训道篇：引言

训道者的思想精华可用书中之语来体现：天主使万物皆有时，但祂还使人心存永恒之念，而人却无法领会天主自始至终的神圣化工（3.11）。

人依天主之肖像而被造就，乃宇宙之主宰。但人也不过出自泥土，天主让他背负重担，终日探索不止。

训道者生活在耶稣降生前的三百年，当时希腊文化已影响了犹太人。继亚力山大大帝的征服之后，他的诸将领又瓜分土地，然后是埃及的拉基德占领了巴勒斯坦。所有这些国王只想尽可能地压榨被占区的人民，获得最大限度的利益。一些巴勒斯坦的大家族被迫交纳高税，于是他们便进一步剥削下层人民。就在这个时候，希腊语开始在当地撒播开了，古希腊文化嫁接上了当地的传统，希腊商人的入境，使得当地经济的发展突飞猛进起来。凡想求得职业的人，都跑进教授希腊语的学校。

耶路撒冷仍与此保持距离，由于政治上的重压，使得大司祭们不得不容忍大家族热衷于新文化——经济。圣殿的教育开始走下坡路，大家只是点评一下希伯来文的经文，重读一下箴言而已。内容一直是：好人有好报，恶人自食其果。以色列对天主的信仰日渐在希腊文化的冲击下，暗淡下去了。此时，一位熟知希腊作品的律法老师起来应战了。他以训道者自居，重新将希腊哲学中的肯定性置于案头：它似乎一直在探究生存的意义、人类无法得知的未来。是的，希腊文明的动力，来自于对人类思维无尽能源的自信，希腊哲学家曾经努力解释所有人类命运之谜（众所周知，这个目的依然是西方人文主义的核心）。

训道者说：人不是命运的主宰，所有一切都是天主的恩赐。年轻人不该迷失在行动主义及对金钱的追求上，而要学会怎样真正生活，享受天主在我们生命道路上所赐的一切欢乐。万事变幻不定，我们的理性每时每刻都会出错，谁不愿正视死亡，谁就是假智者。

但他却也轻易地放弃了宗教的答案：罪恶并不是一直在世上就受到惩罚。戒命为我们开辟了一条道路，但我们对天主的沉默，同样要怀着敬意。

作者的门徒们把他的作品冠以智王所罗门之名，他们对师傅的教导作了记叙和总结，可能是为了给圣殿的教育置备基础。本书大约著于公元前240-220年，另一书名“科厄肋特”是犹太名。

Ecclesiastes Introduksyon

Binuod marahil ni Eclesiastes ang diwa ng kanyang kaisipan sa bersikulong ito sa kabanata 3: “Ginawa ng Diyos ang bawat bagay na angkop sa kanyang kapanahunan; subalit inilagay din niya sa ating mga puso ang kawalang-hanggan, kahit na hindi natin kayang intindihin ang kabuluhan ng Diyos mula sa simula hanggang katapusan (3:11-14; 8:16-17).

Panginoon ng sansinukob ang taong nilikhang kalarawan ng Diyos. Gayunman, taga-paglingkod lamang siyang gawa sa putik na pinatawan ng mabigat na gawaing palaging maghanap. Hindi makatotohanang isipin na lubos na mabibigyang-linaw ng tao balang araw ang kahulugan ng kanyang buhay o ganap na malulutas ang mga tensiyon at mga proble-mang wumawasak sa sangkatauhan.

Nabuhay si Eclesiastes sa ikatlong dantaon bago kay Kristo, nang umabot ang kulturang Griyego sa bansang Judio. Ang patuloy na pag-unlad ng sibilisasyong Griyego ay bunga ng tiwala nito sa walang-hanggang kakayahan ng pag-iisip ng tao. Pinagsikapang ipaliwanag ng mga pilosopong Griyego ang lahat ng hiwaga ng kapalaran ng tao (at alam natin na ang layunin pa ring ito ang pinakapuso ng makataong pilosopiya ng Kanluran).

Hindi pinaniniwalaan ni Eclesiastes ang optimismong ito: tayo’y nasa mundong ang lahat ay nakaliligalig. Sikapin nating damhin ang misteryo ng Diyos at ang bigat ng kanyang katahimikan; ang tao ay nilalang na may hangganan at kamatayan.

