ang Deuteronomio bilang salita ng Diyos at aral ni Moises, pero ang mga pari at ang mga propeta naman ang sumulat nito. Binuod nila sa mga pahinang ito ang kanilang karanasan sa kabuuan ng kanilang kasaysayan.

Tulad sa iba pang mga libro sa Natapos sa Bundok Nebo ang misyon ni Moises. Tulad ng nakita natin sa Aklat ng Deuteronomio, tinawag ng Diyos si Moises para "hanguin ang bayan" mula sa pang aalipin ng Ehipto patungo sa pintuan ng Lupang Pangako. Naroon na ang bayan sa harapan ng lupaing ito at si Josue na ngayon, ang unang Jesus - pareho ang Josue at Jesus sa Hebreo -- ang siyang mamumuno sa bayan pagpasok sa lupa ng mga pangako.

Bayang Dayo Masasabi ba nating isang bayan sila? Sa katunayan, hindi sila hihigit pa sa ilang angkan na pinamumunuan ni Moises patawid sa disyerto, na tiyak na nadagdagan ng mga bagong grupo na nakatagpo nila sa Kades Barnea na isang banal na lugar. Bagamat kakaunti, dala naman ng mga lagalag na ito ang gayong kahalagang karanasang reli hiyoso na magiging pamanang espiritwal nilang lahat, pati na ng mga tribung hindi umalis sa Palestina na makakatagpo nila. Sa harap ng mga Kananeong nakatira sa mga bayan at nagsasaka sa nakapaligid na lupain, unti-unting nakita ng mga lagalag na ito kung ano sila. Sila ang mga takas sa Ehipto na (PAGE 321) ginawan ng Yawe-Diyos ng mga kahanga-hangang bagay. Sila ang bayang lagalag na pinagbunyagan niya ng kanyang sarili sa Bundok Sinai. Sa kanila siya gumawa ng tipan kasabay ng kanyang mga pangako. Mula sa panahong iyon, sila ang kanyang bayang hinirang; at siya ang kanilang Diyos. Sa panahong ito ni Josue at ng Mga Hukom talagang mabubuo ang bayang Israel.

Bagamat sagana sila sa mga biyaya ni Yawe, hindi maaaring hindi hangaan ng mga lagalag na ito ang mga Kananeong pinakikipamayanan nila. Hindi mapag-aalinlanganan na ang panahong ito ng ikalawang sanlibong taon bago dumating si Jesukristo, ang pinakatanyag na bahagi ng kasaysayan ng Palestina kung kultura ang pag-uusapan. Mukhang kawawa ang mga lagalag kung ihahambing sa mga Kananeong may mga bayan na may muog, mga templo at palasyo na may mga dingding na mamahaling kahoy at nadedekorasyonan ng garing. Gayundin ang kaibhan kung relihiyon ang pag-uusapan: maraming pagdiriwang, kapistahan at seremonya ang mga Kananeo sa mga bayan, na nakikita ng mga tribu na wala ni isang templo man lang.
Ipinakikita sa atin ng mga aklat ni Josue at ng Mga Hukom, pati na ni Samuel at ng Mga Hari, kung paano pinabayaan ng mga Israelita na maimpluwensyahan sila nang gayon na lamang. Naakit sila ng maringal na sibilisasyong ito kaya tinalikdan nila ang kanilang mga kaugalian at pananampalataya at ginaya ang mga seremonya ng pagsamba ng lupain. Biblia, inilagay sa bibig ni Moises ng mga sumulat ng Deuteronomio ang mga diskursong gusto nila mismong sabihin sa kanilang bayan. Gawa-gawa lamang ang pagsasalaysay nila na bago mamatay ay nakinikinita na ni Moises ang masaklap na kapalarang naghihintay sa kanyang bayan. Sinasabi nilang sa kanya galing ang mga babala at mga batas na pupuwede pang magligtas sa Israel. Sa totoo'y ginagamit ng Deuteronomio ang pangangaral ng mga propeta tungkol sa katarungan at pag-ibig: ito ang kauna-unahang pagsisikap na ginawa sa daigdig para bumuo ng isang lipunang may pagkakaisa't pagka kapatiran.

Translation: Cebuano

Gidala ni Moises ang mga Israelita sa kapatagan sa Moab latas sa suba Jordan, apan kinahanglan pa silang mosulod sa Yuta sa Saad sa ilang katigulangan.

Bisan sa lig-ong pagpangulo ni Moises, dili organisadong nasod ang Israel. Nagpabilin ni nga mga pundok pundok sa lainlaing tribu, kabanayan ug lungsod nga nahiusa gumikan sa kumong paninguha. Ang maayong pagbasa sa Biblia morag magpakita nga daghan ang mga Israelita nga wala mouban ni Moises sa kamingawan sa Cades. Gani, nag-una sila ni Josue sa Palestina subay sa habagatang bahin; miokupar na ang uban sa kabungtoran sa Moab (Num 32).

Misulod ug mipuyo didto nga malinawon ang mitabok sa Jordan sa panahon ni Josue. Dala ang mga tolda ug karnero, nanimuyo sila sa kabungtoran libot sa kinotahang mga syudad nga Kananeo. Wala sila mopuyo sa kapatagan, kay didto na man ang mga Kananeo nga mas lig-ong nagkahugpong. Hinuon, dunay pagbinayloay tali nila ug sa mga mag-uumang Kananeo. Ug kay mas milambo man ang Kananeong kultura, may daghan sa mga Israelita nga nasuyop ug misagop sa ilang tradisyon ingon man sa pagsimba sa mga diosdios sa mga Kananeo nga nakapamiligro nga mahanaw sila isip katawhan.

Miluwas sa Israel ang mga kursonado nga uban ni Josue nakahukom sa pagbuntog sa Canaan. Dili ta uyon sa paggamit nilag kusog ug kabangis. Apan nagsunod lang sila sa laraw sa Diyos, ginamit ang pamaaging naandan adtong panahona. Ang kasyudaran ug ang mga harihari sa Canaan (nga mga dakudako lang sa gagmayng lugar) wala magkahiusa busa, wala maglisod ang mga manggugubat ni Josue sa pagbuntog nila. Tungod ini, naisa ang nasodnong kaamgohan sa Israel. Gisugdan nila ang inanayng pag-angkon sa Yuta sa Saad. Tahas ni nga malipayog katumanan human sa 200 ka tuig ubos sa pagpangulo ni David.

Ang kasagarang nahitabo maoy nga nakamugna ang malimbasugong minoriya og kasaysayan. Kon maghisgot ta sa Simbahan ug sa tahas ini sa kalibotan, makahisgot ta labi na ining gagmayng pundok sa mga magtotoo. Kadaghanan nagapos ni sa naandang gawi ug wala makaamgo sa ilang misyon. Sa samang paagi, makahisgot tag kalihokan sa kalingkawasan, apan dyotay ra ang naglihok ug nagpuyo ining panglantawa ug paglaoma. Bisan pa ini, kining gagmay ug militanting pundok mao hinuoy makaduso sa masa sa katawhan sa unahan. Mao ni ang nahitabo sa Israel. Human sa 500 ka tuig gikan ni Josue, gihipos sa mga propeta ang kasulatan mahitungod sa ilang kadaogan, ug namugna kining basahona. Wala sila mag-asoy sa kompleto ug tukmang mga hitabo sa kasaysayan. Nagpahinumdom lang sa nakatabang sa pag-umol sa Israel isip nasod. Busa, dili ta magpadala sa giingon dinhi nga “ang tanang Israelita” nakig-away uban ni Josue o nga gibuntog ni Josue ang Palestina sa pagpatay sa tanang lumolupyo. Ang Josue nagsaysay og gagmayng mga butang nga nakamugna og dakong kasaysayan nga nasinati sa katawhan sa Israel.

