Introduction to 1 Chronicles (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

When the Sacred books began to be organized, the Mosaic books were followed by a history of Israel that went from the Book of Joshua to the Book of Kings. Their authors shared the prophets’ views that were also those of Deuteronomy: God made a covenant with Israel, gave it the land, provided that Israel would remain faithful to the covenant. In the course of the centuries, there were more and more infidelities and this is why the two kingdoms, Israel and then Judah, lost their land. Yet, after the disaster, there was still hope. God did not go back on his promise: the land of Palestine and the Temple of Jerusalem remain at the center of God’s plan and the conversion of the people will usher in a new age.

In the fifth century, this hope encouraged those who were returning from the Exile, as well as the last prophets. Then, with Zerubbabel, Nehemiah and Ezra, the Temple and the city were rebuilt and the cult was reorganized. Time was passing by and the Jewish community was getting used to being just a province of the Persian Empire: it was satisfied with having imposed its own identity under the leadership of its priests. This is when the books of the royal period seem dated.

People no longer expected anything from the kings and priests had full authority… There was no interest in the history of the kingdom but rather, in the roles that priests had in it. The Mosaic books were rewritten to put the laws dealing with worship in the first place and this type of work continued until the contemporary period, that is to say, Ezra’s reform. The history of Israel will take its readers from Moses, who foresaw everything, to Ezra, who reformed everything, by way of holy King David who established the liturgy.

The Book of Chronicles was written in this setting. The book is full of genealogies since the religious status of priests depended on their family of origin. Therefore, we should not be surprised by the fabulous genealogies at the beginning of the book. It is full of extraordinary numbers (this was also the case of Numbers with the 600,000 men of Exodus). This history is only interested in the Kingdom of Judah as it ignores or condemns a priori everything the others tribes of Israel had experienced.

Did the authors want Chronicles to replace the previous books that we have mentioned? God did not allow that to happen and Chronicles simply completed Samuel and Kings. They even preserved strange traditions that the latter ignored. At times, they show the narrow-mindedness that characterizes people who live for one or two principles. But they also offer us a grandiose vision of the worship of God, a people’s prayer and the conviction that this chosen people can and must have its own identity. Among other things, we will notice this conviction: unity constitutes both the richness and the first obligation of the people of God, that is to say, the condition for our obedience to God to be authentic. This assertion is still valid for the Church of Christ.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

编年纪上：引言

现在分为上下两篇的《编年纪》，很可能成书于公元前四世纪，在犹太人遭流放归来之后。与本书同时写成的有《厄斯德拉书》和《乃赫米雅书》，试比较《编年纪》最后几节的文字与《厄斯德拉书》的开篇叙述。

本书就如同第二次的尝试：再次讲述从元始到犹太王国时期的圣史。第一次的尝试已在列王和先知时代进行过了。本书囊括的范围更加广泛，我们可以在先前的几本书，从《创世纪》一直到《列王纪》中读到。《编年纪》的作者再一次叙述过去的事件和回忆，是为了告诉人们：犹太人民的未来取决于他们对梅瑟律法是否忠诚；对敬拜的法规是否遵循。

当时已不复存在一个独立的犹太国家，只能说它是波斯帝国里的一个自治省。人民对“神权统治”的渴望在升腾，也就是说，人民渴望天主的王国，一个由司祭借天主的名统治的国家。人民试图忘记给他们留有足够自由空间的波斯行政官员，而组织起一种围绕圣殿和梅瑟律法的国家生活。他们期待着“达味之子”的到来。他们说：“如果全国人民有条不紊地遵行律法，总有一天默西亚会来临。”

这就是作者为什么特别对达味后裔－犹大列王的历史感兴趣的原因。他给了我们一长串名单，追溯达味的祖先直到亚当，但只字未提大多数子民生活其间的以色列王国，因为那时以色列已从达味王国中分离出去了。作者给了我们许多色彩纷呈的细节，都是在《撒慕尔纪》和《列王纪》中找不到的内容。但总体看起来，他的故事似乎既虚假又乏味，更有甚者，作者受激情驱使，喜欢用庞大的数字，以致有时为了支持自己的观点，扭曲了真实（试比较列上22:30和编下20:35；撒下12:31和编上20:3）。

作者对犹太人民讲话，并竭力使之相信：除非他们紧密团结于信仰中，扎根于国土上，遵守律法，服从司祭，在耶路撒冷圣殿全身心地敬拜；否则，他们既得不到祝福，又没有未来。总之，天主子民必须统一，有着可见的等级制。

我们读此书能从中获得什么启示呢？那就是在每一页上都能找到的确信：信徒除了实现天主的意愿，不能有别的企望，然后胜利就会赐给你。这对基督的子民更是一种提醒：虽然他们现在生活在芸芸众生之中，他们仍不该也不会抛弃使命，因为他们是天主在人前的代表。

Translation: Tagalog

1 Mga Kronika Introduksyon

Para sa mga may gusto sa atin na malaman ang kasaysayan ng Israel, walang itinuturong bago ang Mga Kronika. Muli lamang isinusulat dito ang naisalaysay na sa mga libro ni Samuel at ng Mga Hari. Nasa paraan lamang ng pagpili sa mga pangyayari at sa paglalahad ng mga ito ang kaibahan.

Gustong ipakita ng sumulat ng Mga Kronika na nakasalalay sa katapatan sa Batas ni Moises at sa mga kautusan sa pagsamba ang kinabukasan ng sambayanang Judio.

Dahil sa kanyang panahon, hindi isang bansang malaya ang mga Judio, kundi parang isang malayang probinsya na lamang ng imperyo ng Persia. At may lumalaking pagnanasa sa kanila na maging isang “teokrasya,” na ibig sabihi’y isang kaharian ng Diyos na pinamumunuan ng mga pari sa kanyang pangalan. Sinisikap nilang kalimutan ang mga Persianong tagapamahala na hinayaan silang magkaroon ng sapat na kalayaan, at inoorganisa nila ang buhay ng bansa na sa Templo at sa Batas ni Moises nakasentro. Sa paghihintay nila sa pagdating ng “Anak ni David,” nakagawian na nilang sabihin: “Kung sa buong maghapon ay ganap na susundin ang Batas sa buong bansa, tiyak na darating ang Mesiyas.”

Kaya halos sa kasaysayan lamang ng mga hari ng Juda na mga inapo ni David interesado ang awtor. Bagamat ibinibigay niya sa atin ang listahan ng mga ninuno ni David, na pabalik pa hanggang kay Adan, wala naman siyang binabanggit na kataga man lamang tungkol sa kaharian ng Israel kung saan nabuhay ang karamihan sa bayang pinili, dahil hiwalay ito sa kaharian ni David. Maraming makukulay na detalye ang ibinibigay sa atin ng awtor na wala sa mga libro ni Samuel at ng Mga Hari, pero sa kabuua’y para bang di kapani-paniwala at nakakasawa para sa atin ang kanyang salaysay. Isa pa’y nadadala siya ng masigasig niyang pananampalataya, mahilig siya sa malalaking numero at pagkaminsa’y iniiba niya ang katotohanan para bigyang-diin ang gusto niyang sabihin (paghambingin ang 1 H 22:50 at 2 Kro 20:35, 2 S 12:31 at 1 Kro 20:3).

Ano naman ang mapapala natin sa pagbasa sa aklat na ito? Matutunghayan natin sa bawat pahina ang katiyakan na hindi dapat magkaroon ng ano pa mang ambisyon ang bayang sumasampalataya liban sa pagtupad sa kalooban ng Diyos: darating na lang ang iba pang mga tagumpay bilang regalo. At ipinaaalaala rin nito sa atin na hindi dapat iwala ng bayan ni Kristo ang pagiging orihinal at bukod-tangi, sa kabila ng kawalan nito ng mga nakikitang hangganan at di pamumuhay nang hiwalay sa gitna ng ibang mga tao upang mapalahok sa masa. Hinding-hindi ganap na makakahawig sa di-sumasampalataya ang sumasampalataya, ni maging katulad na katulad sa takbo ng isip. May sarili siyang misyon at iniingatan niya ang nakikitang pagkakaisa ng Iglesya sa paligid ng mga inilagay ng Diyos sa kanila para maging mga kinatawan niya.

Translation: Cebuano

Kon gusto tag dugang pang kasayoran sa kasaysayan sa Israel, ang Kronikas dyotay rag ikatampo: halos tanan nga gisaysay dinhi nasulat na sa Samuel ug sa mga Hari. Ang kalainan lang mao ang paagi sa pagpili sa mga hitabo ug sa pagpadayag ini.

Buot ipadayag sa tagsulat ining basahona nga ang kaugmaon sa katawhang Judio nag-agad sa kamaunongon sa Balaod ni Moises ug sa gilatid nga tulumanon sa pasimba.