Huwag nating ipagkamali ang itsura sa katunayan ng karunungan. Masiyahan sa ganap na pagsasabuhay ng kasalukuyan, sa pagsisikap na malutas ang mga suliranin sa abot ng ating makakaya. Matutunang pakinabangan ang mga kagalakang inilaan sa atin ng Diyos sa araw na ito at ipaubaya ang iba sa kanyang kagandahang-loob.

Laging sinisikap magpaliwanag ng relihiyon at magbigay ng mas nakakapanatag na pananaw kung bakit tayo umiiral. Hindi hinihingi ni Eclesiastes ang ganitong layunin. Nang panahong iyon, pinaniniwalaan ng mga relihiyosong tao na ginagantimpalaan ng Diyos ang mabubuti at pinarurusahan ang masasama dito sa ibaba. Nag-aalinlangan pa rin si Eclesiastes. Bagamat tinatanggap niya na ipinakikita ng mga utos ng Diyos ang daan, isinasaalang-alang niya ang katahimikan at waring pagkawala ng Diyos.

Ginawa ng sumulat ng aklat na ito sa ikatlong dantaon bago kay Kristo ang gaya ng ginagawa ngayon ng maraming manunulat at makata: ang paggamit ng pangalan sa panulat o inimbentong pangalan para sa kanilang mga sinulat. Inilahad niya ang kanyang aral na parang kay Haring Solomon na anak ni David. Kilala si Solomon sa pagkakaroon ng malawak na kaalaman sa karunungan ng tao. Pero yamang siya mismo’y binigyan ng tungkuling turuan ang nagkakatipong mga mananampalataya (ito ang kahulugan ng Eclesiastes), parehong ginamit ng mga naglimbag ng aklat na ito ang dalawang salita: Eclesiastes at Solomon.

Siguro, gisumada ni Eclesiastes ang dugokan sa iyang panghunahuna ining mosunod nga mga tudling. Ang Diyos nagpahigayon sa tanang butang sa hustong panahon. Gibutang sab niya ang walay kataposang mithi sa ilang kasingkasing bisag dili matugkad sa tawo ang gibuhat sa Diyos gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan (3:11-14; 8:16-17).

Ang tawo gibuhat sa dagway sa Diyos ug magmando siya sa uniberso. Apan bisan pa ini, sulugoon lang siya inumol sa lapok nga gisangonan sa Diyos og bug-at nga tahas sa makanunayong pagpangita. Sayop ang panghunahuna nga may adlaw rang mahatagag katagbawan ang iyang pagpangita sa kahulogan sa kinabuhi, nga makit-an niya ang kasulbaran sa kasamok ug panagbangi ining nawataswatas nga kalibotan.

Si Eclesiastes nagpuyo sa ikatulong siglo sa wala pa si Cristo, ang pag-abot sa Griyegong Kultura sa nasod sa mga Judio. Ang naghatag og kinabuhi sa Griyegong buhilaman nagsukad sa iyang pagtoo sa walay kinutobang panghunahuna sa tawo. Ang makinaadmanong Griyego misulay pagtugkad sa lawom nga misteryo sa tumong ug padulngan sa tawhanong pagpakabuhi, (giingon nga bisan hangtod karon, kining Griyego nga panghunahuna mahitungod sa tawo, mao gihapon ang gisagop sa taga kasadpang bahin sa kalibotan).

Si Eclesiastes misupak ining maong panglantaw. Hinuon iyang gipakita ang daghang kakulangan sa tawhanong kahimtang ug ang daghang malinglahong bahin sa kinabuhi. Dili tuyo niya nga maghunahuna na lang ta sa mga butang langitnon kondili, gitudloan ta nga kining daghang “apan” sa kinabuhi sangpotanan sa lintunganay nga kamatuoran: ang tawo mamatay ug may kinutoban. Wala sab siya moingon nga tungod ini angay tang mangyugpos ug magpaabot sa badlis sa kapalaran; giaghat hinuon ta sa dili pag-usik sa kusog ug panahon sa mga damgo ug ilusyon. Nagdasig siya nga puy-an sa kinatibuk-an ang kinabuhi karon, pinaagi sa pag-atubang ug pagsulbad sa mga problema sa matag adlaw, paglipay uban sa mga kaayohan nga nadawat karong adlawa ug pagpiyal sa ubang butang sa Diyos.