Translation: Spanish

EL SIGLO DE JOSUÉ

La misión de Moisés se había acabado en el monte Nebo. Como lo vimos en el Deuteronomio, Moisés había sido llamado por Dios para guiar al pueblo y hacer que “subiera” desde la esclavitud de Egipto hasta las puertas de la Tierra Prometida. El pueblo está pues allí, frente a esa tierra que Dios le da en herencia y en ese momento es Josué, el primer Jesús (pues Josué y Jesús en hebreo tienen la misma grafía) quien va a introducir al pueblo en el la tierra prometida.

Un pueblo de emigrantes

Hablar de pueblo es mucho decir. En efecto, todavía no se trata más que de algunos clanes guiados por Moisés a través del desierto y que sin duda se han incrementado con nuevos elementos con los cuales se encontraron en el lugar santo de Cadés-Barne. Por pocos que hayan sido estos nómadas confiados ahora a Josué, llevan consigo una experiencia de una riqueza tal que se transformará, después de reunirse con otras tribus que no habían abandonado la Palestina, en la herencia espiritual de todos.

Frente a los cananeos que habitaban las ciudades y cultivaban las tierras de los alrededores, estos nómadas toman poco a poco conciencia de su originalidad y de su identidad. El que se reveló a Moisés en el Sinaí y que multiplicó las maravillas a favor de los fugitivos de Egipto, Yavé-Dios, hizo una alianza con este pueblo de nómadas, con estas tribus de beduinos. Les dio su ley al mismo tiempo que su promesa. En adelante serán el pueblo que él se eligió y él será su Dios. Es durante este período de Josué y de los Jueces cuando se constituirá realmente el pueblo de Israel.

Sin embargo, por muy colmados que se sientan por Yavé, estos nómadas no pueden dejar de sentir admiración por los cananeos en medio de los cuales viven. Los historiadores nos dicen que este período del segundo milenio antes de Cristo es el período más prestigioso de la historia de Palestina en el plano cultural. Frente a las ciudades cananeas con sus fortificaciones, sus templos y sus palacios con artesonado de cedro, y decorados con incrustaciones de marfil, el nivel de vida de los nómadas parecía muy pobre. El mismo contraste se daba en el plano religioso: los cananeos de las ciudades multiplicaban sus celebraciones, fiestas y ritos a la vista de los beduinos que no tenían ni siquiera templo.

La tentación es grande, y tanto los libros de Josué y de los Jueces como los de Samuel y de los Reyes no cesarán de mostrarnos con cuánta facilidad el pueblo de Israel se dejaba arrastrar. Atraído por esa civilización brillante, abandona al mismo tiempo sus costumbres propias y su fe para adoptar los cultos de los habitantes del país. Durante todo el período de la realeza los profetas no dejarán de recordar al pueblo las exigencias de la alianza y de la fidelidad a Yavé.

La verdad sobre la conquista

Un pueblo seducido por la cultura cananea, hombres de Dios que resisten proclamándole el llamado a la fidelidad, tal es el conflicto permanente que nos presentan los textos de la Biblia con respecto a este período. El libro de Josué parece que nos presentara una conquista sistemática del país llevada a cabo por Josué a la cabeza de las tribus; sin embargo las cosas debieron suceder de manera muy distinta.

La gente de las ciudades y los nómadas eran muy diferentes, y la obligación que tenían unos y otros de cohabitar en un mismo territorio, no impidió que hubiera conflictos, unas veces eran los cananeos los que ganaban, otra, los nómadas. Con el tiempo, las tribus fueron imponiendo su ley a los antiguos habitantes del país, y en la época de Saúl, los nómadas de otrora, convertido en citadinos a medida que pasaban los años, se habían apoderado del poder en el país. David primero, y después Salomón deberían confirmar esta situación.

Las minorías activas son las que hacen la historia. Cuando hablamos de la Iglesia y de su impacto en el mundo, no se trata a veces más que de una minoría de creyentes. Los grupos de profetas que, varios siglos después de Josué, recopilaron las tradiciones y los documentos sobre la conquista, no pretendieron entregarnos una historia exacta y completa de aquélla. No nos dejemos engañar por el aspecto triunfador de estos relatos en que todo Israel obtiene junto a Josué victorias asombrosas: el libro de Josué narra pequeñas cosas que constituyeron una gran historia.

EL LIBRO DE JOSUÉ Y SUS AUTORES

Cuando se redactó el presente libro, la historia de Josué se perdía en un pasado del que ya se habían olvidado muchos detalles, sin embargo, bastaban algunas imágenes y recuerdos para ilustrar la vocación del pueblo de Dios y el sentido de sus aventuras.

Josué inaugura la serie de libros que la Biblia hebraica llama Profetas Anteriores, entendiendo por este título que estos libros históricos nos hablan de una historia que comenzó bastante antes que los profetas, pero que fueron pensados y compuestos en las cofradías de profetas. Toda la serie que lleva desde Josué a los libros de los Reyes forma en realidad una unidad con la reflexión del Deuteronomio. Hoy día se habla habitualmente de historia Deuteronomista para designar este conjunto.

El libro de Josué se compuso en gran parte en los últimos tiempos del reino de Judá. Entonces la idea de que la tierra de Palestina es el gran don de Dios a su pueblo y la señal de su alianza, invitaba a constatar en el pasado una correspondencia entre las conquistas y la fidelidad a la alianza, entre las infidelidades y el fracaso.

El autor ha conocido el tiempo de Josué a través de múltiples fuentes: tradiciones orales muy maltratadas, sin duda, a causa de los 500 años transcurridos; documentos conservados tal vez en los santuarios antiguos de Israel, como el de Guilgal, y documentos sobre el catastro de las tribus que databan de la época real.

El libro debe de haber sido retocado en tiempos del exilio de Babilonia. Fue entonces cuando intervinieron los sacerdotes y en muchos de sus pasajes impusieron otra interpretación, acentuando al mismo tiempo el carácter litúrgico de los acontecimientos importantes.

Introduction to Nahum (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Nahum prophesied when the Assyrian power was collapsing, at the death of Ashurbanipal, the last king in 626. In 612 the Medes and Babylonian allies attacked and destroyed Nineveh, the capital of the Assyrians. Even before that, however, the Assyrians were losing their control over the people whom they had enslaved and who thoroughly hated them. The Jews were among them. Nahum’s poems show the heart of a patriot who believes that the Lord governs the history of the nations.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

纳鸿在亚述面临灭亡，也就是在末代君王亚述巴尼帕耳（公元前626年）过世时作出预言。公元前612年玛待和巴比伦联军攻打并摧毁了亚述人的首都尼尼微。但是早在被毁灭之前，亚述人已经不再能控制他们所奴役的人民，这些人也都恨透了亚述人，其中也有犹太人。纳鸿的诗歌表现出一位爱国主义者的内心，他相信天主统治着子民的历史。

Translation: Tagalog

Nagpropesiya si Nahum habang pabagsak na ang kapangyarihang Asirio, sa pagkamatay ni Asurbanipal na pinakahuling hari nila sa taong 626. Sa taong 612 naman, nilusob ng mag-kakamping mga Babilonio at mga Medo ang Ninive na kapitolyo ng mga Asirio, at winasak iyon. Pero bago pa man ito nangyari, unti-unti nang nawawala ang paghahari ng mga Asirio sa mga bayang kanilang inalipin at may matinding galit sa kanila. Kasama sa mga bayang ito ang mga Judio. Masasalamin sa mga tula ni Nahum ang puso ng isang makabayan na naniniwalang ang Panginoon ang namamahala sa kasaysayan ng mga bayan.

