Language-specific Insights

making implicit plural form explicit (Mark 9:28)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “he (had entered),” the Tagalog translation translates “sina Jesus” because the context of the text makes clear that Jesus entered with his disciples. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to 2 Kings (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

The second Book of Kings continues to look at the progressive decline of the two kingdoms to the North and to the South, Israel and Judah.

It would be a mistake to believe that the nation prospered at first because it had good and just kings, David and Solomon, and that after them the bad kings ruined everything; or that the Jewish people who were destroyed by the Chaldeans were more sinful than David’s contemporaries.

When we read attentively, we realize that the author of the book does not judge the founders of the kingdom and their successors with the same severity. Was Jeroboam II, who restored prosperity and independence to Israel and brought peace for forty years, inferior to Solomon? Was he, perhaps, less of a believer? And yet, the first Book of Kings delights in describing Solomon’s luxury, vanity and greatness, whereas the second Book of Kings treats Jeroboam II only one paragraph, as if the fact of having a temple other than the one in Jerusalem was a priori a condemnation of all his achievements.

Here we must see God’s way of teaching. At first he encourages his people with the possibility of achieving independence and prosperity, because they live in the historical moment when this conquest must be accomplished. God does not show them all the negative aspects of what they are doing; he does not point out Solomon’s faults or the vanity of his luxury. But, later, God invites his people to observe with a critical eye, and while the great dream of Solomon’s kingdom is vanishing, God teaches them to seek another more lasting and important conquest, that of the Reign of Justice.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

列王纪下：引言

列王纪下继续叙述以色列和犹大南北两大王国的渐渐没落的过程。

信德的教诲

读者常认为：这个国家初期的繁荣应归功于达味和所罗门这样懂仁政的明君，而后来的世道不仁，是昏君断送了大好江山，或者是加色丁毁灭的犹太人比达味那时候的百姓更罪大恶极。其实这是一种错觉。读者不要忘了我们在读的列王纪不单是一部历史书籍，更是一本有宗教目的和意义的教诲书。

如果我们用心来读的话，我们就会了解本书的作者并没有用同样严厉的尺度，来评断王国的创始君主和他后来的继承人。难道恢复了以色列的繁荣独立，并带来四十年和平的雅洛贝罕二世会比不上所罗门吗？作者没有提他是因为他的信仰不够虔诚吗？在列王纪上里作者用了大量篇幅津津乐道描写所罗门在物质上的繁荣富贵。到了列王纪下里对雅洛贝罕的描写只有一段。作者似乎在暗示我们，雅洛贝罕在圣城外建过一座圣殿，这一举动将他的其他成就几乎一笔勾销了。

天主教诲人的方式

我们从这样的叙述中可以了解天主教诲人的方式，或者说人们对天主这种教育方式的理解。天主最初用王国的独立和繁荣来鼓励祂的子民，因为人无法超越历史而生活。人们对自己生存时代的踪影无法自知，因为我们的归属感限制了我们的超越性，天主并没有指出所罗门的过错，或是那奢华的虚荣心理。后来的作者们开始用一种批判的眼光来看过去的历史，反思历史的对否。而且随着所罗门国王伟大梦想的逐渐消逝，天主呼唤子民去追求一个更加持久而且更重要的王国，那便是正义的王国。

Translation: Tagalog

2 Mga Hari Introduksyon

Patuloy na tinitingnan ng ikalawang Aklat ng Mga Hari ang palalang pagkabulok ng dalawang kaharian sa hilaga at sa timog, ang Israel at ang Juda.
Ngunit magiging pagkakamali kung iisiping sumagana ang bansa sa simula dahil nagkaroon sila ng mga haring mabuti at matuwid na sina David at Solomon. At pagkatapos ay mga masamang hari naman ang sumira ng lahat. O kaya’y mas makasalanan ang bayang Judio na winasak ng mga Kaldeo sa mga kapanahon ni David.

Kung babasahin natin ito nang mabuti, maiintindihan nating hindi parehong mahigpit ang paghuhusga ng sumulat ng libro sa mga nagtatag ng kaharian at sa mga kahalili nila. Mas mahina nga kaya kay Solomon si Yeroboam II na muling nagtayo ng isang masagana at malayang Israel at naghatid ng apatnapung taong kapayapaan? Mas mahina nga kaya ang kanyang pananampalataya? Gayunpama’y nasisiyahan ang unang Aklat ng Mga Hari sa paglalarawan sa luho at kadakilaan ni Solomon, na pawang mga materyal na bagay lamang. Samantalang iisang talata lamang ang inilalaan ng ikalawang Aklat ng Mga Hari para kay Yeroboam II na para bang ang pagkakaroon ng templong iba kaysa nasa Jerusalem ang mula sa simula’y isa nang paghatol sa lahat niyang mga gawa.