Ang relihiyon: Wala ba ni makapasabot nato sa tanang butang? Kini dili maoy panghunahuna ni Eclesiastes. Bisan kon ang sugo sa Diyos nagtudlo nato sa sigurong pamaagi, wala ni magsulbad sa daghang problema ni magtubag sa daghang pangutana. Niadtong panahona, ang mga tumotoo nag-ingon nga ang Diyos nagpahalipay sa tarong ug nagsilot sa daotan ining kinabuhia. Gipanghimakak ni ni Eclesiastes pinaagi sa makitang kamatuoran. Susama sab ang makita karon: adunay makahupay ug makalukmay nga tubag alang sa tumotoo nga walay klaro kon atong ayohon pagtuki ang mga kamatuoran.

Ang nagsulat ining basahon sa ikatulong siglo una matawo si Cristo nagbuhat sama sa atong manunulat ug magbabalak karong panahona. Ilang gilagdaan ang ilang mga sinulat dili sa matuod kondili, sa minugna nilang ngalan. Gipadayag niya nga daw mga pagtulon-an ni hari Solomon nga anak ni David. Dayag ang kamatuoran nga si Solomon nabantog sa iyang kaalam. Dinhi, gitawag si Solomon nga Eclesiastes o ang panagtipon o panagtagbo aron pagtudlo sa kaigsoonan.

El Eclesiastés vivió en el siglo III a.C. Palestina estaba dominada por los dueños de Egipto a los que sólo les interesaba obtener riquezas a costa de sus súbditos. Era el momento en que se imponían por todas partes la lengua griega y el helenismo, es decir, la cultura griega. Jerusalén se salvó por un tiempo de esta invasión cultural, pero luego el peso de la política obligó a los sumos sacerdotes a concertarse con las familias que tenían el manejo de los negocios.

Había una verdadera invasión de comerciantes griegos. Aquellos que querían hacer carrera frecuentaban las escuelas en donde se enseñaba a los autores griegos. Aparentemente no había quien pudiera hacer frente al helenismo, la fe en el Dios de Israel se perdía día tras día.

Es entonces cuando un maestro de la Ley acepta el desafío. Predicador, polemista (este es el sentido de la palabra “eclesiastés”, en hebreo qohelet: el que convoca, que interpela, pone en tela de juicio las certezas de la filosofía griega. Esta pretendía desvelar las incógnitas de la existencia.

Dice el Eclesiastés que el hombre no es el dueño de su destino: todo es don de Dios. En lugar de caer en el activismo y de pensar sólo en el dinero, los jóvenes deberían aprender a vivir y a disfrutar de las alegrías que Dios nos regala a lo largo de nuestra existencia. Todo es incierto y nuestra razón se ve superada a cada instante. Aquel que rehúsa mirar de frente a una muerte cierta, sólo posee una sabiduría aparente.

El Eclesiastés tal vez resumió lo esencial de su pensamiento en esta sentencia: «Toda obra de Dios llega a su tiempo, pero ha puesto la eternidad en el corazón de los hombres; y éstos no encuentran el sentido de la obra divina desde el principio al fin» (Qo 3,11; 8,16). Tendrán, pues, que cargar con su destino, tomándolo a la vez como una misión y un enigma, dando gracias por lo que cada cual ha recibido.

Al Eclesiastés le gusta la repetición de las mismas palabras, pero procurando que cada vez expresen nuevos significados. Así, el enigmático “Esto no tiene sentido, esto no tiene sentido...nada a qué aferrarse” que aparece al inicio del libro (1,2), revela todo su significado al final, cuando el autor ha mostrado las limitaciones del conocimiento humano y la necesidad de aprender a vivir la alegría cotidiana (12,8).

Los discípulos de este desconocido publicaron su obra atribuyéndosela a Salomón, el rey que se ganó la reputación de sabio. Resumieron las enseñanzas de su maestro en este breve escrito que tal vez sirvió para la enseñanza en la escuela del Templo. Parece haber sido redactado hacia los años 240-220 a.C.

Hoy el Eclesiastés es nombrado preferentemente Qohelet, según el nombre hebreo, para distinguirlo del libro de Ben Sirac, llamado tradicionalmente Eclesiástico. Por esta razón lo citaremos con la abreviatura Qo.