Translation: Cebuano

Si Nahum nanagna diha nga ang gahom sa Asiria nagkahugno, sa kamatayon ni Ashurbanipal, ang kataposang hari sa tuig 626. Sa tuig 612, ang alyansa sa taga Media ug taga Babilonia misulong ug miguba sa Ninive, ang kapital sa Asiria. Hinuon, bisan sa wala pa ni moabot, ang mga Asirio nawad-an na sa gahom pagkontrolar sa mga tawo nga ilang giulipon, ug nasilag nila pag-ayo. Ang mga Judio usa nila. Ang mga balak ni Nahum nagpakita sa kasingkasing sa bayani nga nagtoo nga ang Diyos ang nagmando sa kasaysayan sa katawhan.

Translation: Spanish

Nahúm profetizó cuando el poderío asirio se venía abajo, a la muerte de Asurbanipal, su último rey, el año 626. En el año 612 los aliados medos y babilonios atacaron y destruyeron a Nínive, capital de los asirios. Pero ya antes de esa fecha los asirios habían ido perdiendo su dominio sobre los pueblos que esclavizaban y que les tenían odio profundo. Entre esos pueblos estaban los judíos. Los poemas de Nahúm reflejan el corazón de un patriota que cree que el Señor gobierna la historia de los pueblos.

Introduction to Judith (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The Book of Judith is an edifying narrative (see introduction of Esther). It was inspired by records and legends of the national resistance at the time of the Maccabees.

There was a promise made by God to Abraham (Genesis 12:2-3); it is insisted upon more clearly in Leviticus 26 and Deuteronomy 28. According to this promise, God would defend his people when they were faithful to the Law, but would deliver them to their enemies whenever they did not follow the Law.

The Book of Judith (Judith means the Jewess) attempts to demonstrate that God keeps his promise.

God’s people returned from exile a short time before. They rebuilt the capital, Jerusalem, restored the Temple and the worship of God, and were resettling in the entire country. In short, they were living a period of faithfulness to God and, according to his promise, God would protect them.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

友弟德传：引言

《友弟德传》是一部启示性的书（见《艾斯德尔传》引言），它是受有关玛加伯时代的民族抵抗的记录和传说的影响而成的。

天主曾对亚伯郎许下承诺（创12:2-3），肋26章和申28章中将此说得更清楚。根据承诺的内容：当人们忠于律法之时，天主将保护子民，但当他们没有遵守律法时，天主会将子民送进敌人的手中。

《友弟德传》（“友弟德”的意思是犹太女人）想要证明天主信守了诺言。

天主的子民刚自流放中归来不久。他们重建了首都耶路撒冷，恢复了圣殿和对天主的敬拜，整个国家都在重建之中。简而言之，这段时期他们的生活是忠于天主的，天主也信守自己的诺言，对他们加以保护。

Translation: Tagalog

Judit Introduksyon

Ilang salaysay na may aral ang Aklat ni Judit (tingnan ang introduksyon sa Ester). Binigyang-buhay ito ng mga talaan at alamat ng pambansang pakikidigma sa panahon ng mga Macabeo.

May pangakong binitiwan ang Diyos kay Abraham (Genesis 12:2-3) at mas malinaw na iginiit ito sa Levitico 26 at Deuteronomio 28. Ayon sa pangakong ito, ipagtatanggol ng Diyos ang kanyang bayan kapag naging tapat ito sa Batas; subalit ibibigay niya sila sa mga kaaway kapag lumayo sila sa pagtupad sa Batas.

Sinisikap ipakita ng aklat ni Judit (ang babaeng Judio ang ibig sabihin ng Judit) sa isang salaysay na tinutupad ng Diyos ang kanyang pangako.

Kauuwi pa lamang ng bayan ng Diyos mula sa pagkatapon. Itinayo nilang muli ang Jerusalem na siyang kapitolyo, kinumpuni nila ang Templo at ibinalik ang pagsamba sa Diyos, at pinamayanan ang buong lupain. Sa madaling salita, nagkaroon sila ng panahon ng katapatan sa Diyos. At, ayon sa pangako, ipagtatanggol sila ng Diyos.

Translation: Cebuano

Ang Judit mubong nobela (basaha ang pasiuna sa Ester).

Dunay saad nga gihimo ang Diyos kang Abraham (Gen 12:2-3); klaro pa ning gisubli sa Levitico 26 ug sa Deuteronomio 28. Sumala sa maong saad, ang Diyos manalipod sa iyang katawhan kon magtuman sila sa Balaod, apan itugyan niya sila sa mga kaaway, kon dili sila mosunod sa Balaod.

Ang ni Judit (Judit nagpasabot og babaye nga taga Juda), misulay pagpakita nga gituman sa Diyos ang iyang saad.

Dili pa lang dugay nga nabalik ang katawhan sa Diyos gikan sa ilang pagkabihag. Gibangon nila pag-usab ang Jerusalem, lakip ang Templo; gibalik nila ang pagsimba sa Diyos ug gipuy-an ang tibuok nasod. Sa laktod, nagpuyo sila nga maunongon sa Diyos sumala sa iyang saad, ug gipanalipdan sila.

Translation: Spanish

Judit y la historia

No emplearemos mucho tiempo en demostrar que toda esta historia es una ficción. Desde el primer versículo nos habla de Nabucodonosor, rey de los asirios, mientras que era rey de Babilonia y aplastó a Asiria. Los discursos de su general Holofernes son caricaturas fuera de toda realidad, y a cada instante se encuentran anacronismos.

Pero, después de haber dicho esto, está claro que el autor quiere recordarnos una verdad permanente de la historia: Dios está en contra de los poderes opresores y siempre lleva a cabo su propio plan. Este libro contiene numerosas alusiones al Exodo y los capítulos 15-16 de Judit retoman las ideas y las palabras de Ex 15. A lo largo de todo el libro, y en el mismo orden, se encuentran los diversos episodios y los diálogos del combate de David y Goliat.

Lo que estimuló al autor y que explica el carácter propio de esta nueva presentación de las victorias de Dios, parece que fue la resistencia heroica contra los invasores sirios en tiempos de los Macabeos. La victoria de Judit expresa las esperanzas del pueblo judío después de esos años tan duros que le permitieron recuperar, luego de más de tres siglos, su independencia. Ahora, no sólo los judíos han recobrado la independencia sino que también han conquistado una gran parte de Palestina: todos piensan que se acerca la hora en que Dios reunirá a su pueblo y reinará sobre las naciones.

Hay que agregar que Judit es uno de los escasos libros de la Biblia en que el héroe es una mujer. Esto lo perjudicó. Si fue excluido de la Biblia hebrea, fue en parte porque sólo se tenía su versión griega, pero tal vez molestaba también el personaje de Judit que les quitaba su monopolio a los sacerdotes y los doctores.

David y Goliat: el super-armado y el débil; el que dispone de la técnica, las armas sofisticadas y la banca internacional; el que puede difundir su verdad e imponerla a través del mundo... Y el débil, siempre despojado, acallado, tenido como culpable, a menudo segregado en las reservas y los campos de refugiados. Su fe y su perseverancia serán su fuerza (Sal 37; Lc 18,1). Habrá una hora de Dios, pero tal vez no será la venganza y las masacres con los que soñaba el autor de Judit. Pues las riendas de la historia están en las manos del que fue crucificado y resucitó, y todos serán salvados a pesar de que no saben cuál puede ser la salvación a la que Dios nos lleva.

Introduction to 1 Corinthians (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Some persons praise the first Christians as if they had been models of all virtue. In fact, there were no more miracles then than now. Here as elsewhere, Paul addresses men and women living in a world as real as our own. Corinth had its own particular character among the Mediterranean cities. Situated on a tongue of land separating two gulfs, it had the best part of its privileged site. The two ports of the east and west had been joined by a kind of paved way on which boats were pulled by means of enormous wagons drawn by bullocks. This spared sailors having to detour to Greece by the south: a very long voyage at the time and very dangerous. Obviously it had to be paid for; this financially benefited the town; it also needed labor which meant many slaves. The city had a sanctuary dedicated to the goddess Aphrodite, the goddess of “love” for the Greeks, around which had developed (with the help of money) a prostitution that had nothing sacred about it other than its name. The prostitutes were counted in the thousands. Quite near Corinth, there was a sportive celebration—rather similar to the Olympic Games of our day—every two years. This drew large crowds of people. We notice in these two letters of Paul very clear allusions to these different aspects of Corinthian history: slavery, prostitution, stadium sports.