Kailangang makita natin dito ang paraan ng pagtuturo ng Diyos. Sa simula’y pinasisigla niya ang kanyang bayan na puwedeng makamit ang kasaganaan at kalayaan. At dahil ang mga taong ito ay nasa sandali ng kanilang kasaysayan na kailangang isagawa ang pagkakamit na ito, hindi ipinakikita sa kanila ng Diyos ang lahat ng negatibong aspekto ng kanilang ginagawa. Hindi niya binibigyang-diin ang mga depekto ni Solomon o ang kawalang-saysay ng kanyang luho. Ngunit pagkatapos ay inaanyayahan naman ng Diyos ang kanyang bayan na magmasid nang may mapanuring diwa. At sa paglalaho ng mataas na pangarap ng kaharian ni Solomon, tinuturuan sila ng Diyos na hangarin nilang kamtin ang mas tumatagal at mas mahalaga – ang Paghahari ng Katarungan.

Translation: Cebuano

Ang ikaduhang basahon sa mga Hari nagpadayog saysay sa inanay nga pagkaut-ot sa duha ka gingharian sa Amihanan ug sa Habagatan, ang Israel ug ang Juda.

Sayop ang panghunahuna nga kadtong pag-uswag sa ilang nasod gikan sa pagbaton nilag maayo ug tarong nga mga hari sama ni David ug Solomon ug nga human nila, ang nakasunod nga mga hari nakaguba ining tanan; o nga ang mga Judio nga gipukan sa mga Kaldeo mas makasasala kay sa katawhan sa panahon ni David.

Kon ayohon natog basa kining basahon, mamatikdan nga dili parehas og gibug-aton ang gipahamtang sa tagsulat ngadto sa mga hari ug sa ilang sumusunod. Mas ubos ra ba si Yeroboam II, nga mipabangon sa Israel sa kauswagan, sa kaugalingnan ug sa kalinaw sulod sa 40 ka tuig kay ni Solomon? O menos ba kaha siya nga magtotoo? Ug gani, sa unang basahon sa mga Hari, mahimut-on nga gisaysay sa tagsulat ang kaluho ug kabantog ni Solomon: mga butang materyal. Samtang ang ikaduhang basahon sa mga Hari, pipila ra ka tudling ang gigahin alang ni Jereboam II bahin sa pagtukod niya og laing templo gawas sa Jerusalem, paagi nga nagpasabot nga tungod ining iyang gibuhat, nawad-ag bili ang tanang kaayohan nga iyang nahimo.

Pinaagi ini, makita nato unsaon sa Diyos pagtudlo: una, dasigon niya ang iyang katawhan sa pagpaningkamot aron pagkab-ot sa kaugalingnan ug kauswagan, kay kining maong katawhan naa man sa kahimtang diin kinahanglan gyod nga modaog sila. Pasagdan sa Diyos nga sila magkasayupsayop. Wala niya badlonga si Solomon nga nagpuyo sa tumang kaluho. Apan unya, sa paglabay sa panahon, hinayhinay nga matukas sa ilang atubangan ang gingharian nga ilang gidamgo ug gipangandoy nga nag-anam og kahanaw. Nagmata sila ug nakaamgo; nakakat-on silag pagtulon-an gikan sa Diyos sa pagpangitag gingharian nga molungtad ug malukpanon, diin maghari ang Hustisya.

Translation: Spanish

El segundo libro de los Reyes (dijimos que son las dos partes de un mismo libro) sigue contemplando la historia de los dos reinos del norte y del sur, Israel y Judá.

El autor quiere demostrar que su decadencia fue el castigo de su infidelidad a la alianza de Dios. Sería un error, sin embargo, pensar que los últimos reyes fueron peores que los primeros. Al leer atentamente, nos damos cuenta que el autor no juzga con la misma severidad a los próceres del reino y a sus sucesores. ¿Acaso Jeroboam II, que restableció un Israel próspero e independiente, y le aseguró cuarenta años de paz, era inferior a Salomón? ¿Acaso era menos creyente? Sin embargo, el primer libro de los Reyes se complace en describir el lujo y la grandeza de Salomón, cosas muy materiales en definitiva, mientras que el segundo no dedica más que un párrafo a Jeroboam II, como si el hecho de tener otro templo que el de Jerusalén condenara a priori toda su obra.

Se debe ver en esto la pedagogía de Dios que, al comienzo, entusiasma a su pueblo con la posibilidad de conquistar independencia y prosperidad, y porque estos hombres están en el momento histórico en que deben realizar esta conquista, Dios no les muestra todos los aspectos negativos de lo que están haciendo; no insiste en los defectos de Salomón o en la vanidad de su lujo. Pero, más tarde, Dios invita a su pueblo a que mire con espíritu crítico y, mientras el gran ensueño del reino de Salomón se va desvaneciendo, les enseña a buscar otra conquista más duradera e importante, que es la del Reino de Justicia.

Dios es el gran educador, y su pedagogía se manifiesta en el decurso de la historia como en el de las etapas sucesivas de nuestra propia vida.

Introduction to Zechariah (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Like Haggai, Zechariah took part in the “restoration” of God’s people and the Temple, when the Jews returned from Babylon (520 B.C.).

When they returned from exile, the fabulous promises of the prophets while they were captives in Babylon were not fulfilled (see Is 40-55). So they continued to hope. Zechariah sees their building of the Temple as a symbol: a new age has begun and the Lord is preparing for the day of his salvation. The visions found in the first six chapters teach the Jews who are gathered round their Temple, that they must be watchful and wait for the Day of the Lord.