Niining panahona, ang mga Judio dili na gawasnong nasod, apan lalawigan sa Persianong imperyo, bisag gihatagan silag dyotayng awtonomiya. Dako kaayo ang ilang pangandoy nga mahimong “Teyokrasya,” sa ato pa, gingharian sa Diyos nga magmando sa ngalan sa Diyos pinaagi sa kaparian. Ilang gisulayan nga dili lang manumbaling sa Persianong administrador nga naghatag nilag kagawasan sa pagpalambo sa nasodnong kinabuhi alirong sa Templo ug sa mga balaod ni Moises. Kanunay silang naglantaw sa pag-abot sa “anak ni David” ug sagad moingon: “kon hingpit lang nga motuman ang tanang katawhan sa Balaod, bisag sa usa ra ka adlaw, nan, moabot gyod ang Mesiyas.”

Mao man gani nga interesado kaayo ang tagsulat sa paghatag og dakong gibug-aton sa kasaysayan sa gingharian sa Juda nga kaliwat ni David. Gihatag sa tagsulat ang taas nga talaan sa katigulangan ni David, sukad ni Adan, apan wala niya hisgoti ang gingharian sa Israel diin namuyo ang kadaghanan sa piniling katawhan, kay ang Israel mibulag man sa gingharian ni David.

Daghang mabulokan nga mga detalye ang gisaysay sa tagsulat nga dili mabasa sa Samuel ug sa Mga Hari, apan sa kinatibuk-an, ang iyang istorya morag sumada ug dili nato katoohan nga mosaysayg dagkong mga numero, usahay tuison ang panghitabo, aron lang paglig-on sa buot niyang ipasabot (itandi ang 1 H 22:30 ug 2 Kro 20:35; 2 S 12:31 ug 1 Kro 20:3).

Unsay makuha natong kaayohan pagbasa ining basahona? Sa matag panid, makita ang hugot nga pagtoo, nga ang matoohong katawhan kinahanglang walay laing tinguhaon gawas sa pagtuman sa kabubut-on sa Diyos; ang ubang kadaogan naangkon kay gihatag ni isip gasa. Dugang pa, nagpahinumdom ni natong kristyanos nga bisag wala tay makita nga mga utlanan karon, ug wala magpuyo nga himulag sa ubang katawhan, kinahanglang dili ta malimot sa atong sinugdan, aron masagol ta ug dili mahilayo sa katawhan. Kinahanglan nga ang mga magtotoo dili gyod hingpit nga mahisama sa walay pagtoo, ni hingpit nga mahisama ang ilang panghunahuna. Aduna silay kaugalingong misyon, ug maglantaw kanunay alang sa makitang kahiusa sa simbahan, diin gipahimutang sa Diyos ang iyang mga tinugyanan.

Translation: Spanish

INTRODUCCION A LAS CRÓNICAS

En un primer momento las Crónicas parecen no contener muchas cosas que no hayamos leído en los libros anteriores, especialmente en los libros de Samuel y de los Reyes. La diferencia está en la manera de presentar los hechos.

Cuando regresaron los judíos deportados a Babilonia, Judá no era más que una provincia del imperio persa, pero la reforma de Esdras había hecho de los sacerdotes la única autoridad de la provincia judía. Los sacerdotes ahora quieren una historia de Israel que conduzca a sus lectores desde Moisés, que lo ha previsto todo, hasta Esdras, que ha reformado todo, pasando por el santo rey David que ha organizado y codificado la liturgia. Todo gira en torno al templo de Jerusalén y la vocación única del pueblo judío. El autor no quiere negar las faltas del pasado, pero sobre todo se necesitan grandes ejemplos; la vida y la obra de David y de Salomón, pues, recibirán un trato especial y serán escritas como una “vida de santos”, quedándose como figuras ejemplares.

Éste es el marco en que se escribieron las Crónicas. Un libro plagado de genealogías, porque entre los sacerdotes la posición dependía de la familia donde uno había crecido. No deberían extrañarnos, por tanto, las genealogías fabulosas con que comienza la obra: la genealogía de David se remonta ¡hasta Adán! Un libro lleno de cifras fantásticas (como los Números o como los 600.000 hombres del Éxodo). Una historia que sólo se ocupa del reino de Judá, olvidando o condenando a priori todo lo que había pasado en las otras tribus de Israel: en cuanto se separaron del centro elegido por Dios, perdieron el beneficio de sus promesas.

Las Crónicas, redactadas con toda probabilidad al final del siglo cuarto, siempre han sido consideradas como un libro reservado a los estudiosos y apenas encontraron un lugar en la liturgia judía. Hoy en día, para el lector que se toma la libertad de pegar un triple o cuádruple salto por encima de las listas interminables de nombres, deben su sabor a las numerosas tradiciones curiosas que han sabido conservar.

El libro manifiesta a veces una estrechez de espíritu propia de personas que viven de uno o dos principios. Pero también nos ofrece una visión grandiosa del culto de Dios, de la oración de un pueblo, de la convicción que el pueblo elegido debe tener de su propia identidad. Insiste, entre otras cosas, en que la unidad es a la vez la riqueza y la obligación del pueblo de Dios, condición para que la obediencia a Dios sea auténtica. Para nosotros la ciudad de Jerusalén y el Templo único han sido sustituidos por la Iglesia única. Ninguno de los que se buscan iglesias a su gusto podrá leer este libro sin sentirse interpelado.

Introduction to Mark (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Since the end of the first century or at the beginning of the second century after Christ, there were texts stating that the second Gospel was the work of Mark. He had accompanied Peter to Rome where he also met Paul and he faithfully put Peter’s teaching into writing.

Any reader comparing this gospel with those of Matthew and Luke will see immediately Mark does not say anything about the birth of Jesus and the years he spent in Nazareth. If we look carefully at the last paragraph of the gospel (Mk 16:9-20), we will be surprised to see that Mark’s early text concluded with the discovery of the empty tomb and it did not mention the appearances of the risen Jesus. In other words, Mark’s gospel seem to be stripped of its beginning and normal end.

However, this is not the case. Mark gave his work the same perimeters that the apostles had assigned to the first documents that determined the catechesis of the Church. Believers were not told all that they would have liked to know but they were given the essence of what Jesus had said and done (Acts 1:21-22).

The Gospel of Mark consists of two parts. Each one of them starts with a divine manifestation: in the first one, it is the word of God at Jesus’ baptism by John and in the second one, it is the Transfiguration. The first part of the Gospel unfolds in Galilee, the province of Jesus and the second one takes us to Judea and Jerusalem, the heart of the Jewish nation. These two parts are like the two sides of the same adventure. The first part shows us the power and the newness of Jesus: the impact of his teachings on the crowds. Then disillusionment sets in and we have the second part. The crowds are no longer following as Jesus refuses to be what they wanted him to be. Finally, we have his death on the cross that seems to cancel his entire mission.

When Jesus died on the cross, the Roman officer admitted that the crucified one was truly the Son of God (Mk 15:39). And this is all that Mark says. It is now up to the evangelizer to give witness to the resurrection and proclaim Jesus Christ as savior, beginning with the scandal of the cross.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

无论哪一位读者都会发现：马尔谷福音比其他几部都要短。有关这点，请参看新约介绍。读者们还发现：马尔谷福音没有提到耶稣的诞生，也没提他在纳匝肋生活的日子。如果读者继续读下去（16:9-20），会更加惊奇地看到：马尔谷的原文中没有写到复活的耶稣的显现，而是在写到坟墓空了时，猛然停笔。读者觉得这部福音书像是被删减过似的。

然而这都无关紧要。像其他几部福音书一样，马尔谷福音也是在口头叙述的传统中诞生的，有关纳匝肋的耶稣的事情，通过口耳相传，渐渐地被白纸黑字地记录下来。这些片段性的文章从一个团体传到另一个团体，它并没有详述人们想要知道的细节，而是给了大家一个基础——我们以此为起点，传播信仰讯息，这些讯息都是跟随耶稣的宗徒们的见证。《宗徒大事录》给我们指出了一个出发点，比如在1:21-22中，伯多禄就有类似的见证，说到代替犹达斯的人选：“所以，必须从这些自主耶稣在我们中来往的所有时期内，从若翰给他施洗开始直到他被举扬升天为止，始终都和我们在一起的人当中选出一位，与我们一起为耶稣的复活作见证。”

马尔谷是怎样将传统陈述和宗徒们的见证紧密联系在一起的呢？他的福音书包括两部分，每一部分都以神圣的显现为开始，第一部分：若翰给耶稣施洗时，来自空中的神圣话语；第二部分：耶稣显圣容。福音的第一部分在加里利地区展开，是耶稣所在的省区；第二部分在犹大和耶路撒冷展开，犹太民族的心脏和圣经历史的中心。马尔谷福音的两部分犹如一座山峰的两个坡面，第一个坡面是上坡面，展现了耶稣的力量：他的教导、所行的奇迹，震惊和警醒了人们以及他的对手；人们便把对默西亚的期盼寄托在他身上。接着是第二个坡面，下坡面：人们不再跟随耶稣；耶稣拒绝成为人们想像中的救世主（犹太人的君王）；在世间的权威下，耶稣显得那样无助无力，最后，在十字架上的死亡似乎埋葬了他的使命。

我们可以说，马尔谷福音不只是为了大力展现天主圣子的伟力，它更是为了突出看似葬于墓穴的人类的大盼望。在福音的结尾处，凡怀着信心的读者都会惊讶万分，就像耶稣同时代的许多人，还有那些没有最终跟随他到底的人们一样，他们会问：“这怎么可能？天主怎能允许这个人被钉上十字架？”就在这一引起公愤的事件发生后不久，在五旬节时，伯多禄开始宣告复活的基督了（宗2:23和5:30）。马尔谷在此结束了他的文书式记载，写道：罗马官员认出被钉十字架的是真正的天主子（15:39）。然后开始了作为福音作者和宗徒的见证宣讲。是他自己见证耶稣的复活；发现贯穿整个事件的线索；由十字架的羞辱，宣告救世主基督，正如伯多禄所做的一样。

Translation: Tagalog

Pasalita lamang unang inilahad ng mga apostol sa daigdig ang mensahe ni Jesus. Ipinahayag nila ang kanilang nakita at narinig sa kanya. Wala sa kanilang nakaisip magsulat ng isang “Buhay ni Jesus”. Hindi pa nga sila siguro marunong sumulat. Subalit may lumabas din sa iba’t ibang lugar na mga isinulat na mga pahayag, talinhaga at mga gawa ni Jesus.