In Corinth, there existed a dynamic, though not well ordered Church, composed of Jews and Greeks converted by Paul. Many of them were in danger of returning to the vices of their former lives, once the enthusiasm of their first years as Christians had worn off. Those responsible in the Church apparently were not capable of dealing with many problems: internal divisions and doubts about faith. They therefore called upon Paul, who wrote the present letter, because he could not interrupt his work in Ephesus.

We notice the authority with which Paul, from afar, leads the Church in the name of Christ; also his manner of teaching: before answering any question, he reasserts the foundations of the faith.

The Corinthians, in the midst of a pagan world, were concerned about matters that are again relevant in our times:

– about celibacy and marriage,
– about living together with those who do not share the Christian faith,
– about conducting the assemblies, for both the celebration of the eucharist and the use of “spiritual gifts,”
– about the resurrection of the dead.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

有些人赞美早期的基督徒为所有美德的典范。实际上当时的奇迹并不比现在更多。像在其它地方一样，保禄在这里向众人发言，这些人生活的世界与我们现在的并没有什么区别。在地中海沿岸的城市中，格林多有它自己的特殊性：地处两个海湾中的舌形陆地，地势极好。东西两港由一条平坦大道连结，船只则由无数的公牛拉动，取大道为捷径，从一港至另一港，这样水手们就不再航船途径南部的希腊了，因为那里航程既长又危险。显然取道陆地要付钱，格林多就是靠这经济来源发家致富的。它也需要许多劳动力，其实都是奴隶。城里有一座献给爱神阿弗罗蒂特的神庙，因为有这座神庙，再加上金钱的帮助，卖淫业肆无忌弹地篷勃发展起来，妓女人数逾千。格林多附近有个体育运动的庆祝活动，每两年举行一次，颇似如今的奥林匹克运动会，每当彼时观众云集。我们可以注意到在保禄的这两封书信中，作者非常清楚地指出了格林多的许多与众不同的方面：奴隶制、卖淫业和体育运动。

在格林多存在着一股动力，所以在那里的教会虽非健全但充满活力，这是由因了保禄而皈依的犹太人和希腊人所组成的。早期的基督徒一旦热情消逝，就都面临回到以前罪恶生活的危险。那些负责教会事务的人，对于许多问题显然都无法处理：如内在的分化和对信仰的怀疑等等。他们因此求助于保禄，后者便写下了这封信，因为他不能中断在厄弗所的工作。

我们注意到来自远方，以基督之名领导教会的保禄所采取的权威态度以及教诲方式，在回答任何问题之前，他必先着重肯定信仰的基础。

格林多人处于外教人的世界中，关心着与我们这个时代几乎相同的问题：

1）独身和婚姻；
2）如何与非基督徒共同生活；
3）集会的安排，包括感恩的举行和“神恩”的利用；
4）死者的复活。

Translation: Tagalog

Hangang-hanga ang ilan sa atin sa mga unang Kristiyano na para bang sila na ang pinakahuwaran ng lahat ng kabutihan. Pero ang totoo’y pareho lamang sila noon sa atin ngayon.

Sa pagkakataong ito, tulad sa iba pang lugar, mga taong tulad natin ang kausap ni Pablo. Naiiba ang Corinto sa iba pang mga siyudad sa Mediterraneo sapagkat nasa pagitan ito ng dalawang golpo kaya naman napakaganda ng lokasyon nito. May dalawang daungan ito, isa sa silangan at isa sa kanluran, na pinagdugtong ng malasementadong daan kung saan “itinatawid” ang mga barko na sakay sa malalaking karitong hila ng mga baka. Kaya hindi na maglalayag pa patimog sa Gresya na mahaba at mapanganib na paglalakbay. May bayad siyempre ito. Malaki ang naitulong nito sa pananalapi ng bayan at nangailangan din ito ng maraming trabahador, ibig sabihi’y mga alipin. Sa lunsod ay may templong nakatalaga para sa diyosang si Aphrodite na siyang diyosa ng pag-ibig para sa mga Griyego. At sa templong iyon, at dahil na rin sa pera, lumaganap ang “sagradong” prostitusyon, na walang anumang sagrado liban sa pangalan nito. Libu-libo ang mga prostituta.

At malapit sa Corinto, may palaro namang idinaraos tuwing ikalawang taon na halos kapareho ng ating Olympic Games. Marami ang pumupunta roon. Mapapansin natin sa dalawang sulat na ito ni Pablo ang mga deretsahang pagtukoy niya sa iba’t ibang aspektong ito sa kasaysayan ng Corinto: ang pagkakaroon ng mga alipin, prostitusyon at palaro sa istadyum.

Bunga ng pangangaral ni Pablo, nabuo ang Iglesya sa Corinto na binubuo ng mga Judio at mga Griyego. Masigla ang pamayanang ito ngunit medyo magulo. Marami sa kanila ang nanganganib bumalik sa dati nilang mga bisyo pagkalipas ng sigasig ng mga unang taon sa pagkakristiyano. At mukhang hindi kayang harapin ng mga responsable sa Iglesya ang gayon karaming problema: ang pagkakahati-hati at pagdududa sa pananampalataya. Kaya dumulog sila kay Pablo na sumulat ng liham na ito sapagkat hindi niya maiiwan ang kanyang gawain sa Efeso.

Mapapansin natin ang kapangyarihan ni Pablo sa pamumuno niya sa Iglesya sa ngalan ni Kristo, kahit na sa malayo. Gayon din naman sa kanyang pagtuturo: bago sagutin ang anumang tanong, inilalahad muna niyang muli ang mga saligan ng pananampalataya.

Sa gitna ng paganong daigdig, mga bagay na may kinalaman din sa ating panahon ang pinoproblema ng mga taga-Corinto noon:

– ang tungkol sa di-pag-aasawa at pag-aasawa,
– ang pamumuhay sa piling ng mga di-Kristiyano,
– ang mga pagtitipon para sa pagdiriwang ng eukaristiya at paggamit ng mga “kaloob na espirituwal,”
– ang pagkabuhay ng mga patay.

Translation: Cebuano

Ang unang kristyanos gidayeg sa uban isip modelo sa tanang balaanong hiyas. Apan sa pagkatinuod ang mga milagro kaniadto dili mas daghan kay sa karon.

Syudad nga mauswagon ang Corinto, apan puno sa kahugawan. Ang mga Judio ug Griyego nga nakabig ni Pablo nakapabarog didto og simbahang aktibo, apan dili maayong pagkadumala. Daghan kaayo ang may hilig gihapon pagbalik sa daang mga bisyo labi na dihang miawop ang kadasig sa unang kristyanos. Ang mga responsabli pagdumala sa Simbahan dili maantigong moatubang sa daghang problema sama sa pagkabahinbahin ug sa mga pagduhaduha sa pagtoo. Mao nga nagpakitabang sila ni Pablo. Busa, nagsulat siya; dili niya kabiyaan ang iyang buluhaton sa Efeso.

Makita dinhi ang awtoridad ni Pablo paggiya sa Simbahan sa ngalan ni Jesus bisag tua siya sa layo. Duna siyay pamaagi pagtudlo: sa dili pa tubagon ang mga pangutana, ipadayag una ang sukaranan sa pagtoo.

Taliwala sa paganong kalibotan, ang taga Corinto nag-atubang og mga problema sama sa sagad tang ikahinagbo sa atong panahon:

– ang mahitungod sa pagminyo o sa pagpabiling dalaga o ulitawo;
– ang mahitungod sa pagpuyo uban sa lahig pagtoo;
– ang mahitungod sa pagtigom alang sa pagsaulog sa Eyukaristya ug paggamit sa mga espirituhanong gasa; ug ang mahitungod sa pagkabanhaw sa minatay.

