雅歌是首诗。它唤醒我们的个人经历，总是深入我们的内心，因为它写的是“爱”和“被爱”。作者将两者的相遇安排得如同在梦中，是为了揭开这一层神秘面纱。寻找、相遇、躲避，始终迷人并真实，因为被爱者发现自己面对的是“另一位”－“唯一者”。“爱人者”则专注于寻找她，她是他所选择的、唯一的、不可被取代的。所以书的标题是：雅歌－歌中之歌。在希伯来文中，这种组词结构是用于表述最高级的意义的：精粹之歌或至高之歌。

读者们仍要提出问题：难道我们不该给诗中表达的爱一个称谓吗？我们知道：天主是爱，那么，诗中表达的爱能否被称为天主？作者谈论、表现的难道不就是天主吗？因为在基督徒的语言中，天主不只是神圣的存在，祂还是人格化的。雅歌热情歌颂情人之爱－一种攫（jué）取全身心的爱，不由令人想到它确实是一曲爱情礼赞，并没有宗教倾向。在埃及和印度的文学中，也有大力歌颂爱情的诗篇，让人最终与“无限者”的神秘融合在一起。这种例证适用在此吗？

圣经文化有其独到的途径。在发现爱的道路上，首先有先知，他们被唯一者热烈的爱所吞噬（shì），从他们的经验开始，人类的爱情被提炼升华。先知们早就藉由他们体验到的婚姻关系，来述说天主和祂子民的盟约（欧1:2）。我们可以在欧瑟亚书的诗歌2:4-22中，找到同样的用语。两者的主要区别：欧瑟亚代表被淫乱的以色列抛弃的天主，“被爱者”以色列没有感受和激情；而雅歌所呈现的是“被爱者”的感受和思想，是她在说话、在感想、在分析。这种变化中有时间变迁的痕迹，就所有资料推断，雅歌成于公元前三至四世纪，当时的以色列有一小部分人，在尽一切可能爱、警醒、不放走任何灵感，他们是“以色列贞女”的代表。雅歌的作者无疑是其代言人。另外，他们还用了人类爱情的话语，来表达他们与天主之间一种特殊的关系。有一天，这种关系将延伸至整个以色列。

当雅歌的作者铺展爱之梦时，他再度体验了选民的希望。天主的最爱是以色列和她的土地。作者就像以色列最激进的少数人，等待热爱者以默西亚王和选民配偶的姿态降临。这种背景可以解释歌中所用的许多对比，如果它们被用于一般订婚情侣身上，将显得奇怪。实际上，这是引用过去以色列圣殿和民间的典故。

雅歌与伟大的先知书一样，虽然它们采用了不同的语言表达形式，但是都写出了对天主－爱的体验，正是天主－爱启发了整个梦境，借用了人的形象。

犹太传统把它当圣爱之歌看待。没有提到，天主其实是故意的，从头到尾祂都存在，同时是爱与爱人的“唯一者”。

雅歌的作者

雅歌被视为所罗门的作品：就像圣经中其他各书，这不过是借用其名而已。作者是公元前三世纪的一位圣人，也是圣经“智慧书”的作者之一。

以色列和许多其他国家一样，婚姻仪式包括“新郎之歌”和“新娘之歌”（耶7:34；16:9；默18:22）。但是就像我们从埃及的情诗中得知的一样，在以色列，这些通俗歌曲并没有留下什么痕迹。实际上，我们这位作者，无疑的是位圣人，所做的就像伟大的音乐家一样，利用通俗的旋律，来完成伟大的艺术作品。我们很容易就可以看出来，他为了要用诗意的方式来说他必须说的，采用了传统情歌的表现方式和外部架构。这是对作为《圣经》很重要一书《雅歌》之解释。

基督宗教国家中的雅歌

在基督教国家，拥有雅歌的是僧侣。他们放弃日常生活中爱的相遇，把雅歌视为一种寓言，一幅精神体验的画。肉体情爱的描写，一点没有攫（jué）取他们的心神，却帮助他们了解和唯一者的爱情，是可以如何强烈、如何急切、如何投入。