Binuo ni Marcos na kasama nina Pedro at Pablo sa Roma ang kanyang Ebanghelyo mula sa mga salaysay na ito. At idinagdag niya rito ang maraming detalyeng alam ni Pedro tungkol kay Jesus.

Higit sa lahat, ipinakikita sa atin ng Ebanghelyo ni Marcos ang isang Jesus na kumikilos. Wala itong sinasabi tungkol sa kamusmusan ni Jesus o sa kanyang buhay sa Nazaret. Hindi rin ito naglalahad ng mahahaba niyang pagtuturo. Pero mabigat ang dating nito dahil nakikita natin si Jesus sa lahat niyang pagpapahayag bilang tunay na tao at tunay na Diyos.

Si Jesus ang Anak ng Diyos. Ito ang ipinahahayag sa huling pahina ng Ebanghelyo ng opisyal na Romanong nakasaksi sa pagkamatay ni Jesus.

Ngunit ano ang ibig sabihin ng “Anak ng Diyos”? Ang tanong na ito ang gustong sagutin ng buong Ebanghelyo ni Marcos sa pagsasalaysay ng mga kilos ni Jesus.

Translation: Cebuano

Sa pagpadayag sa mga Apostol sa mensahe ni Jesus, gigamit nila ang wali, gisangyaw ang nakita ug nadungog bahin niya. Walay nakahunahuna pagsulat sa “Kinabuhi ni Jesus”. Gani may pipila tingali nga dili makamaong mosulat. Hinuon, sa lainlaing dapit, may migula nga mga sinulat sa mga wali, sambingay ug buhat ni Jesus.

Si Marcos nga kauban ni Pedro ug Pablo sa Roma, naghipos sa iyang Ebanghelyo ining mga sinulat ug gipun-ag mga detalye bahin ni Jesus nga nadawat niya gikan ni Pedro.

Labaw sa tanan, ang Ebanghelyo ni Marcos nagpakita natog Jesus nga buhi ug aktibo. Wala ni maghisgot sa pagkahimugso ni Jesus o sa kinabuhi niya sa Nazaret. Wala sab maglakip sa tag-as niyang wali, apan gisulayan pagpakita sa kinatibuk-an og kinsa si Jesus.

...ang Anak sa Diyos. Gimatuod ni sa unang tudling sa Ebanghelyo ug sa Romanong Opisyal nga nakasaksi sa kamatayon ni Jesus nga mabasa sa ulahing bahin sa Ebanghelyo.

Apan unsay kahulogan sa Anak sa Diyos? Gisulayan ni pagtubag sa Ebanghelyo ni Marcos pinaagi sa pagsaysay sa mga buhat ni Jesus.

Translation: Spanish

Desde finales del siglo primero o comienzos del segundo después de Cristo, existen textos que afirman que el segundo Evangelio es obra de Marcos, quien acompañó a Pedro a Roma, donde también se encontró con Pablo, y que puso por escrito con fidelidad la enseñanza de Pedro.

El lector que compare este evangelio con los de Mateo y de Lucas quedará extrañado de no encontrar nada sobre el nacimiento de Jesús y sobre los años vividos en Nazaret. Y si lee el comentario de Mc 16,9, se sorprenderá al ver que el texto primitivo de Marcos se detenía en el descubrimiento de la tumba vacía. En otras palabras, recibirá la impresión de que el evangelio de Marcos está amputado de su comienzo y de su final normal.

Y sin embargo tiene sus razones. Marcos dio a su Evangelio los mismos límites que los apóstoles habían asignado a la catequesis primitiva. Los apóstoles no se proponían dar todo lo que los creyentes querían saber, sino que querían transmitir lo esencial de lo que Jesús había dicho y hecho (He 1,21-22).

Con toda probabilidad Marcos trató de armonizar dos documentos paralelos en hebreo o en arameo, que habían traducido al griego la catequesis primitiva, insertando además detalles que recordaba de la predicación de Pedro. Debe haber publicado su Evangelio después de Mateo y Lucas, en los años 65-68

El Evangelio de Marcos comprende dos partes, y cada una comienza con una manifestación divina: en la primera es la palabra divina con ocasión del Bautismo de Jesús por Juan, y en la segunda la Transfiguración. La primera parte del Evangelio se desarrolla en Galilea, la provincia de Jesús; la segunda en Judea y en Jerusalén, el corazón de la nación judía. La primera parte muestra la novedad de Jesús, el impacto de su enseñanza sobre las multitudes. Pero luego viene la desilusión, y es la segunda parte. Jesús se niega a ser lo que la gente quería que fuera, y la muchedumbre ya no lo sigue. Y para terminar, su muerte en la cruz, que parece enterrar toda su misión.

Cuando Jesús muere, el oficial romano reconoce que el crucificado era el Hijo de Dios (Mc 15,39). Marcos no va más allá y deja el lugar al evangelizador que dará su testimonio sobre la Resurrección y que proclamará a Cristo Salvador a partir del escándalo de la cruz.

Introduction to Wisdom (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

In the last centuries before Christ, Greek culture, spread by Alexander, penetrated into the countries of the Middle East (see introduction to Maccabees). The Greeks had a new way of viewing the freedom of the individual and nobility of spirit. They promoted scientific research and esteemed highly physical beauty, etc.

The Jews had to be open to this new way of thinking: when a people encloses itself in its national culture, without looking beyond it, it ends up being asphyxiated. Their culture was intimately linked to the words of God they had received for centuries, but the revelation of God was not finished and could no longer enclose itself within the molds of Hebraic culture.

The Book of Wisdom is the first important effort to express the faith and wisdom of Israel, not only in Greek, but also in a form adapted to Greek culture.

It gives an answer to the crucial questions of evil, pain and death; it sketches a proof of the existence of God that will inspire Paul and shows that God’s mercy extends to all beings without exception.

Note especially the magnificent chapters 3–5 concerning the death of the just and hope in eternal life and also the hymn to wisdom in chapter 7.

The Book of Wisdom was written in Egypt between 80 and 50 before Christ by one of the many Jews who were living in the Greek world. It is one of the deuterocanonical books.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

公元前几世纪，亚历山大大帝将希腊文化扩张并渗透至中东国家（见玛加伯引言）。希腊人所到之地，将自己对“个人的自由、精神的高贵、科学的寻觅及身体之美”的新观念，也随之带去。

犹太人必须面对并接纳这一新的思维方式：因为一个民族若只看到自己国家的文化，眼光不能有所超越，最终会窒息而亡。犹太文化在过去几世纪中始终与他们领受的天主圣言紧密相联，而且正是因了天主的圣言，文化才得以发展。但是，天主对犹太人的启示并未受到限定，也不会一直封闭于希伯来文化的模式当中，必将以新的方式启示呈现给思想言行都和犹太人不同的其他民族。

《智慧篇》是为表达以色列信仰与智慧所作的第一次尝试，作者是在希腊环境里成长起来的一位犹太人同胞。本书不仅以希腊文写作，也采用了希腊文化的形式。这可以从侧面帮助中国人利用中华民族传统的文献作品，无论是儒家的伦理性智慧书，还是道家或僧侣的自然神秘性智慧著作，或是民间多样化的格言和谚语，进行对比阅读和欣赏。

本书回答了有关罪恶、痛苦和死亡这些令人感到困扰的问题，对天主的存在提出了证明：以后，保禄即从中得到鼓舞。书中还表达了天主的仁慈普及万物，无一例外。

请特别注意3-5章中关于义人之死的句子，对永生的期望，以及第7章的智慧颂。

《智慧篇》是公元前八十年至五十年之间在埃及写成的，因本书是用希腊语写成，故此书被犹太人列入“次经”书目。但我们圣教会的传统，承认本书是在天主默感下写成，仍将本书列为正经书目内。

Translation: Tagalog

Sa mga huling dantaon bago kay Kristo, ang mga bansa ng Gitnang Silangan ay napasok ng kulturang Griyegong dala ng mananakop na Alejandro (tingnan ang Introduksyon sa Mga Macabeo). Dala ng mga Griyego ang isang bagong pang-unawa sa kalayaan ng tao, sa kadakilaan ng espiritu, sa interes sa siyentipikong pananaliksik, sa kahulugan ng pisikal na kagandahan, atbp.