Translation: Spanish

Algunos hablan de los primeros cristianos como si hubieran sido modelos de todas las virtudes. La primera carta a los Corintios nos hará ver que los creyentes de los primeros tiempos tenían sus debilidades como nosotros y que la fe no había eliminado el peso de las realidades humanas.

Corinto tenía su propia fisonomía entre las ciudades del Mediterráneo. Situada en una franja de tierra que separa dos golfos, se había aprovechado de su situación privilegiada. Los dos puntos del este y del oeste se habían unido por una especie de camino enlosado por el cual se tiraba de los navíos por medio de enormes carros arrastrados por bueyes. Así los marinos se ahorraban de dar la vuelta a Grecia por el sur. Pero había que pagar, lo que significaba una importante entrada para la ciudad; el transporte exigía además abundante mano de obra, lo que para la época significaba muchos esclavos.

La ciudad poseía desde tiempo muy antiguo un santuario consagrado a Afrodita, la «diosa del amor» según los griegos, en cuyo derredor se desarrollaba —y para eso siempre había plata— una prostitución que de sagrada no tenía más que el nombre. En tiempos de Pablo las prostitutas se contaban por millares.

Muy cerca de Corinto se celebraban cada dos años competencias deportivas, parecidas a los juegos olímpicos actuales, que también atraían gran cantidad de gente.

Se advertirán en estas dos cartas de Pablo alusiones muy claras a estos diferentes aspectos de Corinto: el dinero, la esclavitud, la prostitución y los juegos del estadio.

En Corinto judíos y paganos convertidos por Pablo formaban una Iglesia dinámica, aunque poco ordenada. Después del entusiasmo de los primeros años, muchos se habían dejado llevar por los vicios y por las costumbres paganas, y los responsables de la comunidad se sentían impotentes para hacer frente tanto a esas dificultades y también a las divisiones internas o dudas respecto a la fe. Hicieron pues un llamado a Pablo. Retenido en Efeso por su trabajo apostólico, les envió esta carta como respuesta.

Llama la atención tanto la autoridad con que el apóstol se dirige a la Iglesia en nombre de Cristo, como su manera de enseñar, pues antes de responder directamente a una cuestión, comienza siempre por reafirmar las bases de la fe. Las dudas de los Corintios, sumidos en un mundo pagano, se referían a temas que son aún hoy de actualidad o que se discuten entre nosotros:

— el celibato y el matrimonio;
— los problemas de coexistencia con los no creyentes;
— el orden de las reuniones de la Iglesia, tanto para la celebración de la Eucaristía como para el ejercicio de los «dones espirituales»;
— la resurrección de los muertos.

Introduction to Lamentations (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Following the fall of Jerusalem and the horrendous things that took place there, believers try to understand. They are not complaining; they see the ruins as deserved punishment for their many excesses and constant rejection of God’s warnings. Yet, they know that the Lord loves his people: they believe this, feel it and proclaim it.

When the exiles returned to Jerusalem, they may have gathered to pray together on the ruins of what had been the Temple, and taken turns with these laments. Later they continued yearly to pray them on the date of the catastrophe, and much later the Church adopted the custom of using them in the days she remembers the death of Jesus.

In the Lord’s Passion, the believer sees the sum total of the suffering and anxiety of humankind. These poems help us to look with the same compassion on the suffering of Christ and the suffering of the destitute. They will help us to unite the vision of universal pain with the sense of human sinfulness and responsibility.

A Jewish tradition attributes these poems to Jeremiah. They do seem to manifest a spirit very similar to his.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

哀歌：引言

在耶路撒冷沦陷、恐怖惊人的事相继发生后，信徒们试着想要理解其中的原因。他们并没有抱怨，他们知道圣城的毁灭是因为自己过度的放纵，而且不断地拒绝天主的警告所应得的惩罚。他们知道雅威爱祂的子民：他们相信这点，感受这点，并宣告雅威的爱。

在流放者返回耶路撒冷后，他们可能聚集在曾经是圣殿的废墟上祷告，并轮流使用这些哀歌为祷文。后来，他们每年在灾难日都祈祷纪念，再后来，教会则习惯使用这些哀歌来纪念耶稣的圣死。

信徒从雅威的受难中看到了人类苦难和焦虑的极限。这些诗歌帮助我们将耶稣的受苦和许多遭受折磨的人的苦难联系起来。同时也有助于我们将普世痛苦的景象和人类的罪恶及责任结合起来。

犹太传统认为这些诗是耶肋米亚所作，这些作品在精神上确实非常接近耶肋米亚的作品。

Translation: Tagalog

Sinisikap unawain ng mga nananampalataya ang pagkawasak ng Jerusalem at ang kasunod nitong mga kakila-kilabot na mga pangyayari. Hindi sila nagrereklamo. Itinuturing nilang karapat-dapat na kaparusahan ito para sa marami nilang kaguluhan at sa patuloy na pagtanggi sa mga babala ng Diyos. Gayon pa man, alam nilang mahal ni Yawe ang kanyang bayan. Pinaniniwalaan nila ito, nararamdaman, at ipinahahayag.

Nang bumalik sa Jerusalem ang mga itinapon, malamang na nagtipon sila para manalangin nang sama-sama sa guho ng dating Templo at halinhinan nilang binigkas ang mga panaghoy na ito. Pagkatapos, ipinagpatuloy nila ang pagdarasal nito taun-taon sa petsa ng malaking kapahamakang iyon. At nang lumaon, nakaugalian na ng Simbahang gamitin ang mga Panaghoy para gunitain ang pagkamatay ni Jesus.

Sa Pasyon ng Panginoon, nakikita ng nananampalataya ang pagkakatipon ng mga pagdurusa at dalamhati ng sangkatauhan. Tinutulungan tayo ng mga tulang ito na pagbuklurin sa iisang pagdamay ang mga pagdurusa ni Kristo at ang matinding paghihirap ng napakaraming nagdurusa. Tutulungan din tayo nitong pag-isahin ang pananaw sa paghihirap ng santinakpan at ang kahulugan ng kasalanan at responsibilidad ng tao.

Ipinapalagay ng isang tradisyon ng mga Judio na galing kay Jeremias ang mga tulang ito. At nalalahad nga sa mga ito ang isang diwa na katulad ng sa kanya.

Translation: Cebuano

Human sa pagkapukan sa Jerusalem ug sa makahadlok nga panghitabo, ang mga magtotoo naningkamot sa pagsabot ining tanan. Wala sila magreklamo; gitan-aw nila ang mga kadaot isip silot sa daghan nilang kalapasan ug sa makanunayon nilang pagsalikway sa mga pahimangno sa Ginoo. Gani, nasayod sila nga ang Diyos nahigugma sa iyang katawhan: mitoo sila, mibati, ug misangyaw ini.

Sa pagbalik sa mga bihag didto sa Jerusalem, tingali nagkatapok sila sa pag-ampo sa naguba nga Templo, ug nagpulipuli sa pagpadayag sa mga pagbangotan. Sa kadugayan, ila kining gipadayon sa matag tuig sa petsa sa pagkapukan, ug sa kadugayan, ang Simbahan naanad sa kustombre sa paggamit ini sa paghinumdom sa kamatayon ni Jesus.

Sa Pasyon sa atong Ginoo, may magtotoo nga nakakita sa kinatibuk-an nga pag-antos ug kahingawa sa katawhan. Kining maong mga balak makatabang sa paghiusa sa kasakit ni Cristo ug sa kakabos sa kadaghanan nga nag-antos, sa susamang pagbati. Makatabang ni sa pakighiusa sa panan-awon sa kalibutanong kasakit ug sa diwa sa tawhanong kasal-anan ug katungdanan.