The Second Part of the Book of Zechariah

Chapters 9–14 are the work of another prophet who lived two centuries later, possibly when the famous conqueror, Alexander, came to the Eastern countries. He teaches the Jews that they must not be afraid: the victory of God and the coming of his kingdom will take place in the midst of very painful events.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

在犹太人刚从巴比伦回国时（公元前520年），匝加利亚和哈盖一样参与了振兴天主的子民和圣殿的重建工作。

当他们被困巴比伦时，先知们作了美妙的许诺。流放归来后，这些许诺并没有实现（依40:55）。因此，他们继续期望着，匝加利亚将他们建圣殿看作一种象征：新的时代开始了，上主在为救赎的日子作准备。前六章的神视教诲聚在圣殿中的犹太人，要他们警醒着，等待雅威日子的到来。

匝加利亚书第二部

9-14章是另一位先知的作品，这位先知晚匝加利亚两百年，可能是在大名鼎鼎的征服者亚历山大到东方国家之时。他告诉犹太人不要害怕：天主的胜利和王国的来临将发生在非常痛苦的时刻。

Translation: Tagalog

Tulad ni Ageo, nakibahagi rin si Zacarias sa “muling pagtatayo” sa bayan ng Diyos at sa Templo, nang kauuwi pa lamang ng mga Judio mula sa Babilonia (520 bago kay Kristo).

Sa pag-uwi nila mula sa pagkatapon, hindi nagkatotoo ang kahanga-hangang mga pangakong binitiwan ng mga propeta sa panahon ng pagkabihag nila sa Babilonia (tingnan ang Is 40-55). Kaya patuloy silang umaasa, itinuring naman ni Zacarias bilang isang sagisag ang muling pagtatayo ng Templo: nagsimula na ang isang bagong panahon. at naghahanda si Yawe para sa araw ng kanyang ganap na pagliligtas. Ang mga pangitaing bumubuo sa unang anim na kabanata ay nagtuturo sa mga Judiong nagkakatipon sa kanilang Templo na kailangan silang maghintay at maging listo para sa Araw ni Yawe.

Ang Ikalawang Bahagi ng Lihro ni Zacarias

Ang mga kabanata 9-14 ay gawa ng ibang propeta na nabuhay makalipas ang dalawang dantaon, maaaring sa panahon ng pagdating ng kilalang mananakop na Alejandro sa mga bansa sa Silangan. Itinuturo ng propetang ito sa mga Judio na hindi sila dapat matakot: magaganap sa gitna ng napakasakit na mga pangyayari ang tagumpay ng Diyos at ang pagdating ng kanyang paghahari.

Translation: Cebuano

Sama ni Ageo, si Zacarias miapil sa pagtukod pag-usab sa katawhan sa Diyos ug sa Templo, dihang mibalik ang mga Judio gikan sa Babilonia (520 B.C.).
Dihang mibalik sila gikan sa pagkabihag, ang mga dagkong saad nga gihimo sa mga propeta samtang didto pa sila naulipon sa Babilonia, wala matuman (tan-awa ang Is 40:55). Busa, nagsigi silag paabot. Nakita ni Zacarias nga timaan ang ilang pagtukod pagbalik sa Templo: bag-ong panahon ang nagbanagbanag, ug ang Diyos nangandam sa adlaw sa Iyang talagsaong kaluwasan. Ang mga panan-awon nga makita sa unang 6 ka kapitulo, nagtudlo sa mga Judio nga nagtapok sa ilang Templo, nga magtukaw sila ug maghulat sa Adlaw sa Ginoo.

Ang Ikaduhang Bahin sa Libro ni Zacarias

Ang kapitulo 9-14, mga buhat sa laing propeta nga nagpuyo sa ulahing duha ka siglo – posibli sa panahon nga ang inila nga manggugubat, si Alejandro, miadto sa mga nasod sa Silangan. Nagtudlo siya sa mga Judio nga dili sila angayng mahadlok: ang kadaogan sa Ginoo, ug ang pag-abot sa iyang Gingharian mahitabo taliwala sa sakit nga mga hitabo.

Translation: Spanish

Al igual que Ageo, Zacarías participó en la «restauración» del pueblo de Dios y del Templo, cuando recién regresaban de Babilonia los judíos (520 antes de Cristo).

A su vuelta del destierro no se habían cumplido las estupendas promesas hechas por los profetas en el tiempo que estaban cautivos en Babilonia (ver Is 40-55). Por tanto, seguían esperando. Zacarías considera la reconstrucción del Templo como un símbolo: un tiempo nuevo ha empezado, y Yavé se prepara para el día de su trascendental sal vación.

Las visiones que ocupan los seis primeros capítulos enseñan a los judíos reunidos en torno a su Templo que deben esperar, atentos, el Día de Yavé.