Kinailangan nilang maging bukas sa ibang paraan ng pag-iisip: kapag nananatiling sara ang alinmang sambayanan sa sarili nitong pambansang kultura na wala nang nakikita pang iba bukod dito, di-magtatagal at namamatay ito. Matalik ang kaugnayan ng kanilang kultura sa mga salita ng Diyos na tinanggap nila sa loob ng maraming siglo, pero hindi pa natatapos ang pagbubunyag ng Diyos at hindi na nito maikulong ang sarili sa balangkas ng kulturang Hebreo.

Ang aklat ng Karunungan ang unang importanteng pagsisikap para maipahayag ang pananampalataya at karunungan ng Israel hindi lamang sa wikang Griyego kundi maging sa kaayusang angkop sa kulturang Griyego.

Sinasagot nito ang lumiligalig na katanungan tungkol sa kasamaan, pagdurusa at kamatayan. Binabalangkas nito ang isang patunay na mayroon ngang Diyos, na magbibigay-inspirasyon naman kay Pablo. Ipinapakita rin nito na iginagawad ng Diyos ang Kanyang awa sa lahat ng nilalang nang walang itinatangi.

Isa ito sa mga aklat na deuterocanonical.

Pansining mabuti ang napakagandang mga kabanata 3-5 tungkol sa kamatayan ng makatarungan at pag-asa sa buhay na walang hanggan, pati na rin ang awit sa karunungan sa kabanata 7.

Translation: Cebuano

Sa ulahing mga siglo sa wala pa si Cristo, ang Griyegong kultura nga gisabwag ni Alejandro nakatuhop na pag-ayo sa mga nasod sa Tungatungang Silangan (basaha ang pasiuna sa Macabeo). Ang mga Griyego dunay bag-o ug kinaugalingong panglantaw bahin sa kagawasan sa tawo, sa kahamili sa espiritu, sa pagdukiduki sa syensya, sa kahulogan sa mga butang nga nindot, ug daghan pa. Kining tanan ilang nakab-ot ginamit ang kalantip sa hunahuna ug salabotan.

Ang kultura sa Judio lahi. Milambo ni samtang namalandong sila sa kalihokan sa Diyos diha sa ilang kinabuhi ug sa dagan sa ilang kasaysayan. Angay silang pasalamatan ining tanan. Hinuon mas makatabang kon sila bukas ug gawasnon sa pagdawat sa mga bag-ong panghunahuna, imbis mosira sa bisag unsang kultura nga dili ilaha. Diha nga ang katawhan magapos pagtan-aw sa ila rang kaugalingon ug dili makalantaw latas sa kultura sa uban, nan, sa dili madugay, mahimo silang hiktin, pinugngan ug madudahon. Ang diyosnong pagpadayag sa kamatuoran sa mga Judio wala pa matapos, ug kinahanglan nga ipakita ni sa bag-o nga paagi sa tanang katawhan, nga wala maghunahuna ni magsulti sama sa mga Judio.

Ang Kaalam unang dakong paningkamot aron ang pagtoo ug kaalam sa Israel ikapadayag, dili lang sa Griyego, apan sa pamaagi sab nga gipahaom sa Griyegong kultura.

Misulay ni pagtubag sa makapahasol nga mga pangutana bahin sa kadaotan, sa sakit ug kamatayon; naghatag sab og lakbit nga kapasikaran nga dunay Diyos, kamatuoran nga makadasig ni San Pablo; nagpadayag sab nga ang kaluoy sa Diyos nakakaylap na sa tanang tawo sa walay pagpinig.

Ang Kaalam nasulat sa Ehipto taliwala sa katuigan 80 ug 50 sa wala pa si Cristo. Gisulat kini sa usa sa kapid-an ka Judio nga nanimuyo sa kalibotan nga naghupot sa Griyegong kultura.

Ayoha pagbasa ang nindot nga mga kapitulo 3 ngadto sa 5, mahitungod sa kamatayon sa mga tarong ug ang paglaom sa kinabuhing dayon, ingon man ang himno sa kaalam sa kapitulo 7.

Translation: Spanish

El libro de la Sabiduría se presenta como obra del rey Salomón, pero esto no es más que una ficción literaria. En realidad fue escrito mucho más tarde, hacia el año 50 a.C.

Su autor pertenecía a la comunidad judía de Alejandría, importante colonia en la ciudad más poblada del mundo grecorromano. No había biblioteca que se igualase a la de Alejandría; según se decía albergaba 700.000 volúmenes. Dos siglos antes, su director había ordenado una traducción griega de la Biblia, la que fue llamada de los "Setenta".

El autor, pues, está en el punto en que se entrelazan dos culturas y dos lenguas, el hebreo y el griego. Ahí se enfrentan dos mundos religiosos, el de la Biblia y el de los griegos, con sus dioses, sus poetas y sus filosofías. Por lo demás, Égipto acaba de cambiar de dueños y los judíos de Alejandría que se consideraban vejados por la administración egipcia, esperan que los romanos, ahora dueños de Oriente Medio, les sean más favorables.

Este es el marco en que nace el Libro de la Sabiduría. En la primera parte (capítulos 1-5), el autor se dirige a creyentes algo desanimados por las pruebas que su pueblo sufrió durante el transcurso del siglo. Más que todo la fe se viene abajo porque los tiempos han cambiado. En Palestina, la vida religiosa de los judíos se encontraba intimamente ligada a su tierra; la fe se arraigaba en la vida nacional más que en las personas, y los individuos no contaban mucho. Hoy, en cambio, viven en medio de los paganos, y los desafíos de la vida obligan a cada cual a que se haga responsable de su propio destino.

El autor planteará, pues, el problema de la sabidauría sobre bases nuevas: la cuestión esencial es saber en qué desemboca la vida presente. Existe un juicio y otra vida, y mientras no se lo haya comprendido, nada se puede juzgar bien. Estos capítulos se cuentan entre los más bellos de la Biblia, especialmente los textos que se refieren a la inmortalidad, la resurrección y el desquite de los justos y los mártires.

En la segunda parte del libro (capítulos 6-10) el autor expone los diversos aspectos de la presencia divina en el universo. Esta cuestión era fundamental para los griegos; muchos confundían a Dios, alma del mundo, con un universo divinizado, y sus respuestas eran muy a menudo próximas a las que circulan hoy bajo la etiqueta de la New Age. El libro de la Sabiduría retoma aquí las fórmulas y las aspiraciones del mundo griego, pero aporta las precisiones necesarias para que Dios, presente y activo por doquier, siga siendo Dios, el único Santo y Glorioso.

La tercera parte de la obra (capítulos 11-19) intenta mostrar cómo Dios hace justicia a su pueblo, y en esto expresa muchas verdades, pero en ella no faltan la agresividad y las rencillas políticas y en más de un lugar echaremos de menos esta sabiduría más profunda que revela el evangelio.

Introduction to 2 Thessalonians (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The First Letter to the Thessalonians taught us the importance of looking forward to the coming of Christ in Paul’s preaching.

The hope for the Day of Christ was a powerful incentive for preserving the faith of the first Christians. Yet it could lead to an unhealthy nervousness. The Church of Thessalonica was the first example of those minorities and persecuted groups in whom the expectation of the end of the world distorts the normal development of Christian life.

In this letter, written a few months after the first one, Paul tries to reassure the community.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

阅读得撒洛尼前书使我们知道，期待主基督的再来，在保禄的教诲中具有重要的地位。

期望基督重来，是早期天主教徒坚持信仰的动力，但也同时导致一种病态的紧张。得撒洛尼教会是少数几个被迫害的团体之一，对世界末日的期待扭曲了正常的基督徒生活。

这封信写于得撒洛尼前书之后的几个月，保禄在信中试着加强这个团体的信心。

Translation: Tagalog

Itinuro sa atin ng unang sulat sa mga taga-Tesalonika ang kahalagahan ng paghihintay sa pagdating ni Kristo sa pangangaral ni Pablo.

Malakas na pampasigla ang paghihintay sa Araw ni Kristo para mapanatili ang pananampalataya ng mga unang Kristiyano. Ngunit maaari rin itong magdulot ng di-mabuting nerbiyos. Ang iglesya ng Tesalonika ang unang halimbawa ng mga minorya at mga grupong inuusig na ang normal na paglago ng buhay-Kristiyano ay sinisira ng paghihintay sa wakas ng mundo.

Sa sulat na ito, na sinulat ilang buwan pagkatapos ng una, sinisikap ni Pablo na papanatagin ang loob ng pamayanan.

Translation: Cebuano

Ang pagbasa sa unang sulat alang sa taga Tesalonika naghatag og mahinungdanong pagtulon-an kabahin sa Ikaduhang Pagbalik ni Cristo, sumala sa gisangyaw ni Pablo.

Ang paglaom sa Pag-abot ni Cristo nakapabuhi sa unang kristyanos aron pagpabilin sa pagtoo. Sa samang higayon nakahatag ni og dili tiawng kahingawa. Ang katilingban sa Tesalonika unang pananglitan sa minoriya ug gilutos nga pundok diin ang pagpaabot sa kataposan sa kalibotan wala makahatag og maayong sangpotanan sa kalamboan sa Kristohanong kinabuhi.