实际上，他们要把抓住的宝藏还给基督宗教。欧洲在十二世纪时出现了对人性之爱的认识的最初征兆，在野蛮人入侵的那几百年，这原是被忽略的。直到那时，几个伟大僧侣和隐士的精神体验才具有了决定性。经过他们重读和加注的雅歌，让人们对爱情的神秘有了认识。刚开始的情歌和故事是相当粗糙的，渐渐地它们被“宫廷爱情”文学所取代。自此以后，几百年来，婚姻爱情的重要性受到一再的肯定。

有时候，人们会灰心丧气地说婚姻是爱情的坟墓，电影和电视从来不忘重复堕落的文化，只表达承诺永不会实现的爱情。雅歌的中心即是表达了对真爱的渴求：它永远发自天主，而且就像天主一样忠贞不渝，超越死亡。

Ang Awit ay isang tula. Huwag muna nating intindihin: magpatangay tayo sa teksto at bubuksan nito sa atin ang isang sanlibutan.

Pinupukaw ng Awit ang ating sariling mga karanasan, dumederetso sa ating puso sapagkat tungkol ito sa Mangingibig at Iniibig. Ito’y isang tula tungkol sa pagtatagpo sa pag-ibig. Ngunit hinayaan ng awtor na mangyari ang pagtatagpong ito na parang sa isang panaginip upang hawiin ang tabing ng hiwaga nito: nagmumula sa ibang lugar ang panawagan ng pag-ibig. Nakabibighani ang paghahanap, pagtatagpo, paglayo at makatotohanan ang mga ito sa pagbubunyag ng isang misteryo: May ibang umaakit sa atin. Ito ang nagpapaliwanag sa pamagat ng aklat. Ang Dakilang Awit.

Ang Awit ay kapwa kaalaman at karanasan ng paghahanap sa kaisa-isahan sa kabilang ibayo ng bawat tabing: siya man ay nabibighani rin sa paghahanap sa kanyang hirang – ang buung-buong para sa kanya at di-mapapalitan. Posible ang ganitong relasyon at ito ang nasa puso ng Kristiyanong pag-asa.

Habang inilalahad ng awtor ang panaginip ng pag-ibig, muli niyang isinasabuhay ang pag-asa ng bayang hinirang. Ang kasintahan ng Diyos ay ang Israel at ang lupa nito. Gaya ng mga pinakataimtim na minorya sa Israel. Hinihintay ng makatang awtor ang pagdating ng Mangingibig bilang Haring Mesiyas at Asawa ng sambayanang hinirang. Ang nakaraang ito ng Awit ang nagpapaliwanag sa paggamit ng mga paghahambing na magiging kakatwa sa kaso ng mga karaniwang magkatipan, ngunit sa katunaya’y mga pahiwatig sa nakaraan ng Israel sa Templo at sa lupa nito.

Kaya hindi nagkataon lamang na natatagpuan sa Biblia ang Awit na ito ng mapagmahal na paghahanap. Hindi ito basta binigyan na lamang ng kahulugang panrelihiyon sa bandang huli, na wala rito sa simula: tinanggap ito ng tradisyong Judio kung ano talaga ito: ang awit ng pag-ibig ng Diyos. Ang hindi pagbanggit sa Diyos ay sinadya: naroon siya mula simula hanggang wakas, ngunit napakalayo sa mga “Diyos” ng relihiyong pantao ang Kaisa-isahang ito na sabay na Pag-ibig at Mangingibig.

Makapagtatapos tayo sa mga salita ng isang kilalang mistikong Muslim. Pag may binatilyong humihiling na siya’y gawing disipulo niya, ang sagot niya’y: “Nakaranas ka na bang umibig?” Kung “hindi” ang sagot, sinasabi niya: “Umalis ka muna at umibig, ngunit huwag magtagal doon. Saka ka pumarito at makipagtagpo sa akin.”

Ang Awtor ng Awit

Ang Awit ay ipinalalagay na gawa ni Solomon: hiniram lamang ang pangalang ito gaya rin sa ibang aklat sa Biblia. Ang awtor ay isang “espiritwal” at pantas ng ikatlong siglo bago kay Kristo. Isa sa mga sumulat ng “Mga Aklat ng Karunungan” ng Biblia.