La segunda parte del libro de Zacarías

Los capítulos 9-14 son obra de otro profeta que vivió dos siglos después, muy posiblemente cuando el célebre conquistador Alejandro llegó a los países de Oriente. El enseña a los judíos que no deben asustarse: la victoria de Dios y la venida de su Reino tendrán lugar en medio de acontecimientos muy dolorosos.

making implicit plural form explicit (Judges 8:8)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “he (went up),” the Tagalog translation translates “sina Gideon” because the context of the text makes clear that Gideon was with 300 men. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

making implicit plural form explicit (1 Samuel 15:7)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “Saul (defeated),” the Tagalog translation translates “nina Saul” because the context of the text makes clear that Saul and his army men defeated the Amalekites. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)

Introduction to Proverbs (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Proverbs and Wisdom

The word of God came to the people of Israel in different ways. We have already dealt with the origin of the prophetic and historical books: they arose from the prophets’ preaching and from the reflection of religious circles on the history of Israel.

However, other believers preferred to meditate on human behavior, the vicissitudes of life, the different fortunes of those who are irresponsible and those who control their desires. In particular, they wanted to understand God’s justice in this world.

The wisdom of people of all times has developed around these themes. We hear about Chinese wisdom, Hindu wisdom… Yet, the wisdom of the Middle East may have come first. There had been an abundance of wisdom writings for almost thirty centuries before Christ both in Egypt and Mesopotamia (as we know, Palestine is between the borders of these two countries).

The Jewish people were profoundly marked by this wisdom which shines through almost all the parables and’“sayings” of Jesus who was formed at that school.

This literature, what the religious community has preserved and accepted, is no less the word of God than the prophetic books. Even if, at times, this wisdom seems a bit pedestrian and utilitarian, it does attest to many convictions of the Jewish and the Christian faiths, namely, as human beings, we are responsible for our actions; experience is a teacher of truth and it is the touchstone of what sages have declared; God created the world and he reveals himself in his creation. Finally, our wisdom has its limits and beyond that, we can only put our trust in the justice and the providence of God.

The greater part of the Book of Proverbs is very old (chapters 10–31). The first section (chapters 1–9), however, is much more recent, around the second century before Christ. There we find a meditation on the Wisdom of God, from which all human wisdom proceeds. The height of this contemplation on divine Wisdom is found in the famous eighth chapter.

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

天主的圣言以各种不同的方式传达给以色列子民，我们已经说过先知书和历史书的来由：前者起自先知的布道，而后者则是源于对以色列宗教历史的回顾。

但另有一些人从不同的角度出发，对反思人类本身的行为表示了更大的兴趣：人生的辗转起落，财富的得与失，丧失责任的人和克己的人命运各有不同。他们最关心的是：这个世界上到底有没有正义？

世世代代，各民族的智慧书大多是围绕着这些主题。我们听说过中国的和印度的智慧书，但中东的智慧书应是最古老的。在埃及和美索不达米亚两地（巴勒斯坦正处在这两国的边端），智慧书籍的写作远在公元前三千年就已开始。后来以色列的智慧书也出现在这个文学潮中。所罗门王召集了第一批“智者”。他们的首批作品在很大程度上（如书中10-30章）受到埃及和其它邻国文化的影响。

谈及这些章节的作者，我们必须记住：他们只是把当时流行的“箴言”加以编辑而已。但这些著作对后代道德观念的发展及道德构架的形成起了决定性的作用。这些智慧通过耶稣的比喻和讲道深深影响了那个时代的犹太人。

由宗教团体保存并整理出来的这些书，与先知书一样是天主的工程：是另一种圣言，它从另外一个角度表达了生命和信仰。

《箴言》中的精彩部分已相当古老（10-31章）。第一部分（1-9章）是较后期的作品，成于公元前二世纪左右。我们从这部分可以发现对天主智慧的默想，人类所有的智慧都是由此诞生并发展的。对这神圣智慧的沉思，在最著名的第8章中，达到最高点。

Translation: Tagalog

Mga Kasabihan Introduksyon

Ang salita ng Diyos ay dumating sa bayan ng Israel sa iba’t ibang paraan. Nasabi na natin na nagsimula ang mga aklat ng mga propeta at mga aklat ng kasaysayan sa pangangaral ng mga propeta at sa pagninilay sa kasaysayan ng Israel ng mga mulat sa kalagayan ng relihiyon.

Subalit may mga tao ring may kakaibang saloobin. Mas interesado silang pagnilayan ang asal ng tao, ang pakikipagsapalaran sa buhay, ang papel ng kayamanan, at ang magkaibang kapalaran ng iresponsable at ng nakapangyayari sa kanyang mga pagnanasa. Higit sa lahat, pinakamahalaga sa kanila ang malaman kung may katarungan nga sa mundong ito.

Sa ganitong mga paksa nabuo ang pangmadlang karunungan ng lahat ng bayan ng anumang panahon. May nababalitaan tayong karunungang Intsik, karunungang Hindu… Tiyak na nauna ang karunungan ng Gitnang Silangan kung panahon ang pag-uusapan. Tatlumpung siglo bago kay Kristo, laganap na ang mga kasulatan tungkol sa karunungan sa Ehipto at Mesopotomia (at alam nating ang Palestina’y nasa pagitan ng mga hangganan ng dalawang bansang ito). Mahabang panahon pa ang lumipas bago tumubog ang mga Israelita sa ganitong agos ng panitikan na tinatawag na “pangkarunungan”: tinipon ni Haring Solomon ang mga unang “pantas”. Ang mga unang gawa nila (tulad din ng Mga Kabanata 10-30 ng Kasabihan) ay maraming hiniram sa mga naunang gawa ng mga taga-Ehipto at sa iba pa.