Naninguha si Pablo dinhi sa paghatag og kasigurohan sa ilang katilingban. Nasulat ni pipila ka bulan human sa unang sulat.

Translation: Spanish

La esperanza del día de Cristo era un poderoso estímulo para la fe de los primeros cristianos, pero podía también llevar a un nerviosismo malsano. La Iglesia de Tesalónica parece que se vio afectada por una enfermedad bastante frecuente en los grupos minoritarios y perseguidos: la espera del fin del mundo que resolvería todos los problemas, una espera que en ese momento no hacía más que perturbar la vida cristiana.

En su carta Pablo trata de apaciguar a la comunidad. Pero, ¿será verdaderamente Pablo quien habla en esta carta? Muchas dudas se han suscitado al respecto: ¿por qué esta segunda carta, aparentemente tan próxima a la primera? La primera parte no parece ser más que un remedo de diversos párrafos de la carta anterior, y la única cosa clara y novedosa es la advertencia sobre la venida del Anticristo y la hora del Juicio. Como a primera vista esta advertencia parece contradecir a la primera carta, en que se aguardaba la venida próxima del Señor, muchos intérpretes afirman que esa carta no es de Pablo, sino que un autor posterior quiso decir en vez de él lo que Pablo no había dicho en su momento.

La realidad es que las dos cartas a los Tesalonicenses formaban parte de las colecciones más antiguas de las cartas de Pablo, con la particularidad de que, al igual que las dos cartas a los Corintios, no fueron nunca publicadas separadamente. En el caso de las cartas a los Corintios, es fácil ver que la segunda incluye diversos fragmentos de otras cartas que Pablo les había enviado en otras ocasiones. Los responsables de esa Iglesia habían combinado todo lo que les parecía más interesante y más adaptado para una lectura pública y lo habían enviado a las demás Iglesias como una sola carta.

En el caso de Tesalónica parece que tomaron de uno o dos mensajes de Pablo el contenido de los capítulos 2 y 3 de esa “segunda carta” y les dieron la forma de una verdadera carta haciéndolos preceder por un primer capítulo imitado de la “primera carta a los Tesalonicenses”.

Es fácil ver que el motivo central de la carta, que es frenar la espera histérica de la venida de Cristo en el capítulo 2, no contradice en nada lo que Pablo decía en 1Tes 4,14 sobre la resurrección: el párrafo que seguía (1Tes 5,1) no sugería la venida inminente de Cristo, sino que por el contrario Pablo quería mantener la esperanza sin desviar la atención de la vida corriente.

De todos modos, la carta ha sido reconocida por la Iglesia desde el segundo siglo como tradición apostólica; es por tanto palabra de Dios y tapa un pequeño agujero en el conjunto de la revelación. Nos invita a no dejarnos impresionar, como se ha dado en el transcurso de toda la historia, por los rumores de revelaciones, de tragedias y del fin de mundo.

Introduction to Leviticus (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Leviticus is in the middle of the five books making up “the Law,” the heart of the Old Testament. It gets its name from the fact that it focuses especially in the ministry of the Levite priests, and the core of the book is the law of holiness. This tells us what God demands of the people who are privileged to belong to him, both in terms of their worship and of their daily lives.

This is enough for us to situate the book. We will better understand these laws and liturgical regulations, which are characteristic of ancient times, if we are willing to remember that holiness –- in the biblical sense, is just as real for us now. Holiness is one of the keys to knowing God and it helps us to understand our special vocation as a holy people. We can never overstate the fact that God embraces all of creation in his love, that God is present in it and in the lives of peoples, that God is very close to us “in secret” (Mt 6:6). Neither should we forget that God is “holy,” that is to say, totally distinct from creation and that his mysterious personality is incredibly beyond anything we can imagine. If God has called us to believe in his Only Son, our mission cannot be confused with any of the paths of wisdom that humankind has ever known: God has chosen us for his own “amazing and mysterious” work. Today though we are no longer bound by the countless liturgical or sociological precepts of the Law, these pages tell us again that we have been set apart in order to serve as leaven.

The spirit of the Law never changed after the revelation made to Moses, and became its foundation. However, many developments and adaptations did take place. The “Mosaic books,” as they are called, reach us in the state in which they were fixed by the Jewish priests of the fifth century before Jesus, at the time of the return from the Exile.

Previously, the influence of the prophets made itself felt. They were asking for a more dynamic faith, an awareness of the demands of justice inscribed in the Covenant and a struggle against alienating foreign influences. They were also speaking about preparing the future. But after the Babylonian captivity, Israel’s need to affirm its identity in order to face up to the trials of the nation, brought about a conservative trend that would become increasingly stronger in the course of time. Thus, many Jews went back to a religious conservatism made of rituals and traditions that Jesus would severely condemn (Mt 23).

These laws form part of the Scriptures and therefore they are the word of God. But they are words of God addressed to a people who had not yet received Christ. If we receive these words, it does not mean we should put them into practice just as they are since we have passed the first stage of human and religious formation of the Old Testament. In his letters, Paul attacks those who did not want to go beyond the customs and feasts of the Jews (Col 2:16), as well as those who primarily saw God’s word as laws to be observed (Gal 3:1-7). On the other hand, Jesus invites us not to lose anything of the spirit that inspired these laws (Mt 5:17-19).

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

肋未纪是组成“梅瑟五书”的中心，是旧约的基础。它的名字来自承担司祭之职的肋未支派，本书的宗旨是神圣的律法，它告诉我们至圣的天主怎样要求有幸作祂子民的以色列人，在日常生活中要遵守的规范。

对这些繁杂的律法条目，现今的我们要比前人更能理解它们。圣经所说的圣洁，对任何时代的任何人都是有效的。它是打开通往认知天主的大门的钥匙之一，它也帮助我们懂得什么是作为神圣子民的特殊圣召。

我们从不过分渲染天主无边无际的大爱：祂爱每个受造物；祂临在于我们近旁；祂和我们“秘密相聚”（玛6:6），因为祂是“圣的”，是与我们完全不同的“另一位”，祂的神秘性远远超越我们能想像的范围。祂召叫我们信祂唯一的圣子，于是，我们的使命与人类的智慧所能达到的范畴(chóu)之间有了天壤之别：天主亲选我们，这一事实令人震惊，并充满神秘。即使今天的我们与律法书中的千百条礼仪戒律相去甚远，但此书仍一遍遍告诉我们：我们之所以被拣选，是因为我们要成为世上的盐，人间的酵母。

天主显现，授予梅瑟戒律。之后，律法的精神始终未变，只是有了相应的发展，使之与各种情况相适应。比如：“梅瑟五书”，是公元前五世纪的犹太司祭们从流放地归来后编写而成的。

先前，先知的言语起到很大的作用。他们要人们怀着活泼的信仰，要时刻牢记盟约中对正义的要求，要坚决抵抗外来的各种影响，还讲到要为未来做准备。

但历经流放至巴比伦后，另外一种要求变得更加迫切：面对民族受到的考验，人们需要肯定他们的身份，于是在以色列诞生了保守主义的思潮，并随着岁月的流逝而加强。许多犹太人固守一种宗教礼仪的传统，致使耶稣严厉地指责他们（玛23）。

这些法律是圣经的一部分，因此是天主的圣言。这是天主对那些还未认识基督的先古民族说的话，那时他们的信德根基还没有牢固，信德尚未成熟。但对于今天的我们来说，这些法律就不再有法律的权威性，我们亦不必像古犹太人那样对此奉行不渝；因为我们已经超越了旧约中人情和宗教形成的初级阶段。保禄在他的信中提到了那些顽固地坚守犹太人习俗和祭典的人（格后16）和那些只关心天主圣言的法律是否被忠诚地执行的人（迦3:1-7）。

Translation: Tagalog

Sa mabilis na pagbasa ng ilang pahina ng Levitico, waring narito ang relihiyon ng Israel na binubuo ng sanlibong utos na idinikta ng Diyos kay Moises. Pero pakiwari lamang ito. Hindi nabago ang pananampalataya ng Israel kay Yawe, pero pumukaw ito o naghatid ng palagiang ebolusyon ng mga sistemang panrelihiyon.

Mga kaugalian lamang at mga paniniwala ng kanilang mga ninuno ang tanging pinanghahawakan ng mga Hebreo: walang pari ni mga santuwaryo ni mga banal na aklat. Si Moises ba ang nagtakda ng ilang utos na panrelihiyon? Malamang, pero tiyak na ipinalagay na siya ang nagtakda sa lahat ng utos na nasa aklat na ito.

Pagdating ng mga tribo sa Kanaan, nagkaroon sila ng kulto, sa paggaya nila, humigit kumulang, sa mga ginagawa ng mga Kananeo sa kanilang mga templo. Sumunod ang panahon ng mga hari. Inorganisa ng mga inapo ni David ang mga pari sa paligid ng Templo ng Jerusalem.