Sa Israel gaya sa maraming bansa, ang ritwal ng kasal ay may “awit ng nobyo” at “awit ng nobya” (Jer 7:34, 16:9; Pag 18:22). Sa loob ng sanlinggo ng kasal, itinuturing silang hari at reyna at umaawit sila ng kagalakan sa pag-angkin sa isa’t isa. Ngunit gaya ng nalalaman natin mula sa mga tula ng pag-ibig ng Ehipto, walang nalabi sa mga popular na awit na ito sa Israel. Sa katunayan: ginawa ng ating awtor, na tiyak na isang pantas, ang ginagawa ng mga dakilang musikero sa paggamit ng mga popular na himig para sa pagbuo ng kanilang mga dakilang gawa ng sining. Madaling makita na ginamit niya ang mga pananalita at balangkas ng mga tradisyunal na awit ng pag-big upang maipahayag sa matulang paraan ang kailangan niyang sabihin. Ito ang nagpapaliwanag sa ating “Awit” na isang pangunahing aklat ng Biblia.

Ang Awit sa mga Bansang Kristiyano

Sa mga bansang Kristiyano, ang mga monghe ang umaangkin sa Awit. Isinaisantabi nila ang pantaong pag-ibig at nilampasan ang misteryo ng pakikipag-kaibigan sa ordinaryong buhay. Nakita nila ang awit bilang isang talinhaga, isang larawan ng karanasang espiritwal. Hindi nila ikinahiya ang pagpapahiwatig ng pagtatalik: bagkus tinulungan sila nito na maunawaan kung paano magiging napakatindi, napakasigla at nakauubos ang pakikipagmahalan sa Kanya, Ang Kaisa-isahan.

Sa katunayan, isinasauli nila sa Kristiyanismo ang kayamanang kinuha nila. Sa ikalabindalawang siglo sa Europa lumitaw ang mga unang palatandaan ng pagkakilala sa pantaong pag-ibig na hindi napansin sa mga siglong barbaro. Noon nagkabisa ang karanasang espiritwal ng ilang dakilang monghe at ermitanyo. Nagbigay-daan sa pagkamatay sa misteryo ng pag-ibig ang kanilang paulit-ulit na pagbasa at pagpapaliwanag sa Awit. Ang mga awit at kuwento ng pag-ibig na may kagaspangan sa simula, ay napalitan ng panitikan ng “magalang na pag-ibig.” Mula noon, sa lahat ng susunod na siglo, pagtitibayin na ang kahalagahan ng pag-ibig ng mag-asawa.

Kung minsan, masagwang sinasabi na ang pag-ibig ay nauuwi lamang sa pag-aasawa. At ganito ang palaging inuulit ng mga sine at telebisyon tuwing ang isang nabubulok na kultura ay kumikilala lamang sa pag-ibig kapag ipinangangako nito ang hindi nito matutupad. Inilalagay ng Awit sa sentro ng mga adhikain ang pagsisikap na makamit ang tunay na pag-ibig: laging sa Diyos galing ang ningning nito, at tulad niya, ito’y tapat hanggang kamatayan at sa kabilang buhay.

Ang Awit sa mga Awit talagsaong basahon sa Biblia: kundiman sa duha ka naghigugmaay: makilawasnon ug puno sa mga sambingay. Sa tanang basahon sa Biblia, ang Mga Awit ra ang wala maghisgot og Diyos. Nganong giapil man ni sa Biblia?

Daghan ang naghunahuna nga hinipos ni sa mga awit sa gugma tali sa pamanhonon ug pangasaw-onon sa ilang kasal, hangtod nga kining mga garay gihatagan og relihiyosong hubad. May daghang pangutana nga dili matubag ining maong pangagpas: walay sinulat nga sama ini sa bisag asang kultura sa Asia. Dili ni balak nga gipahaom sa panghunahuna sa katawhan ug walay hisgot dinhi sa paglaom sa kabataan, nga nasukwahi sa pagsabot sa mga Israelita bahin sa kaminyoon.