Walang gaanong ginawa ang mga manunulat na ito kundi i-edit ang mga “kasabihan” o “salawikain” ng pangmadlang karunungan. Ngunit ang kanilang mga sinulat ay tutulong sa pagsisikap na mapalago ang kaalaman at kamalayan sa kagandahang-loob ng mga salinlahing darating. Sa panahon ni Jesus, nakakintal na sa isipan ng bayang Judio ang karunungang ito na ang ningning ay nakikita sa lahat ng mga talinghaga at kasabihan ni Jesus.

Kung paanong salita ng Diyos ang mga aklat ng mga propeta, gayon din ang literaturang ito na iningatan at kinilala ng sambayanang panrelihiyon. Ibang klase lamang ito ng salita na nagbibigay ng ibang liwanag sa buhay.

Napakatanda na ang mas malaking bahagi ng aklat (kab. 10-31). Mas huli naman ang unang bahagi (kab. 1-9), mga ikalawang dantaon bago kay Kristo. Napapaloob dito ang pagninilay sa Karunungan ng Diyos, na siyang bukal ng lahat ng karunungan ng tao. Nasa tanyag na ika-8 kabanata ang pinakasukdulan ng pagninilay na ito.

Translation: Cebuano

Ang pulong sa Diyos nakutlo sa katawhan sa Israel sa lainlaing paagi. Napadayag kanato sa unsang paagi nagsugod ang mga basahon sa propeta ug kasaysayan. Nagsukad ni sa wali sa mga propeta ug sa pamalandong sa kasaysayan sa Israel sa matoohon.

Apan may mga tawo sab, nga lahig nadawat nga mga gasa, kinsa may dakong kaikag sa pagpamalandong sa mga gawi sa tawo; sa iyang kalamposan ug kapakyasan, sa iyang panglantaw sa bahandi, sa lainlaing padulngan adtong mapasagaron ug mapugnganon sa ilang mga tinguha. Ang unang gihatagag pagtagad mao ang pagtuki kon naa bay hustisya ining kalibotana.

Ang kaalam nga motumaw sa tanang katawhan sa bisag unsang panahon, naglibot ining maong mga tema. Ingon sab ini ang mga Israelita. Sa nahamutang na sila sa pagpuyo sa ilang yuta, may migula sab nga mga magsusulat sa panahon ni Solomon, ug nakahimog unang mga basahon sa mga sanglitanan ug mga panultihon. Dinhi nagsugod ang mga basahon sa Kaalam diha sa Biblia.

Sama sa mga basahon sa mga propeta, kining matanga sa mga sinulat pulong gihapon sa Diyos: lahi nga matang sa pagtan-aw sa kinabuhi. Wala ni maghisgot sa kaugmaon ug sa padulngan sa katawhan sa Diyos, apan naghatag og giya ug kahayag alang sa mas husay ug hataas nga ang-ang sa pagpuyo sa kinabuhi.

Ang mas taas nga bahin sa basahon sa mga Panultihon, karaan na kaayo (mga kapitulo 10-31). Ang unang bahin hinuon (mga kapitulo 1-9) bag-o pa lang nga nasulat, mga duha ka siglo sa wala pa si Cristo. Diha makita ang pamalandong sa Kaalam sa Diyos, diin nagsukad ang tanang kaalam nga tawhanon. Ang kinatumyan ining pamalandong sa diyosnong Kaalam mabasa sa nabantog nga ikawalong kapitulo.

Translation: Spanish

El libro de los Proverbios es, junto con el de Qohelet, el testimonio más característico de la “sabiduría” hebrea. Es uno de los que mejor encarna un espíritu opuesto o complementario al que inspiró los libros de los profetas o de los sacerdotes. Puede causar admiración o indiferencia; pero ha gozado siempre de una popularidad excepcional tanto en el mundo monástico como en el pueblo cristiano más sencillo.

Los Proverbios no son extraños a la literatura profética; en Jeremías especialmente, pero también en Isaías y Amós, muchos pasajes son del mismo tenor: véase Jer 17,1-18. Los Salmos, a su vez, se alimentan tanto de la corriente profética como de la tradición de los sabios. No obstante, uno se siente aquí en otro mundo y la oposición de esas dos corrientes nos ayuda a captar mejor aspectos esenciales de la Biblia.

En primer lugar hay que recordar que la cultura hebrea era esencialmente oral, y así fue hasta la época del Evangelio, aun cuando fueran incontables los documentos escritos. Para nosotros lo oral es algo frágil y deformable; decir que la tradición se transmitió oralmente antes de la redacción de lo escrito, es como poner en duda su veracidad. No pasaba lo mismo en la cultura hebrea en la que las formas de la poesía, de la declamación, o de la memorización permitían fiarse de lo oral.