Ilan sa kanila ang nag-ingat sa kadalisayan ng kulto, o nagtakda ng liturhiya. Malapit ang pagkakaugnay ng relihiyon sa kaayusang panlipunan at kultura; kaya na nga ipinaubaya sa mga pari, halimbawa, ang pagsusuri sa ketong.
Isang katunayan ang impluwensiya ng mga propeta. Humihingi sila ng mas aktibong pananampalataya, kamalayan sa mahirap na hinihingi ng katarungan na nakaukit sa Tipan, pakikibaka sa mapangwatak na impluwensiya ng dayuhan. Nagsasalita sila tungkol sa paghahanda para sa hinaharap.

Ang pari at ang propeta ang nagpasigla sa pag-asa ng Israel. Walang dudang ito ang dahilan kung bakit ang mga batas pambayan at panrelihiyon nito ay nakaranas ng mas malaking ebolusyon kaysa mga batas ng ibang bansa. Pero pagkatapos ng pagkabihag sa Babilonia, kinailangan ng Israel na panindigan ang kanyang pagkakakilanlan para harapin ang kapakanang pambansa. Dahil dito, nagkaroon sa Israel ng konserbatibong kalakaran na palakas nang palakas sa paglipas ng mga dantaon. Kumakapit sa nakaraan ang mga tao at nakakalimutan nila ang kasalukuyan. Pinipili ng maraming Judio na sumandig sa konserbatismong panrelihiyon na binubuo ng mga ritwal at tradisyon, at ito ang mahigpit na tutuligsain ni Jesus (Mt 23).

Bahagi ng Kasulatan ang mga batas na ito at, samakatwid, Salita ng Diyos. Oo, pero mga salita ng Diyos na sinasabi sa isang bayang hindi pa nakikilala ang Kristo at hindi pa nararating ang panahon ng malago at mabungang pananampalataya. Kaya hindi natin maaaring tanggapin ang mga batas na ito at isagawa tulad ng sa panahong iyon, sapagkat lampas na tayo sa unang yugto ng paghubog na pantao at panrelihiyon - ang Matandang Tipan. Sa mga sulat ni Pablo, hinaharap niya ang mga gustong manangan sa mga kaugalian at kapistahang Judio (Col 2:16), pati ang mga tumitingin muna sa mga batas na dapat tupdin bago sa anupaman sa Salita ng Diyos.

Pero inaanyayahan tayo ni Jesus na huwag iwala ang anuman sa espiritu na nagbibigay-buhay sa Batas na ito (Mt 5:17-19).

Translation: Cebuano

Sa 40 na ka adlaw si Jesus, gihalad siya sa Templo “sumala sa Balaod ni Moises.” Naghalad sila alang niya og “usa ka parisan nga tukmo sumala sa nasulat sa Balaod.”

Daghan pa ang pananglitan nga nagpakita nga si Jesus natawo sa katawhan nga nakatukod og lig-ong tinoohan. May mga pangulo na sila, tulumanon, pangilin ug daghang balansayon ug kostumbre nga gitoohan nila nga makapahimuot sa Diyos.

Sama sa mga karaang katilingban, ang tinoohan sa Israel nalambigit pag-ayo sa panggamhanan ug kultura (ang kaparian ray gitugtan paghiling sa sanlahon). Mao ni ang hinungdan nga konserbatibo kining mga katilingbana – supak sa bisag unsang kausaban. Nagtoo sila nga gihan-ay sa Diyos ang ilang gipuy-an busa, dili angayng usbon. Sukwahi sa ubang nasod, ang mga pari ug propeta sa Israel nasayod nga ang kasaysayan nagpadayon paglambo ug kanunayng naghimog kausaban. Hinunoa, gipalambo pod nila ang mga balaod sa tinoohan ug estado. Apan sa panahon ni Jesus lig-on na ang pagkagamot sa mga konserbatibo nga nakatukmod ni Jesus sa pagsaway ug pagpanghimaraot sa tinoohan nga kutob ra sa pagpatuman sa naandang balansayon ug tulumanon. Mipatin-aw sab si Pablo nga kining balaora ug tulumanona angayng bansayon sa mga Judio lang, dili sa katawhan nga lahig rasa bisan sa pagkakabig nila kang Cristo.

Ang mga lagda ug balaod mabasa gihapon sa Biblia ug makutloan og mga pagtulon-an:

– Makita nato nga sulod sa kapid-an ka siglo, nagtudlo ang Diyos sa iyang katawhan ginamit ang kaugalingong kultura. Angayng timan-an nga ang ilang balaod wala isulti kanila sa Diyos gikan sa langit; gimugna ni sa kaparian, ang tinugyanan sa relihiyosong pamatasan sa katawhan.
– Kining mga balaora ug balansayona bisag kinaraan ug layo ra sa atong kultura ug kasinatian, kon basahon uban sa pagtoo, makutloan gihapog bag-ong kaamgohan sa gisugo kanato sa Diyos.

Kadaghanan sa balaod sa Biblia makita sa Levitico, sa Mga Numero ug sa Deuteronomio. Gitawag nig Levitico kay mga balaod man ni nga angayng mahibaw-an sa mga pari gikan sa tribu ni Levi. Gibansay ni ug gitudlo ug may tulo ka dagkong bahin:

– Mga Balaod sa mga halad-sinunog, ulohan 1-8;
– Mga Balaod sa putli o hugaw sumala sa ritwal, ulohan 11-15; ug
– Ang Balaod sa kabalaan, ulohan 17-26.

Translation: Spanish

El Levítico está en el centro de los cinco libros que conforman la «Ley», el corazón del Antiguo Testamento; debe su nombre al hecho de que se explaya muy especialmente sobre el ministerio de los sacerdotes levitas. Lo medular del libro es la Ley de Santidad, la cual nos dice lo que el Dios Santo exige de su pueblo que tiene el honor de pertenecerle, tanto con respecto al culto como a su vida diaria.

Esto basta para situarlo. Y también mostraremos más comprensión para estas leyes y reglas litúrgicas, propias de tiempos pasados, si recordamos que la santidad -- en el sentido en que la entiende la Biblia -- es siempre actual para nosotros. Es una de las claves del conocimiento de Dios y nos ayuda a comprender nuestra vocación como pueblo santo.

Nunca se dirá demasiado que Dios abraza con su amor a toda su creación, que está en ella presente al igual que en la vida de los pueblos y que está muy cerca de nosotros «en el secreto» (Mt 6,6). Pero tampoco hay que olvidar que él es «santo», es decir, totalmente distinto a su creación, y que su personalidad misteriosa está terriblemente por encima de todo lo que podemos imaginar. Y nuestra misión, si hemos sido llamados a creer en su Hijo único, no puede confundirse con ninguno de los caminos de sabiduría que han conocido los hombres: Dios nos eligió para su obra «tan sorprendente y misteriosa».

Aunque actualmente ya no estamos obligados a los numerosos preceptos litúrgicos o sociólogicos de la Ley, estas páginas, sin embargo, nos recordarán que fuimos separados para que seamos fermento.

El espíritu de la Ley no ha cambiado después de la revelación hecha a Moisés, la que fue su fundamento. Pero ha habido, eso sí, muchas evoluciones y adaptaciones. Los «libros de Moisés», como se los llama, han llegado hasta nosotros en el estado en que fueron fijados por los sacerdotes judíos del siglo V antes de Cristo, luego de su regreso del Destierro.

En tiempos anteriores la influencia de los profetas se había hecho sentir. Pedían una fe más dinámica, una toma de conciencia de las exigencias de justicia que estaban inscritas en la Alianza, una lucha contra las influencias extranjeras alienantes. Hablaban de tiempos futuros que se debían preparar. Pero después del cautiverio en Babilonia, la necesidad de afirmar su identidad para hacer frente a las pruebas nacionales, dio lugar en Israel a una corriente conservadora que se fue consolidando cada vez. Muchos judíos se replegaron entonces en un conservantismo religioso hecho de ritos y tradiciones, las que Jesús iba a condenar severamente (Mt 23).

Pablo en sus cartas culpa a los que querían seguir con las costumbres y fiestas de los judíos (Col 2,16) y también a los que en primer lugar ven en la palabra de Dios leyes que hay que observar (Gál 3,1-7). Pero Jesús nos invita a no perder el espíritu que inspiró esas leyes (Mt 5, 17-19).

El Levítico contiene tres grandes partes:

-- Ley de los sacrificios, caps. 1-8.
-- Ley referente a lo puro y lo impuro, caps. 11-15.
-- Ley de la santidad, caps. 17-26.

Introduction to Obadiah (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Obadiah probably wrote after 500 and before the conquest of Edom in 312. His work is filled with calls for revenge which, deep down, shows his faith in God’s justice.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

亚北底亚的写作时间可能是在公元前500年后，和公元前312年的征服厄东之前。亚北底亚的作品充满了复仇的召唤，而这正显示出他对天主正义的信心。

Translation: Tagalog

Maaaring nagsulat si Abdias pagkatapos ng taong 500 at bago nasakop ang Edom sa taong 312. Puno ng mga sigaw ng paghihiganti ang kanyang mga tula, na sa pinakapuso ng mga ito ay nagpapakita ng pananampalataya niya sa katarungan ng Diyos.