Klaro karon sa daghang tawo nga ang gugma unang masinati sa managtiayon ug ayha pa masabtan unsay Diyosnon nga gugma. Apan ang kasaysayan nagtug-an nga dili ingon ini ang pagsabot sa gugma. Ang tanang kultura sa kalibotan nagpakita nga ang gugma sa magtiayon nahamutang sa ubos ra kaayong ang-ang, layo kaayo sa kaisog, sa pakig-uban, sa katahom sa kalibotan, sa kalipay sa kinabuhi. Gani, ang mga tawo sa Biblia, nakaamgo na lang sa bili sa kaminyoon ug sa gugma, pinasikad sa relihiyosong kasinatian sa mga propeta: Si Oseas, si Jeremias, ug ang ikatulong Isaias.

Diha na sa ika-12 ka siglo human ni Cristo, sa Tungatungang Panahon nga ang pagbati sa gugma nalakip sa pamilya ug kultura. Nahitabo ni sa mga nasod nga kristyanos; ug nadiskobrehan, una sa tanan, gumikan sa mga mistikong kristyanos nga nakasinati sa gugma sa Diyos ug nagpuyo ini gikan sa napamalandongan nilang mensahe sa basahon sa Mga Awit nga naghisgot sa Diyos isip Gugma ug Hinigugma.

Mao nga mas sayon nato ang paghunahuna nga sukad pa sa sinugdan, ang Awit sa mga Awit sambingay sa gugma sa Diyos o ang lawom nga pangandoy sa gugma sa dyotay, apan mainitong pundok, nga naglaom sa pagbalik sa Diyos sa Israel. Mao ni ang paagi sa pagsabot alang sa mga Judio ug kristyanos.

Usa ka pangandoy ug subling paghibalag. Mao ni ang dobling kalihokan sa Awit sa mga Awit, nga dinasig sa unang mga sinulat sa mga propeta (Oseas) “Ang pamanhonon motago kon siya pangitaon, aron nga kon dili siya makit-an tinud-on pa siya pagpangita sa pangasaw-onon, ug langanon sa pangasaw-onon ang pagpangita sa pamanhonon aron mas maklaro pag unsay iyang gipangita.” (San Gregorio).

Busa, dili angay nga mangutana ta: kinsa kining Hari ug Magbalantay? Kinsa ang pangasaw-onon? Naghisgot ba ni sa gugmang Diyosnon o sa tawhanong gugma? Apan ang tanang matuod nga gugma naggikan sa Diyos ug iyaha sa Diyos:

– Ang diha kanunay sa hunahuna sa magbabalak ining basahon mao ang pagsinultihay nga mahigugmaon sa Ginoo ug sa iyang katawhan.
– Nagpadayag sab siyag kahingawa ug kalipay sa tawong nangita sa Diyos ug nangandoy nga mosinati sa iyang presensya ining kinabuhia.
– Naghisgot sab siya alang kang bisan kinsa nga nangita ug nakahibalag sa gugma. Diha sa pagtugyan sa kaugalingon sa pangasaw-onon o sa pamanhonon, makasinati siya uban niya sa “diyosnong gugma” nga mao ray makatagbaw sa iyang kinabuhi.

El Cantar siempre sorprenderá a los que sólo han visto la Biblia como un libro de religión. El poema nos lleva mucho más allá: lo mejor de esta vida no es la religión sino el encuentro de Él y de ella. A Él ni siquiera se le atribuye un nombre: el autor deja que la búsqueda se desenvuelva en un sueño, para revelar mejor así su misterio. De ahí el título que el libro se da a sí mismo: «El Canto sublime.»

El Cantar es la intuición y la búsqueda del Único más allá de todas las apariencias; él, por su parte, está totalmente fascinado por la amada que, a sus ojos, es única e irreemplazable. Esta conversión de Yavé, el Dios guerrero, en «el Amado», no es totalmente nueva en la Biblia. Grandes profetas se habían apoyado en su experiencia conyugal para hablar de la alianza de Dios con su pueblo (Os 1-2; Ez 24). Más aún, usaban las palabras del amor humano para expresar su experiencia de una relación privilegiada con Dios, que algún día se concedería a todo Israel (Is 54; 61-62; Jer 2-3).