En tales condiciones, si bien el estudio de los proverbios de la Biblia pone de manifiesto puntos de contacto con tal o cual escrito de sabiduría de los pueblos vecinos, especialmente de Egipto, no llega sin embargo a lo esencial. La base de los proverbios es una sabiduría popular en la que desaparecen los autores. Sirac lo recalca: “El hombre instruido entiende una palabra sabia, la aprecia y le agrega otra” (Si 21, 15).

El pueblo tiene su propia experiencia de Dios y de la vida, que no es la de los sacerdotes ni la de los profetas. Aquí no hay necesidad de ellos, y aun cuando se crea en su inspiración, se ve la vida y la relación con Dios sin depender siempre de la alianza de Dios y sus oráculos. Estamos en un mundo laico en el que se sabe que la piedad no basta, que la estupidez es una gran miseria, que en la vida hay que saber defenderse, que el hombre es reconocido por sus cualidades humanas, y que la nobleza del alma vale más que todos los discursos.

No hay que extrañarse, pues, si los libros de sabiduría de la Biblia coinciden a menudo con la sabiduría de otros pueblos de todos los tiempos y parece que no se elevan mucho, religiosamente hablando. Esto no impide que expresen las certidumbres fundamentales de la fe judía y cristiana: el hombre es responsable de sus actos; la experiencia es la que nos lleva a la verdad y es la piedra de toque de lo que afirman los sabios; Dios ha ordenado el mundo y se revela en la creación; nuestra sabiduría tiene límites y más allá de su dominio sólo podemos confiar en la justicia y en la providencia de Dios.

Introduction to Ephesians (Christian Community Bible)

(The Catholic Christian Community Bible [first English edition 1997, other translations into Indonesian, Chinese, Cebuano, Chavacano, French, Ilonggo, Korean, Quechuan, Spanish, and Tagalog] “for the Christian Communities of the Third World” uses the following introduction.)

Should we speak of a “letter” from Paul? The letter to the Romans was already for the most part, a theme on faith and salvation. Here it is even more so: no news, no personal message for a particular community, but once more a lengthy dwelling on world salvation. It was, doubtless, destined for the Churches of the Ephesus area.

Why the world, what is happening to humanity? Every day the same question confronts us with more insistence, in the measure that recent years have seen mass movements on the part of very diverse peoples. Even those eager to dominate know they can no longer do so unless they speak for the majority. Where is salvation for humanity? What is its future? Paul answers from his prison in Rome. As we know from (Acts 28:16 and 30), Paul was prisoner in Rome during the sixties. In this capital of the only world known to the West, he had ample leisure to evaluate the doctrines then circulating throughout the Roman Empire. They came from the Middle East where they were of special concern for the Christians in the region of Ephesus. Just as other religions claimed to offer a universal way of salvation, they offered Christ, as the only savior of the one humanity.

This letter to the Ephesians seems to have been written after the one to the Colossians. Paul again takes up and develops God’s plan that he must have understood through a revelation. The world was created for humankind to enable it to emerge as the New Human, one family in Christ. All will find themselves, each one in place, around a person capable of welcoming all, each in his own fullness.

Some people think the letter to the Ephesians is not Paul’s: how could he speak in an impersonal way to a community where he had worked for more than two years, approximately from 55 to 57 AD? As we have said, the letter must have been addressed, not only to the Christians of Ephesus, but more widely to the communities of the valley of Lycus: Hierapolis, Laodicea (Col 4:13 and 16) and Colossus which had been evangelized by Paul’s companions, in particular by Epaphras (Col 1:7).

Others think that the questions raised are more suited to a time later than Paul’s: like the letters of Titus and Timothy, this would be his only in a very broad sense. When one is aware of the very low level of Christian literature, immediately after the death of the apostles, it is difficult to accept that a letter of such theological certitude and of such doctrinal worth could have matured in someone other than Paul, even if he had left the writing of it to one of his disciples, Tychicus (Eph 6:21) or Timothy (Col 1:1).

Down below are the introductions in the Mandarin Chinese, Tagalog, Cebuano, and Spanish editions.

Translation: Mandarin Chinese

我们是否该视这篇为保禄的“书信”呢？保禄在罗马书中长篇论述了信德和救恩的主题。在厄弗所书里更是如此：没有专门传达给某个教会，某个人的消息和叮嘱，作者再度长篇强调人类的救恩。这点极可能是针对厄弗所地区的教会而写的。

为什么讨论世界？为什么讨论人类往何处去？因为随着近年来各式各样的族群被视为一“整体”，这些问题便紧随着我们了。那些渴望掌权执政的人，也懂得必须代表大多数人说话，否则无法掌权。那么人类的救恩在哪里?人类的前途又如何？保禄从罗马的狱中给了我们回答。

宗徒大事录的记载（28：16至30节）已告诉我们，保禄曾于公元六十年间在罗马入狱。在这个西方世界公认的唯一世界首都中，他有足够的时间权衡当时流行于罗马帝国的各种宗教学说。它们来自中东，为厄弗所地区的基督徒所关注。当别的宗教理论声称已为人类开启了救恩之道时，他们宣布基督为整个人类的唯一救主。