Translation: Cebuano

Si Obadias nagsulat tingali sa mga tuig human sa 500, ug sa wala pa ang pagbuntog sa Edom sa tuig 312. Ang iyang sinulat puno sa panawagan sa panimalos, nga sa kailadman, nagpakita sa iyang pagtoo sa hustisya (katarong) sa Ginoo.

Translation: Spanish

Abdías escribió probablemente después del año 500 y antes de la conquista de Edom, el año 312. Sus poemas están llenos de gritos de venganza que en el fondo demuestran su fe en la justicia de Dios.

Introduction to 3 John (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

To the Christians who knew him, the apostle John was not “Saint John,” but a man. For a certain Diotrephes, to whom John gave the responsibility of a community that we do not know, John was a bothersome old man. In order to better dominate his church, Diotrephes was cutting off the relationship.

John, however, in his three letters, as in the Gospel, speaks of the “communion” which must exist among Christians. Any church or group must remain open to others, maintaining constant contact with them. Paul also insists on this responsibility: to welcome in their homes all Christians coming from other places in order to strengthen the bonds of the common faith.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

本书也是很短的一封信，仅有十五节，为前书的同一“长老”写给一位名叫加约的热心人。今不知此人究属于那一教会。由本书可知若望之所以写信给加约一人，可能是因他所处的教会，有位名叫狄约勒斐的教长，滥用神权，诽谤宗徒，不承认自己的地位，因此作者信中嘉许加约之所为，并劝他继续资助传教士（1-7），严责狄约勒斐而称赞德默特琉（9-12）。本书大概亦是于第一世纪末写于厄弗所的。

Translation: Tagalog

Sa mga Kristiyano na nakakakilala sa kanya, ang apostol na si Juan ay hindi si “San Juan,” ngunit isang tao. Sa isang nagngangalang Diotrefes, na pinagkatiwalaan ni Juan ng isang pamayanan na hindi natin kilala, si Juan ay isang matandang lalaking nakayayamot. At upang higit siyang makapangyari sa simbahan, pinutol ni Diotrepes ang pakikipag-ugnayan.

Sa kabaligtaran naman, sa kanyang tatlong liham, tulad sa Ebanghelyo, binabanggit ni Juan ang “pakikipagkaisa” na nararapat mamayani sa mga Kristiyano. Alinmang simbahan o grupo ay kailangang manatiling bukas sa iba, at laging may pakikipag-ugnayan sa kanila. Iginiit din ni Pablo ang pananagutang ito: na tanggapin sa kanilang tahanan ang mga Kristiyanong nagmumula sa iba-ibang dako upang mapatibay ang bigkis ng pananampalataya.

Translation: Cebuano

Alang sa mga Kristyano nga nakaila niya, ang apostol nga si Juan dili mao si “San Juan”, apan usa ka tawo. Alang ni Diotrepes, nga gisaligan ni Juan sa responsibilidad sa katilingban nga wala mailhi, si Juan samokan nga tigulang. Aron makadominar siya sa simbahan, mibulag si Diotrepes.

Sa tulo ka sulat, ug sa Ebanghelyo, naghisgot si Juan og “panaghiusa”, nga naa sa mga Kristyano. Bisag unsang simbahana, o pundoka, kinahanglan nga abli ni alang sa uban, ug magpabiling naglambigit sa usag usa. Si Pablo miinsister sab ining kaakohana: sa pagdawat sa mga panimalay sa tanang Kristyanos nga gikan sa ubang lugar aron paglig-on sa kahiusa sa ilang pagtoo.

Translation: Spanish

Para los cristianos que lo conocían, el apóstol Juan no era «san Juan», sino un hombre. Para un cierto Diotrefes, al que había hecho responsable de no sabemos qué comunidad, Juan era un anciano molesto. Y Diotrefes, para mejor dominar en su Iglesia, cortaba las relaciones.

Juan habla en sus tres cartas, como también en el Evangelio, de la «comunión» que ha de existir entre todos los cristianos. Toda Iglesia y todo grupo debe permanecer abierto a los demás, manteniendo constantes relaciones con ellos. Pablo también recalca este deber: recibir en su propia casa a los cristianos que vienen de otros lugares para estrechar los lazos de la fe común.

Introduction to 2 Chronicles (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The book of Chronicles, now divided into two parts, was most probably written together with those of Ezra and Nehemiah in the fourth century before Christ, after the Jews came back from Exile: compare the last verses of Chronicles and the firsts of Ezra.

It was like a second attempt of telling the Sacred History from the beginning to the times of Judaism. The first attempt, much broader, had been carried out during the time of the Kings and Prophets and we find it in the previous books, from Genesis to Kings. Now, in taking again past events and memories, the author of Chronicles wanted to show that the future of the Jewish people depended on their faithfulness to the Law of Moses and to the prescriptions for worship.

In his time, the Jews were no longer an independent nation, but more or less an autonomous province of the Persian empire. There was a growing desire among them to become a “theocracy,” that is to say, a kingdom of God, ruled in God’s name by the priests. They were trying to forget the Persian administrators who left them quite free and they were organizing national life around the Temple and the law of Moses. They looked forward to the coming of “David’s son” and used to say: “If the Law were followed exactly throughout the country for one whole day, the Messiah would come.”

This is why the author is almost exclusively interested in the history of the kings of Judah, David’s descendants. While the author gives us a list of David’s ancestors all the way back to Adam, he does not say a word about the kingdom of Israel where most of the chosen people lived, because Israel had separated from the kingdom of David. The author gives us many colorful details not found in the books of Samuel and Kings, but generally speaking, his story seems unreal and uninteresting to us. Moreover, carried away by his enthusiastic faith, he delights in huge numbers and, at times, distorts reality to strengthen his point (compare 1 K 22:30 and 2 Chr 20:35; 2 S 12:31 and 1 Chr 20:3).

The author addresses Jewish people and strives to convince them that there is noblessing or future for them unless they remain strongly united around their faith, rooted in their land, obeying the Law and the priests and putting above all concerns the true worshipping in the temple of Jerusalem. The people of God must remain one and with a visible hierarchy.

How can we benefit from reading this book? On each page we will find the conviction that the believing people must have no other ambition but to fulfill the will of God; other victories will come as a gift. Moreover, it is a reminder that Christ’s people, even though they do not have visible borders now and do not live in isolation among other people, must not lose their uniqueness in an attempt to blend with the masses. Believers will never totally resemble those who do not believe, nor will they think in exactly the same way. They have their own mission and are concerned about the visible unity of the church, around those whom God placed among them as his representatives.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

编年纪下：引言

现在分为上下两篇的《编年纪》，很可能成书于公元前四世纪，在犹太人遭流放归来之后。与本书同时写成的有《厄斯德拉书》和《乃赫米雅书》，试比较《编年纪》最后几节的文字与《厄斯德拉书》的开篇叙述。

本书就如同第二次的尝试：再次讲述从元始到犹太王国时期的圣史。第一次的尝试已在列王和先知时代进行过了。本书囊括的范围更加广泛，我们可以在先前的几本书，从《创世纪》一直到《列王纪》中读到。《编年纪》的作者再一次叙述过去的事件和回忆，是为了告诉人们：犹太人民的未来取决于他们对梅瑟律法是否忠诚；对敬拜的法规是否遵循。

当时已不复存在一个独立的犹太国家，只能说它是波斯帝国里的一个自治省。人民对“神权统治”的渴望在升腾，也就是说，人民渴望天主的王国，一个由司祭借天主的名统治的国家。人民试图忘记给他们留有足够自由空间的波斯行政官员，而组织起一种围绕圣殿和梅瑟律法的国家生活。他们期待着“达味之子”的到来。他们说：“如果全国人民有条不紊地遵行律法，总有一天默西亚会来临。”

这就是作者为什么特别对达味后裔－犹大列王的历史感兴趣的原因。他给了我们一长串名单，追溯达味的祖先直到亚当，但只字未提大多数子民生活其间的以色列王国，因为那时以色列已从达味王国中分离出去了。作者给了我们许多色彩纷呈的细节，都是在《撒慕尔纪》和《列王纪》中找不到的内容。但总体看起来，他的故事似乎既虚假又乏味，更有甚者，作者受激情驱使，喜欢用庞大的数字，以致有时为了支持自己的观点，扭曲了真实（试比较列上22:30和编下20:35；撒下12:31和编上20:3）。

作者对犹太人民讲话，并竭力使之相信：除非他们紧密团结于信仰中，扎根于国土上，遵守律法，服从司祭，在耶路撒冷圣殿全身心地敬拜；否则，他们既得不到祝福，又没有未来。总之，天主子民必须统一，有着可见的等级制。

我们读此书能从中获得什么启示呢？那就是在每一页上都能找到的确信：信徒除了实现天主的意愿，不能有别的企望，然后胜利就会赐给你。这对基督的子民更是一种提醒：虽然他们现在生活在芸芸众生之中，他们仍不该也不会抛弃使命，因为他们是天主在人前的代表。

Translation: Tagalog

2 Mga Kronika Introduksyon

Para sa mga may gusto sa atin na malaman ang kasaysayan ng Israel, walang itinuturong bago ang Mga Kronika. Muli lamang isinusulat dito ang naisalaysay na sa mga libro ni Samuel at ng Mga Hari. Nasa paraan lamang ng pagpili sa mga pangyayari at sa paglalahad ng mga ito ang kaibahan.