Adunay tradisyon sa Judio nga nagpunting kang Jeremias ining maong mga balak. Nagpadayag ni sa espiritu nga pareho sa iyaha.

Translation: Spanish

Después de la ruina de Jerusalén y de las cosas horrendas que sucedieron en esta ocasión, los creyentes tratan de comprender. No se quejan, ven la ruina como castigo merecido por los muchos desórdenes y por el constante rechazo de las advertencias de Dios. Y, sin embargo, saben que Yavé ama a su pueblo, lo creen, lo sienten y lo afirman.

Cuando los desterrados volvieron a Jerusalén, muy posiblemente se reunían para orar en común en los escombros de lo que había sido el Templo, y juntos alternaban estos lamentos. Después siguieron rezándolos cada año en la fecha que recordaba la catástrofe, y más tarde la Iglesia se acostumbró a usarlos para recordar la muerte de Jesús.

En la Pasión del Señor, el creyente ve la acumulación de los sufrimientos y de las angustias de la humanidad. Estos poemas le ayudan a unir en una misma compasión los dolores de Cristo y la miseria inmensa de la muchedumbre de los que sufren, así como la visión del dolor universal y el sentido del pecado y de la responsabilidad de los hombres.

Una tradición judía atribuye a Jeremías estos poemas, que revelan un espíritu bien parecido al suyo.

Introduction to Hebrews (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

“Hebrews” was the name given to the Jews who lived in Palestine, unlike the majority who had emigrated to other countries. This letter is addressed to the first Christian communities of Palestine, formed by Jews — by race –- who had been persecuted and punished and whose possessions had even been confiscated, all because they had become followers of Christ. They no longer had anything in this world and they had to encourage one another with the assurance that, at the conclusion of their exile, they would find the true Home where Jesus went after his suffering. In this way they were like their Hebrew ancestors who had lived in the desert, hoping and searching for the Promised Land.

It is helpful to know that this letter is addressed to people familiar with the Old Testament: they may well have been Jewish priests who had believed in Jesus and now were going through a serious crisis. Indeed, up until then the Temple had been their whole lives, since they were priests: they would offer sacrifices and would receive part of the sacrificed animals in payment. Now, not only had they been excluded and removed from the temple by the Jews, but Christ had replaced them. For he had come as the New Temple and the perfect victim pleasing to God, as the only Priest capable of putting people in touch with God.

He had relegated the Temple of Jerusalem and its cult to the rank of the out-moded. He, a layman had organized his Church, disregarding the priesthood of the “sons of Aaron,” the Jewish priests. The priest, he who is the link between humans and the all-holy God, was he and he alone.

So Christ had taken their work away from them, as well as their reason for being. At times, these men who had known Jesus, the man, had their doubts: was it certain that everything had changed because of him?

To confirm their faith, this letter shows them that the Jewish religion with its imposing ceremonies in the Temple of Jerusalem, was but the image of something greater. The pardon of sin and the spirit of religion – the aspiration of the entire Old Testament – was to be the work of the authentic priest of all humanity, Jesus, the Son of God. There is now no other sacrifice but his, which begins on the cross and ends in glory.

Are there not many “Hebrews” in today’s world? The sick who no longer have hope, the persecuted Christians, the people who do not accept the injustice and mediocrity of the society in which we live. Although many of them may not understand all the premises and biblical quotations in this letter, they will feel encouraged in the faith.

Besides, the word “priest” has become so important in the Church that it is useful to find here the biblical text which has gone deeper into the meaning of priesthood and its reorientation through the very fact of the sacrifice of Jesus.

This letter was written in Rome, perhaps in the year 66, when the war in which Jerusalem was destroyed was approaching. These were the last months of Paul’s life; he was imprisoned in Rome for the second time. This letter reflects Paul’s thoughts, but he did not write it. It is quite possible that the author is Apollos, mentioned in Acts 18:24-28, “a man well-versed in Scriptures” and who “proved from the Scriptures (the Old Testament) that Jesus is the Messiah.”

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

在教会初期，人们称居住在巴勒斯坦的犹太人为“希伯来人”，因为他们不同于大多数移居其它国家的犹太人。这封信是写给巴勒斯坦最早的基督徒团体的。以种族而言，他们由犹太人组成：遭受了迫害、惩罚，财产甚至被充公，这一切都是因为他们成了基督的追随者。在这个世界上，他们不再拥有任何财产。他们必须彼此鼓励，相信在放逐结束的时候，他们会找到耶稣受苦之后前往的真正家园。以此看来，他们就像曾经居住在沙漠中的希伯来祖先，期望并寻找着承诺的福地。

了解此信是写给熟悉旧约的人，对我们很有帮助。他们很可能是皈依为基督徒的犹太司祭。实际上，在此之前，因为身为司祭，他们生活的全部就是圣殿：他们献上牺牲祭品，并接受部分的奉献作为收入。但是现在他们为犹太人所驱逐，并被赶出圣殿，耶稣基督取代了他们。因为基督的降临有如新的圣殿和完美的牺牲，取悦于天主，基督是唯一能使人们与天主沟通的司祭。

耶稣废弃了耶路撒冷圣殿和它宗教崇拜的功能。他组建了自己的教会，并没有认同“亚郎后裔”的司祭，也就是犹太人的司祭们。唯有耶稣是连结至圣天主与人的司祭。基督夺走了他们的工作和存在的理由。有时候，那些认识耶稣的人会有所怀疑：难道因为他，一切真的都改变了？

这封信是为了肯定他们的信仰，让他们知道犹太人的宗教，以及其在耶路撒冷圣殿伟大的祭献礼仪，只是更伟大之事的预像：罪的宽恕与信仰的精神－所有旧约的希望，都是为人性真正的司祭－耶稣天主之子所做的工作。人类真正的司祭是天主之子耶稣，再也没有其他的祭献，只有耶稣，始于十字架，终于天堂的光荣。

当今的世界上不是有许多“希伯来人”吗？不再怀抱希望的病人，遭受迫害的基督徒，不愿意接受社会的不公和平庸，都可算是“希伯来人”。虽然他们中有许多人可能并不了解这封信中所有的许诺和圣经引句，但读之必会在信仰中受到鼓舞。

在教会中，“神父”一词非常重要。因此，文中在更深层意义上解释司祭一职的经文很有用。通过耶稣的牺牲重定了司祭的意义。

这封信反映了保禄的思想，但是执笔写作的并不是他。很可能作者是宗18:24-28所提到的阿颇罗，“他很有口才，又是圣经的权威”，并“用圣经证明耶稣就是默西亚”。

Translation: Tagalog

“Hebreo” ang pangalang ikinapit sa mga Judio na nanirahan sa Palestina, di tulad ng marami sa kanila na nandayuhan sa mga ibang bansa. Ang sulat na ito ay iniukol sa mga unang pamayanang Kristiyano sa Palestina na binuo ng mga Judio -- ayon sa lahi -- na pinag-usig at pinarusahan na. ang mga ari-arian ay sinamsam pa, at ang lahat ng ito ay dahil naging tagasunod sila ni Kristo. Wala nang nalabi pasa kanila samundong ito, at sila-sila angnagpapalakassa loob ng isa’t isa, lakip ang paniniyak na sa wakas ng pagkatapon sa kanila ay matatagpuan nila ang tunay na Tahanan na tinunguhan ni Jesus pagkatapos ng Pasyon nito. Sa ganitong paraan ay gaya sila ng kanilang mga ninunong Hebreo na nanirahan sa ilang sa pag-asa at sa paghahanap sa Lupang Pangako.