厄弗所书似乎写在哥罗森书之后。保禄就自己从一次启示中所理解的天主计划再度作了发挥引申。世界乃为人而造，为使每个人成为“新人”，成为基督家庭中的一员。每个人都将找到自己的位置，各取所需，各自达到完满。

有些人认为厄弗所书不是保禄写的。对一个他曾工作于其中两年以上的教会团体（公元55至57年），保禄说话的口气怎么如此陌生呢？其实这些书信并非仅仅写给厄弗所教会的教友，还写给更广大地区的基里基雅教友：例如耶辣颇里，劳狄刻雅（见哥4:13和16）以及哥罗森地区。保禄的同伴，特别是厄帕夫辣曾在这些地区宣讲过福音。（哥1:7）。

也有些人以为此篇所论的问题，更像是保禄致命后时代的问题，像弟铎书和弟茂德书；只有从广义处着眼，才可说此篇为保禄之作。宗徒们过世之后，教会的文学水准曾十分抵拙，很难想像如此一篇立论坚定、内容丰富深奥的信会出自别人的手笔。然而这篇书信的写作风格与保禄的前几篇确有不同，可能是因为此篇书信曾经过希苛（弗6:21）或弟茂德(哥1:1)等人的修改。

Translation: Tagalog

Palatandaan ng kasalukuyan ang pinag-iibayong sama-samang pagpupunyagi ng mga tao na magkaisa, at kasabay nito, ang pagkakahati ng mundo sa malalaking grupong nakikipagpaligsahan sa isa’t isa. At may tunggalian dahil nga sa di-maiiwasang pangangailangan na pumunta sa pagkakaisa, at iba’t iba pa ang kanilang mga kuru-kuro tungkol sa huling adhikain: saan ba galing ang mundo? Saan ba papunta ang sangkatauhan?

Nang mapreso si Pablo sa Roma, kapitolyo ng Kanluran, nagkaroon siya ng pagkakataong pakinggan at suriin ang mga doktrinang nanggagaling sa lahat ng sulok ng daigdig. At sinimulan niyang sagutin ang mga katanungan sa sulat sa mga taga-Colosas.

Ngunit sa sulat sa mga taga-Efeso, na ginawa pagkatapos ng sa mga taga-Colosas, sumulat muli si Pablo, nang mas matindi kaysa dati, tungkol sa plano ng Diyos. Nilikha para sa atin ang mundo upang makalitaw ang Bagong Tao, upang maging isang pamilya kay Kristo. Makakatagpo ng buong sanlibutan ang isa’t isa -- bawat isa’y may kanyang sariling lugar -- sa persona ng Diyos na makayayakap sa kanila sa walang-hanggang pag-ibig.

Muling tinatalakay ng sulat sa mga taga-Efeso ang maraming bahagi ng sulat sa mga taga-Colosas, ngunit waring sinulat ito sa kakaibang mga kalagayan.

Di tulad ng mga sulat sa mga taga-Roma, taga-Colosas… hindi tumutugon ang Efeso sa mga alalahanin ng isang komunidad na nakakakilala sa apostol at nakikilala din niya. Sa halip, isa itong dokumentong ipinadadala sa mga komunidad upang pagnilayan ng mga mananampalataya ang kanilang sariling pagka-Kristiyano. Kinakailangang maunawaan ng mga taong ito – ang karamihan sa kanila’y di personal na nakilala si Jesus o ang mga apostol niya – ang tampok na lugar ng Iglesya Katolika sa plano ng Diyos.

Ang sulat bang ito ay ginawa ni Pablo o ng isa sa kanyang mga alagad? Ipinapalagay ng marami na tumutugon ang Efeso sa mga alalahaning angkop sa mga unang taon pagkamatay ng mga apostol tulad ng mga sulat kay Timoteo at kay Tito. Kaya maaaring sinulat ito pagkamatay ni Pablo. Ngunit kapag nakita natin ang mababang panliteraturang uri ng pagsulat ng mga Kristiyano ng unang siglo at ng kanilang mabuway na teolohiya, hindi kapani-paniwalang ang ganito kagandang paglagom ng pananampalatayang Kristiyano ay magagawa nang wala si Pablo. Sa maraming bahagi nito, kinukumpleto at pinupunuan ng Efeso ang masasayang pananaw na ibinigay sa Roma.

Translation: Cebuano

Sa atong panahon karon, naay hiniusang paninguha sa katawhan alang sa kahiusa. Bisag nag-anam na nig kaylap, sa samang higayon, nagkakusog ang pwersa sa panagbahin sa kalibotan, diin naay palabwanay sa usag usa ka nasod. Anaay mga panagbangi, kay bisag nakita nila ang panginahanglan alang sa kahiusa, lainlain ang pagsabot unsay kataposang tumong. Diin gikan ang kalibotan? Asa ni paingon?

Dihang napriso si Pablo sa Roma, ang ulohang syudad sa kasadpang kalibotan, nakahigayon siya pagpaminaw ug pagtimbangtimbang sa mga pagtulun-an nga naggikan sa lainlaing dapit sa kalibotan. Ang mga pangutana gisugdan niya pagtubag sa sulat alang sa taga Colosas.