El lenguaje del Cantar no es más extraño que el de Oseas 2,4-22, pero aquí no es el mismo interlocutor quien tiene la palabra. Oseas desempeñaba el papel de Dios, indignado por las prostituciones de Israel; en el Cantar, es Israel, convertido en la Amada, quien vive y desarrolla todo el sueño. El diálogo no es más que apariencia: solamente ella se expresa para decirnos lo que siente, lo que desea, analizando sus contradicciones. En esto se nota que los tiempos han cambiado: en la época en que se escribe el Cantar, existe una minoría que ama, espera y aspira a lo imposible, y el poeta del Cantar se hace su intérprete. La Amada de Dios es Israel con su tierra, y el autor-poeta espera la venida del Único como rey-Mesías de la comunidad elegida.

El sentido o la ausencia de sentido

Muchos biblistas, al ver los puntos de contacto entre el Cantar y los versos de amor de Oriente Medio, piensan que es del mismo tenor y que solamente en una época posterior se quiso ver en él la imagen del amor de Dios por su pueblo.

Bien es cierto que el vocabulario del Cantar y las imágenes que utiliza poseen una his toria antiquísima. Pero, si se descompone el Cantar en pequeños fragmentos, y luego se compara cada uno de ellos con tal o cual fragmento de poesía egipcia, que rara vez pasaba del erotismo, los fragmentos no encajan entre sí y el poema queda vacío de sentido.

Tampoco se puede sostener que el Cantar fue al comienzo un "canto del novio y de la novia" (Jer 7,34; 16,9). Pues no tiene nada de literatura popular, y muchas estrofas serían extrañas si se tratara de novios corrientes; en cambio se explican como alusiones al pasado de Israel, al Templo y a su tierra. Tampoco se podría ver más que trivialidad e incoherencias en lugares en que precisamente sospechamos que el autor nos esperaba.

Esas teorías nunca convencerán al que ha compartido la experiencia del autor. Entonces los símbolos pierden su agresividad sensual; expresiones esparcidas a lo largo del poema se ordenan una tras otra en el marco de una interpretación que desvela el anhelo, las inquietudes y la espera de la comunidad para la cual fue escrito. Se le puede relacionar sin dificultad con la situación social y política de cierta época, y el poema entero afirma que la esperanza no se verá burlada: ¡El Amado vendrá para las nupcias!

Muchos se han preguntado cómo esta glorificación del amor libre pudo ser colocada tan rápidamente entre los libros sagrados. La respuesta es simple: porque los contemporáneos comprendían inmediatamente el propósito del autor y los que estaban familiarizados con la Biblia se reconocían en él. Este amor libre, más fuerte que la muerte, era lo que se esperaba de Dios, más allá de las obligaciones de la Ley. Y les resultaba fácil interpretar varios detalles del poema que, a los ojos del observador extraño, no serían más que banalidad o incoherencia, pero que entregaban las claves del poema: ver en particular 1,9; 2,17; 6,12; 7,6.

El Cantar se presenta como obra de Salomón. Esto no es más que un préstamo de nombre. El autor era un letrado con una fuerte experiencia espiritual; escribió con toda probabilidad en el siglo III, bajo la dominación egipcia: ver 1,9.

El Cantar en tierra cristiana

En la cristiandad fueron los monjes los que se adueñaron del Cantar. Pasaban sin problemas por encima de las expresiones del amor sensual e iban directamente a lo que había sido, en la partida, una experiencia espiritual.

De hecho iban a entregar al pueblo cristiano el bien del cual se habían adueñado. En la Europa del siglo XII aparecieron las primeras señales de un reconocimiento del amor, tan ignorado durante los siglos bárbaros. Es entonces cuando el Cantar, leído y comentado por algunos grandes espirituales ejerció una influencia determinante para la toma de conciencia del misterio del amor.