Makatutulong na malaman na ang sulat na ito ay iniuukol sa mga taong kilala ang Matandang Tipan: maaaring sila ang mga paring Judio na sumampalataya kay Kristo at dahil dito ay nagdaraan sa isang matinding pagsubok. Talaga nga, na noon, ang Templo ang kanilang buong buhay sapagkat sila ay mga pari: naghandog sila ng mga sakripisyo at tumatanggap sila ng bahagi ng mga hayop na ginawang handog bilang kabayaran sa kanila. Gayunman, ngayon ay hindi lamang sila inalis at hindi na tinatanggap sa templo ng mga Judio. kundi pinalitan na rin sila ni Kristo. Sapagkat dumating siya bilang ang Bagong Templo at ang ganap na biktima. bilang tanging Pari na may kakayahang ilapit ang tao sa Diyos.

Sa gayon ay kinuha ni Kristo sa kanila ang kanilang gawain, pati ang tanging bokasyon nila. Kung minsan, ang mga lalaking ito na nakakilala kay Jesus ay nag-aalinlangan: nagbago na nga kaya ang lahat-lahat dahil sa kanya?

Upang patunayan ang kanilang pananampalataya, ipinakikita ng sulat na ito na ang relihiyong Judio, kasama ang maluningning na mga paghahandog sa Templo ng Jerusalem ay sagisag lamang ng isang higit na dakilang bagay: ang totoong Pari sa buong sangkatauhan ay si Jesus, ang Anak ng Diyos, at ngayon. ang nariyan ay ang kanyang pagpapakasakit na lamang, na nagsimula sa krus at nagwakas sa Luwalhati ng Langit.
Hindi ba marami ring “Hebreo” sa kasalukuyang daigdig? Ang mga maysakit na wala nang pag-asa, ang mga pinag-uusig na Kristiyano. ang mga taong hindi tinatanggap ang kawalang- katarungan at ang kababaang-uri ng lipunang ginagalawan natin. Bagamat hindi nila na- uunawaan ang lahat ng batayan at pagsipi ng mga kasabihang biblikal ng sulat na ito, mapalalakas naman ang loob ng mga taong ito sa kanilang pananampalataya.

Sa Roma sinulat ang liham na ito. Marahil ay noong taong 66, nang palapit na ang pakikidigma ng Jerusalem na nagwasak dito. Noon ang mga huling buwan ng buhay ni Pablo; nabilanggo siya sa Roma sa ikalawang pagkakataon. Masasalamin sa sulat na ito ang mga kaisipan ni Pablo, bagamat hindi niya isinulat. Malaki ang posibilidad na ang awtor ay si Apollos, na binabanggit sa Gawa 18:24-28, “isang lalaking malaki ang kaalaman sa Banal na Kasulatan” at “nakapagpatunay mula sa Kasulatan (Matandang Tipan) na si Jesus ang Mesiyas.”

Translation: Cebuano

“Hebreo” ang mga Judio nga nagpabilin sa Palestina, sukwahi sa kadaghanan nga milangyaw sa ubang nasod. Kining sulata gitumong sa unang mga Kristohanong Katilingban sa Palestina. Mga Judio sila nga nag-umol ining mga katilingbana. Gipanglutos sila, gisilotan ug gani gisakmitan sa kabtangan, kay nasumosunod sila ni Cristo. Namakaluluoy ug hininginlan sila; walay gahom gawas sa panaghiusa, ug sa pagsalig nga makaplagan ra ang matuod nga Pinuy-anan diin tua si Jesus human sa pag-antos. Ining paagiha, nahisama sila sa katigulangang mga Hebreo nga nagpuyo sa kamingawan, puno sa paglaom nga nangita sa Yuta sa Saad.

Angayng masayran nga gipahinungod ni sa may kasinatian sa Daang Kasabotan; mapari sila sa mga Judio nga nakabig kang Cristo ug nagsagubang og grabing kalisdanan. Kay mga pari, nakaapektar og dako ang Templo sa ilang kinabuhi; didto, maghalad silag mga sakripisyo ug makadawat og pahat sa gisakripisyong hayop isip bayad. Karon, dili lang kay gisalikway sila sa mga Judio ug gipalagpot sa Templo, si Cristo mismo ang mipuli. Ang Bag-o siyang Templo, ang hingpit nga biktima nga makapahimuot sa Diyos; ang bugtong Pari nga makapasig-uli sa tawo ngadto sa Diyos.

Busa, gipulihan ni Cristo ang ilang mga buluhaton ug tinoohan. Apan may mga higayon nga tungod sa ilang pag-ila ni Jesus nga tawo magduhaduha sila: tinuod kaha nga nakapausab si Jesus ining tanan?

Aron paglig-on sa pagtoo, gipakita ining sulata nga ang tinoohan sa mga Judio, uban sa mabulokang mga seremonyas sa Templo sa Jerusalem, pasiuna lang sa mas labawng kamatuoran: ang lunsay nga Pari sa tanang katawhan mao si Jesus, ang Anak sa Diyos; gihimo niya ang usa ra ka sakripisyo nga nagsugod sa krus ug natapos sa Himaya sa Langit.

Daghan ba ang mga “Hebreo” sa kalibotan karon? Ang mga masakiton nga nawad-ag paglaom, ang gilutos nga kristyanos, ang dili makadawat sa mga inhustisya ug sa tipo sa sosyedad karon. Bisag daghan nila dili makatugkad sa gipamahayag ining sulata, malig-on sila ini sa pagtoo.

Gisulat ni sa Roma, lagmit sa tuig 66, sa nagsingabot na ang dakong gubot kanus-a lumpagon ang Jerusalem. Mao ni ang kataposang mga bulan sa kinabuhi ni Pablo; ang ikaduha niyang pagkabilanggo sa Roma. Dili ni sinulat ni Pablo, apan nagpadayag sa iyang mga hunahuna. Dako ang purohan nga gisulat ni ni Apolo nga gihisgotan sa mga Buhat 18:24-28; naila nga “maayong mosulti ug batid sa Kasulatan ug nagmatuod gikan sa Kasulatan nga si Jesus ang Mesiyas.”

Translation: Spanish

En tiempos de los apóstoles se calificaba de Hebreos a los judíos que vivían en Palestina, a diferencia de esa mayoría de su pueblo que había emigrado a diversos países, por todo el Imperio Romano. Esta carta está dirigida a las comunidades cristianas de Palestina que se habían formado con judíos de raza después de Pentecostés.

Como discípulos de Cristo habían sido perseguidos, y a algunos les habían sido confiscados los bienes. Ya no tenían nada en el mundo y debían darse ánimo unos a otros con la convicción de que, al fin de su exilio, encontrarían la verdadera patria a donde Jesús se había ido después de sus sufrimientos. Volvían así a encontrarse en la situación de sus antepasados hebreos que habían vivido en el desierto, aguardando y buscando una tierra prometida.

No será difícil ver que esta carta se dirige a personas familiarizadas con el Antiguo Testamento; podría tratarse de sacerdotes judíos que habían reconocido a Jesús como el Cristo y que pasaban entonces por una crisis.

Siendo sacerdotes, el Templo había sido toda su vida hasta ese momento; ofrecían sacrificios y recibían en paga una parte de los animales ofrecidos. Pero ahora, no solamente habían sido excluidos y expulsados del Templo por los judíos, sino que de cualquier modo Cristo los había reemplazado.

Creer en Cristo significaba reconocerlo como el nuevo Templo, del que el edificio sagrado de Jerusalén no era más que figura. Él, laico, había organizado su Iglesia sin tomar en cuenta el sacerdocio de los «hijos de Aarón», los sacerdotes judíos, pues él y sólo él es el sacerdote, el que pone a los hombres en contacto con el Dios santísimo.

De ese modo Cristo les había quitado tanto su trabajo como su razón de ser. Por eso a veces esos hombres, que habían conocido a Jesús en su existencia humana, habrán sentido la duda: ¿acaso todo ha cambiado a causa de él?

Para confirmar su fe, esta carta les muestra que la religión judía, con sus ceremonias grandiosas en el Templo de Jerusalén, no era más que la imagen de algo más grande. El perdón de los pecados y la religión en espíritu, aspiración de todo el Antiguo Testamento, debían ser la obra del sacerdote auténtico de toda la humanidad, Jesús, el Hijo de Dios. Ya no hay otro sacrificio fuera del suyo, sacrificio que comienza en la cruz y termina en la gloria.