Apan ining sulat alang sa taga Efeso, nga ulahing nasulat kay sa Colosas, kusganong gisubli pagsulat ni Pablo ang laraw sa Diyos. Ang kalibotan gibuhat alang nato aron mogula ang Bag-ong Tawo sa usa ra ka banay ni Cristo. Ang tanang kaliwat sa katawhan magkahiusa – ug sa tagsa tagsa ka dapit – hiusahon ang tanan sa walay kinutobang gugma sa Diyos.

Gisubli dinhi ang gihisgotan sa sulat alang sa taga Roma ug Corinto. Ang Efeso wala magtubag sa konkretong mga problema sa mga katilingban nga nakaila sa apostol ug nailhan sab niya. Dokumento hinuon ni nga gipadala sa lainlaing simbahan aron makapamalandong ang mga magtotoo sa ilang pagkakristyanos. Daghan nila ang wala makaila ni Jesus ug sa apostoles sa personal gyod, ug angay nilang masabtan pag-ayo unsa ang batakang misyon sa katolikong Simbahan diha sa laraw sa Diyos.

Si Pablo ba ang nagsulat ini o usa niya ka kaabag? Daghan ang naghunahuna nga ang gitubag sa maong sulat mao ang mga pangutana nga migula sa unang mga tuig human sa pagkamatay sa apostoles (sama sa mga sulat ni Timoteo ug ni Tito). Busa, nasulat ni human na sa pagkamatay ni Pablo. Hinuon, nakita nga ang mga sinulat sa unang kristyanos, bakikawng pagkasulat ug dili kaayo siguro sa ilang teyolohiya ug panglantaw. Apan ang talagsaong kahanas nga gipakita ining sulata ug ang katakos ini sa paghimog klarong sukaranan sa Kristohanong pagtoo, dili mahimo kon wala si Pablo. Ang daghang bahin sa Efeso mitibuok ug mibalansi sa mga panglantaw nga dili kompletong napadayag sa sulat alang sa taga Roma.

Translation: Spanish

¿Se podría hablar de una «carta» de Pablo? No hay noticias, ni un mensaje personal para una comunidad determinada, sino una larga exposición sobre la salvación del mundo, como en la carta a los Romanos. Según toda probabilidad esta carta no iba dirigida a los cristianos de Éfeso, sino a las comunidades vecinas situadas en el valle del Licus: Hierápolis, Laodicea, y que Pablo no había evangelizado personalmente. Según algunos testimonios esta carta estaría destinada a los Laodicenses (Col 4,16).

La provincia romana de Asia (la de Éfeso) en ese tiempo se desarrollaba entre un hormigueo de religiones nuevas que pretendían abrir a todos un camino de salvación; era por tanto necesario dar a los cristianos una visión más amplia de la esperanza de la que eran portadores. ¿Hacia dónde iba la humanidad? ¿es Cristo el único salvador?

Son las mismas preguntas que se presentan de manera cada vez más insistente, a medida que se ve en estos últimos años como una coagulación de los más diversos pueblos. Los que desean dominar sólo pueden hacerlo presentándose como portavoces del conjunto. ¿Hay algún camino o esperanza para el hombre?

Pablo responde desde la prisión. Como recuerdan Los Hechos (cap. 24-26), Pablo estuvo prisionero en Cesarea los años 58-60 y durante este tiempo las noticias que recibía de las comunidades de la región de Éfeso hicieron madurar en él una nueva presentación de la obra divina.

Retoma y desarrolla el plan de Dios que, desde tiempo atrás, había comprendido en una revelación. Cristo, el Primogénito de Dios, está en el centro, y el mundo fue creado para que en él emerja el Hombre Nuevo, una sola familia en Cristo. Todo cristiano está llamado a vivir desde ya ese llamado a una vida santa y responsable.

Esta carta a los Efesios es gemela de la carta enviada por Pablo a los Colosenses juntamente; un mismo mensajero las llevó a las dos comunidades junto con la misiva destinada a Filemón (Col 4,2; Filem 2).

Algunos piensan que la carta a los Efesios no es de Pablo: ver al respecto la Introducción a las Cartas de la Cautividad. Es difícil pensar que una carta de semejante seguridad teológica y riqueza doctrinal haya podido madurar en algún otro que no fuera Pablo, aunque otros, sea Tíquico (Ef 6,21) o Timoteo (Col 1,1) hayan tomado parte en su redacción.

making implicit plural form explicit (2 Samuel 12:26)

In many, if not most of the languages in the Philippines, proper nouns, such as personal names, are tagged with a marker that signals their grammatical role within a sentence. For Tagalog and the Visayan languages , this typically includes si to mark the proper noun as the actor or subject (nominative case), ni to mark the proper noun as an owner (genitive case), and kay to mark the proper noun as as an indirect object, i.e. the one to or toward whom an action is directed (dative case). All of these also have plural forms — sina, nina and kina respectively — and unlike in the biblical languages or in English, the plural form has to be used when only a single proper name is mentioned but implicitly that proper name includes more than just one.

In this verse, where English translates “Joab (fought against),” the Tagalog translation translates “sina Joab” because the context of the text makes clear that Joab was with his troops. (Source: Kermit Titrud and Steve Quakenbush)