Gustong ipakita ng sumulat ng Mga Kronika na nakasalalay sa katapatan sa Batas ni Moises at sa mga kautusan sa pagsamba ang kinabukasan ng sambayanang Judio.

Dahil sa kanyang panahon, hindi isang bansang malaya ang mga Judio, kundi parang isang malayang probinsya na lamang ng imperyo ng Persia. At may lumalaking pagnanasa sa kanila na maging isang “teokrasya,” na ibig sabihi’y isang kaharian ng Diyos na pinamumunuan ng mga pari sa kanyang pangalan. Sinisikap nilang kalimutan ang mga Persianong tagapamahala na hinayaan silang magkaroon ng sapat na kalayaan, at inoorganisa nila ang buhay ng bansa na sa Templo at sa Batas ni Moises nakasentro. Sa paghihintay nila sa pagdating ng “Anak ni David,” nakagawian na nilang sabihin: “Kung sa buong maghapon ay ganap na susundin ang Batas sa buong bansa, tiyak na darating ang Mesiyas.”

Kaya halos sa kasaysayan lamang ng mga hari ng Juda na mga inapo ni David interesado ang awtor. Bagamat ibinibigay niya sa atin ang listahan ng mga ninuno ni David, na pabalik pa hanggang kay Adan, wala naman siyang binabanggit na kataga man lamang tungkol sa kaharian ng Israel kung saan nabuhay ang karamihan sa bayang pinili, dahil hiwalay ito sa kaharian ni David. Maraming makukulay na detalye ang ibinibigay sa atin ng awtor na wala sa mga libro ni Samuel at ng Mga Hari, pero sa kabuua’y para bang di kapani-paniwala at nakakasawa para sa atin ang kanyang salaysay. Isa pa’y nadadala siya ng masigasig niyang pananampalataya, mahilig siya sa malalaking numero at pagkaminsa’y iniiba niya ang katotohanan para bigyang-diin ang gusto niyang sabihin (paghambingin ang 1 H 22:50 at 2 Kro 20:35, 2 S 12:31 at 1 Kro 20:3).

Ano naman ang mapapala natin sa pagbasa sa aklat na ito? Matutunghayan natin sa bawat pahina ang katiyakan na hindi dapat magkaroon ng ano pa mang ambisyon ang bayang sumasampalataya liban sa pagtupad sa kalooban ng Diyos: darating na lang ang iba pang mga tagumpay bilang regalo. At ipinaaalaala rin nito sa atin na hindi dapat iwala ng bayan ni Kristo ang pagiging orihinal at bukod-tangi, sa kabila ng kawalan nito ng mga nakikitang hangganan at di pamumuhay nang hiwalay sa gitna ng ibang mga tao upang mapalahok sa masa. Hinding-hindi ganap na makakahawig sa di-sumasampalataya ang sumasampalataya, ni maging katulad na katulad sa takbo ng isip. May sarili siyang misyon at iniingatan niya ang nakikitang pagkakaisa ng Iglesya sa paligid ng mga inilagay ng Diyos sa kanila para maging mga kinatawan niya.

Translation: Cebuano

Kon gusto tag dugang pang kasayoran sa kasaysayan sa Israel, ang Kronikas dyotay rag ikatampo: halos tanan nga gisaysay dinhi nasulat na sa Samuel ug sa mga Hari. Ang kalainan lang mao ang paagi sa pagpili sa mga hitabo ug sa pagpadayag ini.

Buot ipadayag sa tagsulat ining basahona nga ang kaugmaon sa katawhang Judio nag-agad sa kamaunongon sa Balaod ni Moises ug sa gilatid nga tulumanon sa pasimba.

Niining panahona, ang mga Judio dili na gawasnong nasod, apan lalawigan sa Persianong imperyo, bisag gihatagan silag dyotayng awtonomiya. Dako kaayo ang ilang pangandoy nga mahimong “Teyokrasya,” sa ato pa, gingharian sa Diyos nga magmando sa ngalan sa Diyos pinaagi sa kaparian. Ilang gisulayan nga dili lang manumbaling sa Persianong administrador nga naghatag nilag kagawasan sa pagpalambo sa nasodnong kinabuhi alirong sa Templo ug sa mga balaod ni Moises. Kanunay silang naglantaw sa pag-abot sa “anak ni David” ug sagad moingon: “kon hingpit lang nga motuman ang tanang katawhan sa Balaod, bisag sa usa ra ka adlaw, nan, moabot gyod ang Mesiyas.”

Mao man gani nga interesado kaayo ang tagsulat sa paghatag og dakong gibug-aton sa kasaysayan sa gingharian sa Juda nga kaliwat ni David. Gihatag sa tagsulat ang taas nga talaan sa katigulangan ni David, sukad ni Adan, apan wala niya hisgoti ang gingharian sa Israel diin namuyo ang kadaghanan sa piniling katawhan, kay ang Israel mibulag man sa gingharian ni David.

Daghang mabulokan nga mga detalye ang gisaysay sa tagsulat nga dili mabasa sa Samuel ug sa Mga Hari, apan sa kinatibuk-an, ang iyang istorya morag sumada ug dili nato katoohan nga mosaysayg dagkong mga numero, usahay tuison ang panghitabo, aron lang paglig-on sa buot niyang ipasabot (itandi ang 1 H 22:30 ug 2 Kro 20:35; 2 S 12:31 ug 1 Kro 20:3).

Unsay makuha natong kaayohan pagbasa ining basahona? Sa matag panid, makita ang hugot nga pagtoo, nga ang matoohong katawhan kinahanglang walay laing tinguhaon gawas sa pagtuman sa kabubut-on sa Diyos; ang ubang kadaogan naangkon kay gihatag ni isip gasa. Dugang pa, nagpahinumdom ni natong kristyanos nga bisag wala tay makita nga mga utlanan karon, ug wala magpuyo nga himulag sa ubang katawhan, kinahanglang dili ta malimot sa atong sinugdan, aron masagol ta ug dili mahilayo sa katawhan. Kinahanglan nga ang mga magtotoo dili gyod hingpit nga mahisama sa walay pagtoo, ni hingpit nga mahisama ang ilang panghunahuna. Aduna silay kaugalingong misyon, ug maglantaw kanunay alang sa makitang kahiusa sa simbahan, diin gipahimutang sa Diyos ang iyang mga tinugyanan.

Translation: Spanish

INTRODUCCION A LAS CRÓNICAS

En un primer momento las Crónicas parecen no contener muchas cosas que no hayamos leído en los libros anteriores, especialmente en los libros de Samuel y de los Reyes. La diferencia está en la manera de presentar los hechos.
Cuando regresaron los judíos deportados a Babilonia, Judá no era más que una provincia del imperio persa, pero la reforma de Esdras había hecho de los sacerdotes la única autoridad de la provincia judía. Los sacerdotes ahora quieren una historia de Israel que conduzca a sus lectores desde Moisés, que lo ha previsto todo, hasta Esdras, que ha reformado todo, pasando por el santo rey David que ha organizado y codificado la liturgia. Todo gira en torno al templo de Jerusalén y la vocación única del pueblo judío. El autor no quiere negar las faltas del pasado, pero sobre todo se necesitan grandes ejemplos; la vida y la obra de David y de Salomón, pues, recibirán un trato especial y serán escritas como una “vida de santos”, quedándose como figuras ejemplares.
Éste es el marco en que se escribieron las Crónicas. Un libro plagado de genealogías, porque entre los sacerdotes la posición dependía de la familia donde uno había crecido. No deberían extrañarnos, por tanto, las genealogías fabulosas con que comienza la obra: la genealogía de David se remonta ¡hasta Adán! Un libro lleno de cifras fantásticas (como los Números o como los 600.000 hombres del Éxodo). Una historia que sólo se ocupa del reino de Judá, olvidando o condenando a priori todo lo que había pasado en las otras tribus de Israel: en cuanto se separaron del centro elegido por Dios, perdieron el beneficio de sus promesas.

Las Crónicas, redactadas con toda probabilidad al final del siglo cuarto, siempre han sido consideradas como un libro reservado a los estudiosos y apenas encontraron un lugar en la liturgia judía. Hoy en día, para el lector que se toma la libertad de pegar un triple o cuádruple salto por encima de las listas interminables de nombres, deben su sabor a las numerosas tradiciones curiosas que han sabido conservar.

El libro manifiesta a veces una estrechez de espíritu propia de personas que viven de uno o dos principios. Pero también nos ofrece una visión grandiosa del culto de Dios, de la oración de un pueblo, de la convicción que el pueblo elegido debe tener de su propia identidad. Insiste, entre otras cosas, en que la unidad es a la vez la riqueza y la obligación del pueblo de Dios, condición para que la obediencia a Dios sea auténtica. Para nosotros la ciudad de Jerusalén y el Templo único han sido sustituidos por la Iglesia única. Ninguno de los que se buscan iglesias a su gusto podrá leer este libro sin sentirse interpelado.