¿No hay también muchos Hebreos, o personas desarraigadas en el mundo de hoy? Los enfermos que no tienen esperanza, los cristianos perseguidos, los que no aceptan la injusticia ni la mediocridad de la sociedad. Aunque muchos de ellos no comprendan todos los argumentos o las citas bíblicas que llenan estas páginas, esta carta los animará en su fe.

Por otro lado, la palabra sacerdote ha tomado una importancia tal en la Iglesia que no está de más examinar aquí el texto bíblico que ha profundizado más el sentido del sacerdocio y su reorientación por el hecho mismo del sacrificio de Cristo.

Esta carta fue escrita desde Roma, tal vez hacia el año 66, cuando se anunciaba la guerra en la que iba a ser destruida Jerusalén. Eran también los últimos meses de la vida de Pablo; él estaba prisionero en Roma por segunda vez. Esta carta no es extraña al pensamiento de Pablo, pero él no la escribió. Es muy posible que su autor haya sido Apolo, mencionado en Hechos 18,24-28, «hombre muy versado en las Escrituras y que demostraba por las Escrituras que Jesús es el Mesías».

Introduction to Ruth (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

To preserve the inheritance of each head of family and the piece of land he owned in the midst of his tribe was considered in Israel as the way to protect the dignity and the freedom of everyone. This practice of redeeming the land together with the name of the one who died without children is highlighted in the case of Ruth.

An old tradition held that among David’s ancestors, there was a foreign woman named Ruth. She protagonizes this beautiful story. These pages preserve for us scenes from the lives of the Palestinian farmers, Christ’s ancestors, as they lived for centuries. In the simple life of these peasants we find true culture, an exquisite human quality, and unconscious nobility.

A spirit of supranational openness inspires this story written around the fourth century B.C. Shortly before this, Ezra had forced the Jews to get rid of their foreign wives who might have enticed them to follow pagan religions. By contrast, here the protagonist of the story is a foreign woman. Ruth accepts the true God of Israel and she is welcomed into the community of the people of God.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

卢德传：引言

卢德传是一部充满喜悦的小说，由古代传说发展而成。主旨在于发扬超民族、超国界的美德精神。

传统上认为：在达味祖先的家谱上，有一位外邦女子，即摩阿布人卢德。

这是一部喜悦的小说：在农民简朴的生活中，我们发现了真正的文化，那就是人性的美，那在不经意中透露出的高贵品质。这本书为我们披露了巴勒斯坦农民－基督的祖先，几百年如一日的生活图景。

跨越民族、国家界限的包容精神，使这部小说诞生于公元前四世纪。在此之前不久，重组犹太团体的厄斯德拉，曾经敦促犹太人抛弃他们的外籍妻子，因为她们有可能使丈夫崇尚异教。极端犹太民族主义就此兴起。然而在这个故事中，主人公却是一位外邦女子。卢德相信并接受以色列的天主，她被天主子民的团体接纳。

Translation: Tagalog

Matatagpuan natin sa aklat ni Ruth ang isang matandang tradisyon na binuo sa anyo ng isang kahali-halinang nobela. Layunin nitong itaguyod ang pagiging bukas ng isang bansa sa iba.

Ayon sa isang matandang tradisyon, may isang banyagang babaeng kabilang sa mga ninuno ni David - si Ruth, na babaeng Moabita.

Isang kahali-halinang nobela. Makikita natin sa simpleng buhay ng mga magbubukid ang isang kulturang dalisay, isang pagkataong katangi-tangi, at isang kadakilaang di-kinukusa.

Iniingatan ng mga pahinang ito para sa atin ang buhay-buhay sa loob ng mga dantaon ng mga Palestinong magbubukid na mga ninuno ni Kristo.

Binibigyang-buhay ng diwa ng pagkabukas ng isang bansa sa iba ang kuwentong ito na sinulat mga ikapat na dantaon bago kay Kristo. Hindi pa natatagalan nang obligahin ni Esdras ang mga Judio na palayasin ang kanilang mga dayuhang maybahay na maaaring makaakit sa kanila sa mga relihiyon ng mga pagano. (Si Esdras ang muling bumuo sa pamayanan ng mga Judio.) Nagbunga ito ng labis at saradong nasyonalismo. Subalit sa pagkakataong ito, isang banyagang babae ang bida ng kuwento. Tinatanggap ni Ruth ang tunay na Diyos ng Israel at tinatanggap naman siya sa komunidad ng bayan ng Diyos.

Translation: Cebuano

Ang Ruth karaang tradisyon nga gipalambo samag makalingaw nga nobela. Ang katuyoan mao ang pagpatunhay sa malukpanong diwa sa pagkabukas.
Ang karaang tradisyon nagsaysay nga dunay katigulangan ni David nga langyawg kaliwat, si Ruth ang babaye sa Moab.

Makalingaw nga nobela. Sa yanong kinabuhi sa mga mag-uuma, makita ang matuod nga kultura, ang talagsaong kinaiya nga tawhanon, ug ang dili tinuyo nga kahamili. Kining maong basahon nagbilin kanatog mga talan-awon sa kinabuhi sa mga mag-uumang Palestino, gikan sa kapid-an ka siglo nilang pagpuyo. Sila ang katigulangan ni Jesus.

Ang malukpanong diwa sa kabukas nakadasig sa pagsulat ining istorya, mga upat ka siglo sa wala pa si Cristo. Panahon ni nga hapit na ipabarog pag-usab ni Esdras ang katilingban sa mga Judio, diin iya silang gipugos sa pagpakigbulag sa langyaw nilang mga asawa, nga makakabig nila sa pagpasakop sa paganong mga tinoohan. Niining panahona mikaylap ang hiktin ug nasobrahan nga nasyonalismo sa mga Judio. Ang nakasukwahi ining maong istorya mao ang babayeng langyaw, ang bida. Gidawat ni Ruth ang matuod nga Diyos sa Israel, ug gidawat sab siya isip sakop sa katilingban sa katawhan sa Diyos.

Translation: Spanish

El libro de Rut es uno de esos que se leen sin dificultad como si fuera una novela. La historia está situada en tiempos de los Jueces, pero algunos opinan que lo esencial del relato es una creación tardía: el autor habría escrito en el siglo IV antes de nuestra era como una reacción contra las leyes de Esdras que separaban a los judíos de los demás pueblos y prohibían especialmente los matrimonios mixtos.

La historia se sitúa en una época sin muchos marcos ni instituciones. En aquel tiempo, “sólo Dios reinaba en Israel” (Jue 17,6; 18,1), lo que quiere decir que cada cual hacía lo que quería. Era un tiempo de gran libertad tanto para el bien como para el mal. Más tarde se lo considerará como un tiempo de ignorancia, pero el autor valoriza aquí las riquezas escondidas de los seres sencillos para quienes Dios no es un desconocido.

El libro de Rut pertenece a la categoría de los que prescinden sin dificultad del Templo, de los sacerdotes y de las querellas religiosas: para los héroes de esta historia lo esencial de la vida y de la relación con Dios se da en otra parte. En realidad, y esto vale incluso para los profesionales de la religión, la vida diaria nos pone ante una serie de elecciones a las que podemos responder de maneras muy distintas. Dios nos reconoce en determinadas decisiones más personales y atrevidas que, siendo nuestras, también fueron obra de Dios.

Rut no siguió los consejos de su suegra Noemí que le pedía que no se sacrificara inútilmente, sino que rehiciera su vida. Ella apostó por una opción más arriesgada, quedarse con Noemí sin más seguridad que su buena estrella. Escogió la fidelidad, y el Dios de Israel que es ante todo veraz y fiel, le reservó un lugar de elección en su obra de salvación: sería uno de los antepasados del Salvador.